~Ñ‘h‘^ Î`‘q‘oâK‘`â ÏuKÙR‘^‘N‘m Ïc‘h‘oâ «dÒUÛ‘aëoðâ‘a oÒbkø aõ‘NZÓ. Ïc‘`‘oÝä‘\‘o «NסÏuâ ‘q^Ò£e‘oÝâ ëoÝâ‘`ZÓkø ‘aâK\Ó‘a qч»‘hÎ`‘oà\Ü «dÒUÛ‘a ÏuKÙR‘^ ‘oâ‘^ «Ïc‘o¡‘hNÜjb dÒ‘hµ_Û Ïc‘hÎoâ‘qµ‘hâ kÐÕ`RÒ ‘oÝâÏc§Õ` ^õpâ©Õ` ‘oâKÕ`b ïchöƒb %ÃÎaª‘T eÏw‘oL ÏcçÎhµ& Ãb ëTÔc§aÒ\Ü1. Ñ^bNÓ ‘^‘hâoÒ_ ÏuKÙR‘^ kБy]ÓNÜjâ kì‘Nƒ ‘NK‘`b oÒ‘hâ. «dÒUÛ‘aâjkø Ïu`Òr‘oà\Ü ëoÝâ‘`j‘Râ Õ`‘oª ‘oª¡NÜjâ NöK‘`Õhb ‘o‘`l‘a‘aâ ÃÎaNÜ l‘^‘hâjâ «‘RK‘¯ ‘N¡‘hjâRÒaø, ÏuK«Ïc`ÒhŸâ «Ïc‘o¡‘hNÜjâRÒaø ÇK\Ó‘a oÒ¡Ïu‘o ‘oª¡NÜj‘aâYNÜ ÏuKÎ`ÔwKÏcebkî‘`â. NÒb oÒÕh ‘h‘T‘ajâ - j‘yª j‘y]‘oÝâjâ - eÏwß‘m‘oÝâRÒ NÒj ‘R‘h¨‰‘oÝâ‘a ‘RjÔu dúhÝâ‘ap. Ç‘a¥oÒbkø «dÒUÛ‘a‘^‘oâ‘oâb ëTÏc§‘`ÕR‘aÕ` ‘~‘h‘^âb aÒYªqÑ¡ÁÏu‘oÝâ. Ù`b NÒj‘oÝâ «N×. Ïcç. ëhK‘\‘o ‘q^Ò£gNÓ pÛâ‘h‘`b ëTÏc§â‘`â‘hâ. «ÏcyîÏc pyîÏc‘oÝâjâ, ‘hädÒK‘^‘h‘oÝâjâ, dÒ[ÒK‘^‘h‘oÝâjâ Êaø¥ Ù`bNÓ ‘Nj‘oà. NÒb ‘~‘h‘^‘oÝâb «N×. Ïcç. «Ïc‘¯‘oâ ‘q‘^‘N ‘oâK‘`loÒë\ñ‘a NÒn`ÒÏuâb NÒj‘oÝâ‘aÎN aÒ‘h‘`, ‘^âKeâ‘hâj‘oKZÓ Î`‘o¸ÕhRÒ «ÏcÔu¤Õ` ëNNÓƒaÒ\Ü. ‘N‘aâ‘N ÅÏc§ZÓ aÒYªqÑ¡ÁÏu «‘RK‘¯ ëoâÏc§ZÓë`ñaÒ `Òb ‘oÝäjNÒ‘hNÜë\ñ‘a ‘~‘h‘^â\Ü ÃK‘^ ëNK^ø Ïcç‘hµ‘oâK ‘`âK\Ó‘aoÒ ‘\‘a‘N _Û‘h‘`â.

‘~‘h^ÒTÒ‘hâª\Ü ÎTÔu‘a ‘oâx Ï•â‘aNÒ‘hª Îoâ‘oâ‘aRÒ ‘q⤑`Ïuµ‘h Ïu¡Ïc‘N‘oâK `öNöƒ‘NƒZÓb «ÏcÎ^ª‘N‘oÝâRÒ «‘RÏw‘oÝâ ÎTÔu ‘a‘\Ôc‘aÏc§â\Ü qÑ¡ÁØuhŸâ‘oÝâRÒ ËÊ‘h§\Ü tÒŠ\Ó, ĸ‘h· ëoÝâ‘`kìð‘a hïáâ\Ü ‘q⤑` ÍÞÑ‘^âjNÜ ^ø\Ü, pÛb Ïc‘hÏu§‘h ÏuK‘N‘h‘oÝâÎT ËÊ‘h§\Ó Î`‘q‘oâK‘`â oÒª¡Ôckø ‘aâ‘a¥ ‘oâÕh Ïc‘`âaõ‘NK\Ü p‘Nè‘^ ÍÞÑ‘^âj‘aâ Nã‘\ «‘RÔwKU ‘oâb¥K‘TâY. ~Ñ‘h_ÛhŸâ ÏuKÙR‘^ Ïc¤‘`_ «ÏcÏcK‘T‘oÝâ‘a ‘N‘aâ«‘RÔwKU‘a ‘oâx «ÏcvÒ‘`‘oâ‘Râ hÒ‘R ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aNÜ ícðÍÞÑ‘^âkî ‘oÝäj ‘häÏc‘oÝâjâ2. Ä p‘Nè‘^ ÍÞÑ‘^âj ïc‘hâlp: 1.ÏsŠ\øÙ`‘Tª‘o_, 2. ÏsŠ‘\ëNðrNÓ, 3. ÏsŠ‘\‘oâ‘“ª‘oâ, 4. ‘h¡‘NRÒK“ÒÕh, 5. RÒK“ÒhùÙ`‘Tª‘o_, 6. ‘oâ‘“ªëoäÙ`‘Tª‘o_, 7. RÒK“Ò‘hÏcK‘Tpâ, 8. ÄK«Õ“, 9. ‘aK‘`hŸâK_, 10. ‘NhÒ©‘hp, 11. ëNðrNÓ. pÛbkø 1, 5, 6 ÏuKOªj ÍÞÑ‘^âjâ ÇÙ`‘Tª‘oÝâ j‘aâ ïc‘hâ‘RlÕR Ç¡‘^‘h Î`rÛhŸâ‘oÝâjb ëTÏc§‘`ÕRhŸÝâ‘a¥p. ‘^NÓƒ‘a oÒbkø %‘NhÒ©‘hp& ‘Rä‘\ Î`‘q pqîÏs ÏuKeK‘“‘oÝâ‘aâ ë^j⧑a²Yâ‘a¥Õ` RÒb hïáâ Î`‘qëoä ëTÏc§kî‘oÝâ. ‘oâÕh %ÄK«Õ“& ÄK«‘“Î`‘q‘oÝâ ‘`‘aâY p‘oÕhKÏc ebkî‘`â. ‘^NÓƒ‘a ÎoÎ`‘q ~Ñ‘R‘oÝâjoø ë^lhŸâ‘`â.

‘~‘h‘^âb NÒj‘oÝâ‘a ‘`yÓ]ÒÏc‘¯‘oÝâkø ÄK«‘“Î`‘q‘oÝâ oÒÕhUˆ‘a Í‚‚‘N hÒ‘RÍÞÑ_ TÒj «Ïcej‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥²Yâ ÅK‘`âÎT ‘oâ‘a ‘oÝäÔwKÏc‘o‘T∑aâ. NÒb `Òb Ïuµ‘häÏc‘oÝâ Îa\Ü ‘oâ‘aNÜ Ïuâ«‘RÏw‘oÝâ NÒ‘`â. ‘^NÓƒ‘a Ïc‘`âÎa\Ü ÍÞÑ‘^âj‘okì ÅÕ`hŸÝâ‘aâ b‘^ª ‘aä‘^‘a pkÐÏu‘oÝâj^ø pÏwÕhK‘Tâ ~Ñ‘h_ÛhŸâ hÒ‘R b‹‘h‘h «ÏcoÒÏw‘oÝâkø ‘NlÔu ‘oâ‘hâ‘RâÏc\Ó dúhÝâ‘aÕ`. RÒK“ÒÕh - tÒŠ\Ó ÍÞÑ‘^âjâ ëhKZÓ ÏuK‘N‘h‘oÝâÎT ÄK«Õ“ hïáâ‘h§\Ó‘a‘`b ‘~‘h‘^â\Ü ‘oUKÏcRÒ ‘oâ‘^K‘Râ\Ü Ä¸‘h· - RÒK“ÒÕh pÛb ‘NjhÝâ‘NÎT ÍÞbKU‘a ‘`aÒ¥\Ü. ‘oâ‘^K‘Râb NÒj‘oÝâ‘aÎN, ÑaRÒ Ïuâ‘oä‘hâ Ïc‘`‘o ‘q‘^‘N‘oÝâ‘aÎN `Òb Ïuµ‘häÏc‘oÝâ ‘oäÕh‘a ‘`‘a¥‘oäY. Ñ^\Ü Ù`bNÓ b-Õh-‘R-Ïc jâ ÃK‘qÏuµ‘h‘oÝâjb, Õh-‘R jNÜ b-‘“ jNÜ ÏuK‘R_ ‘oÝâOª‘oâb, ÏsŠ‘\‘oÝâ‘aâ ‘o‘`jâYÎT tÒ‘\‘o‘oÝâ - Ä‘hâ Ïuµ‘h‘oÝâjâ ‘RjÕ` - ‘Rä‘\ ÑRâ‘ab ëTÔc§, NöK‘^ pÕhpRÒ Ïuµ‘h ÏuKTÒ‘h pâUˆaÒ\Ü. NÒb ÃK‘^‘oä«‘^‘oÝâ‘a `Òb Ïuµ‘häÏc‘oÝâ ‘oâ‘a‘oÝâ ë^lÔuNö‘akî‘oÝâ. %ÄK“Òn& Ñaâ aõ‘N hÒ‘R ‘oÝâ‘a¥Õ`. ÃÕ` %ÄK«Õ“&NÓ «dÒ‘Nè‘^ ‘häÏc‘oÝâ NÒ‘o‘T∑aâ. `Òb Ïcà‘aÏu¹KvÒƒ‘hëoðâ‘a ‘häÏcÎoâ %ÄK`ùn‘N& NÒ‘o‘T∑aâ. ‘ab¥Tø\Üb NÜ‘oä‘hÏuK‘~‘o‘oÝâ‘a %ÄK`ùl& ‘Nj‘`â. 12 - 13 ‘q^Ò£eâjNÜ ÎTÕh‘a dÒ‘h¶‚µaÒ‘¯â\Ü Ù`bb %ÃK“Òn& Ãbhïáâ ïchöƒb jyÓKëT‘aâ. Ä NÒj‘oÝâ‘aÎN ÅK‘TâpâK‘Tâ ÎTÕh‘a dÒjâƒÕhNÓ vú‘oÝâb ÏcK\Ó^ÒhÒ‘“ª ‘TÕh«‘^kø hÒRÒj Ïc˜ZÓ‘Nkø %ÄK`ùn& ‘Nj‘`â. hÒ‘oä‘oä‘^âª\Ü %ÄK`ùl&b %Ñ“‘oâ& hÒ‘R‘oÝâjkø ÎTÕhˆ jyÓKëT‘aâ3. btÒ‘`, RÒK“Ò‘h‘oÝâjâ ëhK\Ü‘aâ kîb Í‚ü‘\‘o hÒ‘R‘oÝâ - Ì‘`â Ïuµ‘h‘oÝâjâ ‘RjÕ` - Å‘`b Ñ^b j‘y]‘oÝâ. dújäÕh RùpK‘`‘Np Æ ‘oäYÎa ÑaâÏuÕhKëT‘aâ. ëoK‘NY‘oâQ ‘oâ‘^‘oÝâ‘aâ ÅÎ`. ^Òª‘RhÒÍÞÞ %÷‘oä‘a‘oÝâ kî Î`pâ& Ñaâ ‘Nè_b ÄK“Ònkø ‘hUKëT‘aâ4. ÅÏc§ZÓNÓ aÒ ‘`è˜Ôs NÓÎ` «dÒUÛ‘a‘^‘h j‘yª‘oÝâ. ‘oÝâ¡‘^âvÒµpâ Ù`yÓ‘^âjÕ` %eèÏwaÒ¥hŸâNÓ& Ñaâ‘aÕ` Ù`b ‘^‘hâoÒ_Õ`. ÃÕ` %Ähùïw TÒ‘ohùïw‘T ‘“ ‘oŠhÒª& Ãb %ÄK“ÒnNÒ& Ñaâ ïc‘hâ^ø «_¢vÒhÝâ ÏuKTÒÕhRÒ tÒ‘\‘o‘oÝâRÒ jyÓKÏce\Ó‘aÕ`. ^Òª‘RhŸâªRÒÕh hÝâKNö‘N ‘Nè_ %hÒ‘RÏuâ“Ò‘hÏu dÒ‘a‘oÝâ& Ñaâ `Òbb ÄK`ù‘m‘N hŸâ‘aâïc‘h NöK‘`‘hâ‘aâ, %‘oâhŸÝä‘h‘“µb& hŸâ‘aâ íc£‘`ïc‘h ‘oâÕhNöK‘`‘hâ‘aâ Îa\Ü dÒ\Ü‘TâaÒ¥‘hâ. Å‘hâë^‘RjoÒÕh Ïuµ‘h‘h‘T‘a Í‚‚‘NZî. %ÏuÕh‘oâÏcb Ïub‘“‘oâÕh& Ãb tÒ‘\‘o‘oÝâRÒ RÒK“Ò‘h ‘oŠÕh‘^‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥Õ`.

‘~‘h‘^â\Ü b£ÎhrKU‘a ‘^NÓƒ‘a Ïc‘`âÎa\Ü ÍÞÑ‘^âj ÏcÕh]Ò‘oâ «‘N‘oâ‘oÝâ‘aâ ÅK‘^‘oä«‘^ ëoðâ‘a‘aâ ë^lÔu Nö‘a pÛjâkî‘`â. ‘oâ‘^K‘Râ\Ü ëoÝâ‘`j‘Râ ‘^‘hâoÒ_ kБy]ÓNÜj NÒj‘oÝâ‘aNÜ Ä ÍÞÑ‘^â kìaø¥ «‘Npâ‘N ÏcÕh]Ò‘oâ‘oÝâ‘aâ d÷KÕ` aÒ‘oâ ‘hädÒj‘aâ ‘oä‘hâˆNö‘a¥p. ‘~‘h‘^âb hïáâNבN‘h] ‘oâÏwø‘`ª‘oâ‘oÝâ‘aâ ‘^‘hâoÒ_oÒ‘hâ Ïu‘hµ p‘“‘oÝâj Nö‘avÒÕRKU Ä ÍÞÑ‘^âj ÏcÕh]‘^ ‘häÏc ëoðp‘“ª‘oÝâ ‘aK‘^hŸÝâ «‘RÔwKU, hïáâ‘h§‘hU, «RÒ‘oâ hÒ‘R‘oÝâjâ, ÇÏchÒ‘R‘oÝâjâ, ‘q⤑`hÒ‘R‘oÝâjâ, ~ÑÏsjâ, p~ÑÏsjâ, ÃK‘^‘h ~ÑÏsjâ, hÒRÒK‘R‘oÝâjâ, ÇdÒK‘R‘oÝâjâ, ~ÑtÒK‘R‘oÝâjâ, «NÓhŸäK‘R‘oÝâjâ - ŲYâ ÏcÕ` ë^‘RjâRÒ p‘~ÍÖKUÕh. Ä p~Ñ‘R qÑ¡ÁÏuÏcà ‘`è‘’‘oÝâ˜ÔsNÓb ÏuKÙR‘^‘N‘m Ã]ÕRhŸÝâK‘\ kî‘`â. j‘y]‘oÝâj ‘NKëTj‘aâ `ÒZÓ j‘yª‘oÝâjâ Ïc‘hâëo¡‘^â‘TâÎa hŸÝâKë\‘aâ, Ç‘a¥p, ÇK‘\‘Rj‘oà. NÒb, bhŸâ‘oâÎoâ kîb hïáâ «e‘^âNÜ‘aâ ‘oâ‘aâÏsâªjâ «e‘^â‘Nkî‘hâ. ‘N‘aâ‘N ‘~ä‘^ ‘o¡‘h‘oä‘a‘oÝâjK‘`l ‘oä‘hâ§j‘aâ, Nã‘hâ§j‘aâ Ïu‘oâ‘hÏu eâ¤Õ`^ø ËÊÕhˆ, ÎTÕhˆ, ~ÑpNÓ NöK‘^ ‘oä…‘h‘`‘h¶‘N‘oÝâRÒ ‘N˜YâfÑYâj‘aâ ËÊ‘h§‘hâÏc‘ojÔu‘aÕ` kø‘N‘NkЪ] ‘`è˜Ôs‘Rj bhŸâK‘^j ~Ñ‘h‘oÝâ. ÏuKÙR‘^ ‘N‘mNÜ kБy]ÓNÜ jK‘`‘hâ‘aâ hŸâ¯Ò‘oâ_RÒ «‘q¤‘`^ø Ä Ïcb ÎTÔu‘aoÒÎh. ‘oâÕh Æ qÑ¡ÁÏu‘oÝâ j‘yª «Ïc“Ò‘a‘oÝâ ‘R‘aâ‘N j‘yª‘oÝâ‘aNÜ p‘h⤑`‘oÝâRÒ j‘y] ‘oÝâ‘a¥Tø j‘y]‘oÝâÎa Õ`£‘`âNö‘a‘ojÔu‘a‘`b qÑÔuK‘Tâ‘o‘hNÜ‘aâ oÒÕh pqÑj Ïwè‘`hŸâ‘oÝâ ëojÔu‘aÕ`5. oÒ‘hâ ÎThŸâb «Ïc“Ò‘a NÒ‘hª‘oÝâ ÏuKÙR‘^‘oÝâ‘aK‘`l aÒ‘`jhŸâ ~ÑÏsNÜ ‘^ÕR‘a lÔcb ‘Nl§K‘TâYhïáâ. Ä køÏc‘oÝâÎT j‘y]‘oÝâjâ Ïuâ«‘RÏw‘oÝâ NÒ‘N ‘oâÏuNÜ ‘oâÏuNÜRÒ blU‘ap. Å‘N j‘yª‘oÝâ j‘a¥Tø ^õKeÕ` dÒmܳ ‘arKU‘ap. oÒb NÒ“Ò‘h‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥ oÒ‘R¢‘h‘oÝâj Ïcà]Òª‘a Ä ÏcÕ`dÒmܳ ‘Rä‘\ ‘qâÏsƒ‘oÝâRÒÎa hzòâ‘a‘aâ blUhŸÝâ‘a¥p. ‘oâ‘akø j‘y] oÒÍS©hŸâ‘oÝâ j‘yª oÒÍS©hŸâ‘oÝâ‘a ‘N‘a¥ ÊK^ø íc£‘` hÒrRÒ blU hŸÝâK\ÜY NÓÎ` ïw‘^â‘oà.

ŲYâ ‘~‘h‘^ OK‘\‘oÝâ‘aK ë`²j ‘~‘h‘^‘oÝâb ‘oÝäj Ôu¤`ÒK‘^‘oÝâjÎa Ä«‘qhÝâKU hïáâ‘N ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aâ ¢vÒÔcK‘Tâ «ÏchŸâ‘^¥‘oÝâ‘aâ ÃOK‘\‘oÝâRÒ Äïu‘^â Ôw‘oä‘Tj‘oÝâRÒ ÏcK\Ó‘^âjâ ÎTÔu‘a‘aâ Å‘Nƒ‘\ ÏuKÙR‘^ ‘N‘m ëhK\ÜRÒ UÛl ‘NœhÒY‘N‘oÝâ, ÔwK‘`ä¡vÒb Ñaâ ïc²‘m^ø blU‘aÕ`. ‘oÝâ²Ôu‘oÝâjâ ‘oâ‘a Î`‘q‘oÝâ‘aâ Nö²jRö‘a‘oUˆ hÒÍÞª‘oÝâ‘aâ ¢vÒÔcK‘TâNö‘a¥Õ` ëoÝâ‘`jâ Ç¡‘^hÒÏc‘¯‘oÝâ‘a - Ïuâ‘oä‘hâ 12-13 ‘q^Ò£e‘oÝâjhŸâK‘`â - Ä Ïuâ¡kБaâjâ Æ Î`‘qÏcà ÏuKÙR‘^‘NmÑ ‘oä‘“â‘hª‘oÝâ‘aNÜ Ïc‘h‘o‘qâj‘RâYhïáâ NÒ‘N dÒÙh¹, Ñhe⨠Î`‘q‘oÝâjK‘`l ÍÞÑ_ÛhŸâ ‘hâ‘Tâj‘aâ, Ïc¤‘`‘^âj‘aâ Å‘Nƒ‘\ «ÏcÎo‘qíc˜ZÓ, dúÔsKU oÒª¡ÔcNÓ ë`UˆÕh. ÃkРǣÙ`‘aâb Ä¢vÒ‘a‘oâK‘`â ‘Np, RÒhŸâNÜ\Ü, hzä‘“, ‘oâK«_hŸÝâ ëað hŸÝâK\Ó‘a ÃpÛâ‘hâ Oâ®Ïuä Ñaâ ‘oâx‘oâÏwß\Ü Æ Ïc¤‘`_NÓ ‘oÝäjÏcà‘hâÏsâ‘\b Í‚ü¡‘^hÒÏwßj ‘apâ©‘N. Ñ^b NÒj‘oÝâ 1296 - 1315 «NסÏuâ ‘qNÒ£e‘oÝâjâ.

‘^NÓƒ‘a Ãb¥ pÏshŸâ‘oÝâj ‘okìÎa ÏuKÙR‘^‘N‘m‘aâ ‘RäÕhˆ Nã‘\ ÔwK‘`â‘oàj ‘`è˜Ôs «dÒhÝâ‘N‘oÝâRÒ Ä“Òª_©‘N ëoðâ‘aÕ`. ÃK‘`l ‘oâ‘hâ‘Râj‘aâ ^ø\Ó ^ø\Ó Ç¡‘^hù¡‘^‘h‘oÝâRÒ Ïc‘h‘^¡‘^‚µ lÛkÐpkÐÏu ‘q¡NÜj‘aâ x£‘h‘oÝâRÒ ë^lÔuNöb hŸâ‘aâ‘~pK‘TâY ‘oâ‘a ÏchÒhŸâ]‘oÝâ. ‘oâ‘a dÒlNÓÕ` %‘“hÒ©¢‘h NÒ‘oâëoäyÒ]ÒK Å‘`Îoâ ëoð‘NvÒ‘“‘aK&6 ÃbÔcKU‘aÕ`. ‘N‘aâ‘NÎa Ïuµ‘h‘oÝâjâ, hÒ‘R‘oÝâjâ, ^Ò‘m‘oÝâjâ ëoÝâ‘`j‘RâoÒbb ‘Rä‘\ Î`‘o^Ò gÛÍÞÑ‘y‘h‘oâK«‘^ Ïcç‘hµ‘N‘oÝâRÒ Ã«dÒ‘Nè‘^‘oÝâRÒ ÇdÒÔuK‘TâY ‘oâ‘a Ïc¤‘`_. eÔwÕhK«Õ`hŸâ ‘^è¡ÔcNÓ ~Ñ‘h_ÛhŸÝâjâ ÏchÒÍSß©Oâjâ NÒ‘hâ. NÒb ÃK‘^ZÓ^øÎa ‘^è¡ÔcÏc\ÜoÒ‘hâ RÒ‘hâ. Æ ‘`è˜Ôs TÒjboÒ‘hâ ‘R‘aâ‘N ‘oâÏw‘oâ©Ù`hŸâ hÒÍÞÞjâ‘aâ, hÒÍÞѪՓNÒ‘hâjâ‘aâ «dÒ‘Nè‘^ ‘`è˜Ôs^øÎa ÏuKÙR‘^‘N‘m‘aâ RölUÕh.«qø«‘^‘hKÍÞ‘a‘oÝâ oÒÕhNÓ TÒjâ‘aâ. %«qø‘^èU¡‘^‘hKÍÞ‘a‘oÝâ& NÒ‘okì‘ab «dÒUÛ‘a ~Ñ‘h_ÛhŸÝâ jaÒ¥‘hâ. ‘q⤑`ëoðâ‘a ®‘qâ_ jhŸâ‘oÝâ‘Rj aÒ‘`‘oÝâ «qø«‘^‘oÝâ aÒ‘N¸ÕhK‘Tâ‘aâ. ÃK‘`l Ïuä‘y©‘^‘h Ïuä‘y©‘^‘oâ ~î‘`‘oÝâjâ, oÒb Ïc‘hÏu§‘h ÏuKoÒ‘`‘oÝâjâ‘aâ «qø«‘^‘oÝäj‘oÝâRÒÎa U¡‘^‘oÝâ aÒ‘N¸ÕhK‘Tâ‘aâ. ëoÝâ‘`ZÓÕ` ÄdÒ‘^ ‘oâ‘“â‘h‘oÝâ, ëhK‘\‘oÕ` Äkø‘TaÒ‘oâè‘^‘oÝâ. %ÏuKÙR‘^ ‘oâÔc vÒÔw‘^ªK Ïu‘hÏuµ^ÒªL ¡Ïu‘a‘`µhŸâoþâ - ËÊ‘N ‘oädÒ‘^ ‘oâ‘“â‘hK Ñaª `Òkø‘TaÒ‘oâè‘^oþâ& Ña¥ ÏuKÏuƒè‘^ Ïuä¡NÓ vÒÔw^Òª·‘oä‘a ëoâN܃‘oRÒ‘aâ ÏuKÙR^Ò‘aâ‘~‘o‘oÝâ ‘^N܃‘oRÒ‘aâ ‘Rj oÒëh‘ohù Ña¥ ‘oäY. ‘oâÏw‘oâ©Ù`hŸÝâj «qø«‘^‘h¡NÓ ÔcdÒÏu Ç¡‘^‘hÎ`‘q‘oâK‘`â ‘q⤑`aÒ‘` «Ïc“Ò‘aëoðâ‘a ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aâ oÒªÔcKÏcÍÞîÔu‘aÕ`. ‘`yÓ]Î`‘q‘oÝâ‘a Ïuä‘y©aÒ‘`jhŸâ‘oÝâj oÒª¡Ôc ‘R‘oâ‘N‘oÝâj ‘oÝäj‘oÝâRÒ Îo‘hâ ‘häÏc‘oÝâj‘aâ ‘N‘mNÓUˆ‘aÕ`. aÒ‘`‘qâ¤Õ`‘NKZì `Òb Ïuä‘y©‘^, `Òb ‘oj‘a Ïu⧉ÕhK‘Tâ ~Ñ‘o Ïuä‘y©‘^, pÛbNÓ^ø\ÜRÒ NÒjjhŸâ‘oâK‘`l ‘RK·Û‘h ÏuâNÜ‘oä‘h ~î‘`‘oÝâjâ‘aâ ‘NœhÒY‘N ÏuKÙR‘^‘oÝâ‘aâ ‘häÏcàRöl§‘ap. Ù`b‘NKZì `ÒbNÓ ‘oâ‘aÎ`‘q‘oÝâ‘aK‘`â oÒª¡Ôc hzâN܃‘oRÒ ‘aâK\ÜYNÜ NÒ‘h]‘oÝâ ‘Rä‘\ `Òb «qø«‘^ ‘hKÍÞ‘a ‘q¡NÓhïáâ NÒb U¡‘^‘hKÍÞ‘a ‘q¡NÓ ÃK‘^RÒ NÒ ‘`‘aâY Ïuäyî©yÓ‘N^ø ‘R‘oâbKÏc‘o‘T∑aâ.

‘~‘h‘^ ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘a ®‘qâ_ - jhŸâ‘oÝâjâ ëhK\Ü‘aâ ‘oä^ÒÔc‘^j ‘okì Ïu‘oä‘a Rü‘h‘o‘oÝâ ‘Rjp NÒ‘oà‘a ëoÝâ‘a¥ ëoÝâ‘a¥ZÓ`Ò‘N kБy]ÓNÜkì‘oµ‘hâ‘aâ Æ ‘NœhÒY‘N - ÔwK‘`ä¡vÒ‘aâj ~î‘`‘oÝâ‘aâ ‘R‘oâbKÏckî‘`â7. Ïc‘`â‘oÝä‘\‘o ‘q‘^NÒÕ`kø ÃpÛâ‘hâ Oâ®Ïuä ÎTÔu‘a hÝä «ÏchŸâ‘^¥‘oÝâ Í‚‚‘N ‘aäÎhK²‘\kø ëhKZÓNÓb ·‘a¥ Ïuµ‘häÏc‘oÝâ‘aâ Ïu§˜Ïs‘oÝâRÒ ÅhŸâª‘Rjâ‘RâY ÃvÒ‘“ª ÎoâpâhŸÝâ NÒ‘`â. NÒb ‘^‘hâoÒ_ kБy]ÓNÜ kì‘oµ‘hâ RÒb Ä ëhK\Ü ïc‘m³‘aâ ïchöƒ‘a‘Ndú‘oàY ‘oä«‘^‘oÝâ ‘oâ‘a‘oÝâ ‘R‘oâbKÏc‘`ÕR‘a pK‘^. ‘oâÕh `ÒyÓ]Ò‘^ª Ïc¤‘`_NÓ ‘NœhÒY‘N ‘oâ‘aâ ïc‘hâ ‘NœhÒYvÒ®‘oäÍÞª‘oÝâ ‘oÝäj‘oÝâ‘aÎa ‘oUˆ‘a ‘`‘a‘okì‘aâ. «N×. ‘q. 15-16 ‘q‘^‘N‘oÝâjKÎ` Ä vÒ®‘oäÍÞª‘oÝâ ëajNö‘a¥Õ` ‘N‘aâ‘N 14‘o ‘q‘^NÒÕ` ~Ñ‘R‘oâKÎ` Ä ïc‘hâ ËÊ‘h§\ÜY ‘`â‘häÏwëoðâ‘a pÏshŸâ‘oÝâ8. ÷‘oä‘a ~î‘`‘oÝâ, ÷‘hâU ~î‘`‘oÝâ‘aâ qÑ¡ÁÏu‘`è˜ÔsNÓ ÃNÓKU‘^ƒ‘h‘oÝâjâ. Rü‘\, ‘NœhÒY, eKRÒ‘m, ‘oâhÒY, ‘R⊑h‘h «Ïc‘oÝâO aÒaÒÎ`‘q‘oÝâjK‘`l ‘o‘hâÏuj ‘ab¥ZÓb ÏuK«‘RÔwKU Ê‘hâ‘Njâ, Rö²jjâ, ëTK‘Tâjâ ëoÝâ‘`j‘Râ ÄYpNÜj Ïc¤‘`‘^âj‘aâ ‘Rä‘\ ‘o‘`j‘N ‘NjâÏcàNö‘a¥ «dÒUÛ‘a kБy]ÓNÜjNÜ Æ ëhK\Ü Ïc¤‘`‘^âj‘aâ p·‘a¥‘oÝâjâRÒ ~ÑpK‘Tâ ‘oâ‘aL«Ïc‘oè¡_ hŸÝâK‘\‘`â. Êaø¥ hÒ‘R‘oÝâj, ÙR‘^‘oÝâj Ïc¤‘`‘^âj‘aâ `ÒyÓ]Ò‘^âªjâ Ç¡‘^‘hÎ`‘q‘oÝâ‘aâK\Ó Øuµ‘NÕhKUaÒ‘hâ. íwÍÞŠÍÖ, ÏuxaÒ, Ã[Ò]Ò, _²kÐaÒ ëoÝâ‘`j‘RâoÒb ïc²mÜ ‘Rä‘\ ‘oä‘hˆkî‘`â. NÒb ÑNƒ\Ó vÒ‘oä‘aª Ïuµ‘häÏc‘oÝâj‘aâ «‘RÔwKU ‘^‘oâ ‘RK·Û‘h ‘oä…‘h‘oÝâ‘a oÒbb ÏuKÏuƒÕhKU ‘^‘oâp ÎTÔuNöaÒ¥‘hâ. «N×. ‘q. 17 ‘o ‘q‘^‘N‘oÝâ‘a ‘NkЪ]Ó, ÏcK‘^â‘ohÒn ëoÝâ‘`j‘Râ hÒ‘R‘oÝâjâ ÙR‘^ - «ÏceK‘“ - [ÒhŸâ‘oÝâjNÜ hzä‘Rª‘oÝâjâ NÒb‘ob ëoK‘NY‘oâQ ÃaÒ¥\Ü. NÒb ‘^‘hâoÒ_ RÒhŸâNÜj «Ïc_~Ñ ej‘oÝâÎT Ãp hzâ²Yâ ÏuKÏuƒÕhKÏce\Ó hzâK‘^ZÓ Rü‘h‘o‘oÝâ ‘aK‘`âNö‘a ‘R…l‘aoø Îa\Ü ‘oâ‘a ëoâ‘hâ‘Râ‘`â‘oÝâ. hÒ‘R‘oÝâjkø Ç¡‘^‘oâ ‘oâ‘“ª‘oä‘“‘oâ‘oÝâj‘aâ p~Ñ‘R‘oÝâjâNã‘\ «dÒUÛ‘a‘oÝâ NÒ‘`â. ‘oâÕh Ä p~Ñ‘R‘oÝâ‘aNÜNã‘\ NÒ‘h]‘oÝâ oÒb Ïuµ‘h‘oÝâj ÏuKoÒ‘` poÒ`ÒÕ` ‘“‘h©‘oÝâkî NÒb ÍÞÑ_ Î`qÑÕ` ~î‘`‘oÝâj ‘oj‘a Îa‘h§\Ó‘a ÃÏuähŸâ NÒ‘`b ‘`è‘’‘oÝâRÒ ëTÏc§‘o‘T∑aâ. Ïuµ‘Tˆ‰K‘` «Ïc‘oè¡_‘Rj ÎaZÓ Ôub‘oä `ÒYâj‘aâ ‘RäÕhˆ p‘oâ‘h¶NÜkìð‘a ÏuKÙR‘^ ‘hÔuNÜjNÜ ‘Rj Ñ^è¡ÔchŸÝâ ‘a˜ZÓÎ`. oÒb ÃK‘`‘TK‘`‘oÝâjâ ‘o˜ZÓ hzòâK«Õ`hÝâ‘N‘oÝâjâ, ^Ò^Òƒl‘N‘oÝâjâ; ÊK‘`â‘aâ kø‘^âNÜ Õ`‘Rbp.

bÍÞ‘oÝâ ‘Tä‘\føhÝâ‘aTø Ïcç‘hµNÒj‘oÝâ‘a ÏuKÙR‘^ ‘N‘m‘aâ ‘RäÕhˆ qÑ¡ÁØuhŸâ oÒªÏuK‘R‘oÝâ ‘oâ‘a Î`‘q‘oÝâ‘a ‘^pâmÜjâ NöK‘^ «‘q¤‘`^ø ÍÞÕhÔcaÒ ‘h‘a‘ojhŸÝâ‘aâ. ÃÏujâ Ïu¡ÏcÏuµ‘h‘oÝâjâ ëoÝâ‘`j‘Râ oÒbÎN oÒ‘hâ v÷K‘^‘oâ‘Râ ïc²mÜ íc˜YâNöaÒ¥‘hâ9. NÒb hÒ‘R‘oª¡NÓ «Ïc“Ò‘aëoðâ‘a Ïc¤‘`_Îa oÒ‘hâ‘Rä‘\ ÏcÕhrÛlKU ícKd÷KÕ`KÏc «ÏchŸâ_¥K‘TâYÎT‘^, Ïuµ‘h‘oÝâj ÏuKoÒ‘` poÒ`Ò‘aâoÒ‘` ‘“‘h©‘oÝâjâ Æ‘qµ‘h ÏuK‘Nj§ Ôu¤‘`‘oÝâkìð ÃK‘`‘hNÜ‘aâ Ïu‘oä‘aÎoâ hŸâ‘RâYÎT‘^ Ïu‘hµK‘NÏsëoðâ‘a ‘~‘h‘^ ÏuK«Ïc`ÒhŸâ vÒ‘R‘h‘oÝâkø Ä «`Òp‘\ Ïc¤‘`_hŸÝâ ‘NlÔudúhÝâ‘aÕ`. ÅÏc§ZÓNÓ ‘^pâ‘mÍÞÑ_kø pâÕRl‘aÕ` Ä «dÒUÛ‘aâj RÒ‘a‘NmÑ «‘q¤‘`, ÷‘hâU ‘oä«‘^Îoâ.

ÏuKÙR‘^ ‘N‘mNÜ j‘yª j‘y]‘oÝâj bÕh©KU oÒª¡ÔcNÓ ë`‘TâˆYhŸâK‘`â ÄK®‘“âj dÒjâ RöÏc§Õ`. 11‘o ‘q^Ò£gNÓ ëo‘aâ‘N ^õ²lZÓ ÄK®‘“âj ‘TÕh«‘^‘oÝâ‘aâ ÏuäUK‘Tâ‘a˜ZÓ Ã‘oâhÒ‘o_, aÒRÒŠ‘hâ‘aâbNöK‘\, Rùl ëoÝâ‘`j‘Râ ¢Ïuj‘oÝâjK‘`l ¡ÏuäÏc, p«‘RÏw rj§‘oÝâjkø pp‘“ pÛ]jâ, Îo]â‘oà, ‘oâè‘`K‘R‘oÝâ ëoÝâ‘`j‘Râ oÒ‘`ª‘oÝâjâ ‘Rj‘oà. Åp «N×. Ïcç. ëhK‘\‘o ‘q‘^‘N‘oÝâ ëoÝâ‘`jâ «N×. ‘^. ‘oÝä‘\‘o ‘q^Ò£g ‘oâ‘“ª‘oÝâ`Ò‘N ‘aâK\Ü NÒj‘oÝâ‘aNÜ ÎTÕh‘a‘ob ÏcÕhqø‘“NÜj hŸâ·«dÒhŸâ‘oÝâ. xj ‘oâxhÒÍÞÞ ÏuK«‘RÔwKU‘a %Ïu¡Ïc‘q_& køb hÝä «dÒ‘Nè‘^RÒ‘¯ ÄK«‘“vÒ®‘oäÍÞª‘oâK‘`â RÒ‘a aÒ‘`‘oÝâjNÜ‘a¥ hŸâvÒ“Ò‘h] Rü‘h‘o‘oÝâ‘aâ ëo²j\ÓK‘Tâ‘aâ.

"RÒx]hŸâ ÎRhŸä]hŸâ
‘^K_Û Ïu£`Ò] dú‘’ ‘oâÔwmÑ]
^Ò]K v÷UˆhŸâ ‘`K\ø
ÍÞî ^Ò] ‘hÏuK ÏuhŸä]K_#
... ... ...

("RÒ‘¯jK‘`â ÎRhŸâ ‘R‘^âjK‘`â pÛ]ìj
ÏcjâNÜjK‘`âJ «fø‘\ ëoâjJ‘^jK‘`âJ
‘Rjâ‘Râ Îoâl ‘hÏu‘oÝâ ‘R‘aâJ Rö‘akîboÒ
‘h‘ob ‘aâ‘a¥ oÒÕh ‘NÕ`hzâ r‘y#10 - aÒ ë^bÕRKÏcà).

«N×. ‘q. 11 ‘o ‘q‘^‘N‘oÝâ‘aâK\Ó ë^jâ‘Râ vÒ‘hÏuµ‘^‘oÝâ‘aK‘`â ÄK®‘“âj ÏuKÙR‘^ ‘hÔu‘N‘^NÜ vÒ‘yªëoâK^ø ‘Nj‘`â. NÒb ‘Np«‘^hŸâ‘oÝâkø ‘a‘a¥hŸâ, _‘Nƒ‘a l£‘`‘hâ‘aâ ÊN܃‘oRÒ ÏuKÙR‘^‘oâK Î`pâhŸÝâ ÷‘hâUb ‘TäÏckî‘`â. hÒÍÞhÒÍÞ ‘aÎhK®‘`âb hŸä¢vÒ‘a Ïu‘~kø ^ÒÕhƒ‘N, ëoðhŸä‘N‘h]ÒÕ` ÏcK\Ó‘^âjâ ÊKë^K^ø íc£‘`oÒ‘hâ ‘a‘a¥hŸâ‘NKY e\ÓÕh NÒb ÏuKÙR‘^ŒÍÞÞjâ Ïc‘\kî‘`â (ÄÕ`. 1,8) ÅK‘`l %ëoð]Ó‘N RÒhŸâNÜjâ aÒÕ`RÒ& Ñaâ oÒp²‘moÒÕhÕ` ÃÕ“‘N dÒ‘[‘oÝâ. Îa ÍÞåU‘a «oÒ‘^«Ïc‘^âjkø Å‘^‘h ‘oÝâ«‘`]‘oÝâjkø kî‘`â. Ä hŸÝâ‘a¥ %ëoð]Ó‘N RÒhŸâNÜjâ& ‘Rä‘\ ‘^NÓƒ‘a ÏcK\Ó‘^âj‘okìNÒ‘N bÕhµqîÏs]‘oÝâRÒ Ïu‘~kø aõ‘N ‘oÝäj aõÕ`ÕRaÒ‘hâ. ‘a‘a¥hŸâ hÒÍÞhÒÍÞÞ‘aâ Í‚‚‘NZî‘^äÕh %NÒ‘oªÙR‘^«ÔchŸâ& Ãb ÏuKføÕ“KUaÒ\Ü. %NÒ‘oªÙR‘^& Ñaâ‘aÕ` ‘`µK‘`µëoä, Ïs™Øs ‘^‘^⧑hâÏsëoä ë^lhŸâ‘`â. «`üÏcÕ` ícK²\Ó NùkÐÏwj‘oâK‘`â, hŸä‘`‘oàj ëhð‘o‘^Nù‘^¹‘o‘oâK‘`â‘aâ oÒ‘`ªRÒ‘aRù™Ôs Ïu§‘h¶ ‘Nj‘`â. ÅK«‘`, hŸâ‘oâ, ‘o‘hâ], NÜfî‘h, «eÏw© Ïu‘~jkø Nã‘\ ÏuKÙR‘^ ‘RK‘“‘oÝâ Ê‘Nƒ‘\‘aâ Rö˜Y‘`â. ÃÏc¹‘hÏujâ ‘RK‘“‘hâµjâ‘aâ Í‚‚‘NTøY ‘Rj‘hâRÒb oÒëh‘oµ‘hâ‘aâ aøëh¡‘^‘hâ. ‘oâÕh oÒªÏu‘oâÏw¸Õh Ä Ïu‘~jb¥ZÓkø‘aâ ÄYdÒYjNÜ ‘^Ïc§‘N TøYâ ‘Nl§KU‘a‘aâ ‘a‘a¥hŸâ ÑNƒ‘hkî‘`aÒ¥\Ü.

_‘Nƒ‘a Ç¡‘^‘h hÒ‘oähŸâ]‘oÝâ‘a RÒb, ~Ñ‘h‘^ ÏuKÔw‘^ hŸâK‘`â RÒb ÏuKÙR‘^pÏshŸâ‘oÝâ‘a Ïu‘o_‘^²lï«c‘oâÎa ‘TäÔcaÒ\Ü. Ê‘hâ‘aâ\Ü Ç¡‘^‘hNÜ %‘aè‘^ª ÙR‘^ oÒ‘`ª ëaðÏcà]ª‘oÝâ& ÎaÕh§aÒ\Ü RÒb `Òbb _‘Nƒ‘a hzâ‘Nƒ‘\‘aâ ‘oœÕhKÏc kî‘`â. ŘÏs Î`‘o‘^hŸâ‘Râ ÏwÕhÏw‘haÒ‘¯âb ÊK^ø pÏcàj‘oÝâRÒ, Ïcà‘a‘hâ¡‘N‘oÝâRÒ ‘Rä‘\ d÷‘R\Ó‘a _‘Nƒ‘a Í‚‚‘N %RÒ‘akøj& Ñaâ ‘aK‘^ZÓ pqîÏs]ëoðâ‘a‘aâ Ä ‘oÝä¡ÕhNÓ ÎohŸâkî‘`â. ÊÏc§â\Ü‘aâ %NÒ‘oª‘hÏu‘oÝâÎa NöbhŸä\Ü‘Tâ& ‘aâ‘a¥ hŸâ‘^bNÓ Å‘^‘h ‘N‘mj ‘hvÒ‘aâ‘~‘o‘oÝâ‘a ‘N‘oNÒ‘q‘oÝâ ‘Njâ‘RkîÎ`ëoä!

Ê«hÒí«c…‘R‘\ ÏuKÙR‘^‘hÔuNÜ\Ü; ‘N‘aâ‘NÎa ‘a‘a¥hŸâ ïcÕhYÎa ‘hUKU‘a Ñh]ªÏc‘hµqîÏs‘oÝâ‘a ÄhŸâ‘a U¡‘^‘oè¡_Îa hŸâ‘aâ‘NÕhKU‘a‘aâ Ïuµ‘^K«‘^ëoðâ‘a ‘h‘T‘akø Ä ‘N‘mhŸâK‘`â ‘^‘aNÜ‘Rj RöÏc§‘hÔu‘N‘^Îa NÒ‘`â, pŒÍÞÑ‘a‘oÝâ‘aâNã‘\ p¡Ïu‘h‘oÝâRÒ ‘TäÏcàNöëa‘aâ. Ù`bNÓ^ø\Ü Ê«‘h‘a¥ NÒ«‘qhŸâpâUˆ‘a «Ïc‘~â‘oà «dújhŸâ Îo‘oäëhš\Ó %‘aè¡‘^ÙR‘^‘NmÑÏu²lÛkøïc^ø‘^¹‘oà\Ü.&

ŲZì ‘ab¥Tø\Ü\Ü, dÒjâƒÕhNÓ vú‘oâaÒ‘¯â\Ü, eëoâ©‘h dú‘^‘a, «rÛaÒ‘¯â\Ü ëoÝâ‘`j‘Râ Øu‘oäÏcà‘hâÏsâj ‘h‘T‘aj hŸâK‘`â ÏuKÙR‘^ ‘hÔu‘N‘^ Ä NÒj‘oâK ë`K‘^ ‘oâÏwbÛhŸâ‘oÝâRÒ ‘aâK\Ó‘a`ù ë^lhŸâ‘a‘Râ‘aâ. NÒ‘N_ÛhŸÝâjâ, ëhš\ÓhÒÍÞÞjâ, Ïc‘`©aÒhŸâ‘N «Ïc‘~â‘oàjâ ëoÝâ‘`j‘Râ `ö‘hjâ‘aâ, oÒÕh hŸâ‘aâhŸähŸÝâkìð‘a Å‘^‘h hÒÍÞÞjâ‘aâ, ÃÕ“NÒ‘hâjâ‘aâ Æ ‘N‘mhŸâK ë`K^ø Rü‘hoÒ·bÎo‘q‘oÝâj‘aâ ‘TäÔcÕh. ‘oâÕh pÍÞhŸâ‘a‘R‘h vÒ®‘oäÍÞª NÒj‘oâK‘`â «ÏcÍÞjâ ÏuKÙR^Ò‘aK‘`‘oÝâ‘a ‘oÝâbÕR Î^l‘aoÒ ‘h‘a‘ojhŸÝâ‘aâ. ‘NèœÏsÎ`‘ohÒhŸâj aÒZÓ Ã˜Ïs Õ`…‘RÍÞ‘oÝâj ‘h‘T‘ajkø ëa²j ÅÕ` Ïu§˜Ïs‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥Õ`. ‘^‘hâoÒ_ ‘^KÍÞÑ‘oç‘hâ, Ïcà‘`âNùƒY, ‘oâ‘“â‘h ëoÝâ‘`j‘Râ vÒ‘oâK‘^ - Ïuµ‘^K«‘^ - hÒÍÞÞj NÒj‘oâK‘`â Æ ‘N‘m hŸâ‘yRÒ‘a‘oÝâ, ‘qèKRÒ‘hÏc‘`‘oÝâ, Nס‘h‘a, ÍÞÑ‘on ëoÝâ‘`j‘Râ Ïcjâ «^ø‘ojkø «ÏcÍÞj ÍÚp‘^‘oÝâ‘aâ ‘Tä‘h Rö‘a¥Õ`. hÒ‘oâhÒÍÞ‘~äÏs]â\Ü %ÏuKÙR‘^ ‘NmÑ ‘hÏwÏuª bÕ“&RÒ ‘aâ‘a¥oÒ\Ü. Ñ^b ‘h‘T‘ajkø RÒ‘a‘o‘T∠‘ahŸâRÒ‘hÏcà rj§‘oÝâ‘aNÜ Ã‘^b ÏuKÙR‘^ ‘NmÑ‘aâ‘~‘oÎoâ ‘oÝäj‘oâb ‘a‘oâ©‘o‘T∑aâ. ÅÕ`RÒ‘N %Æ‘^\Ü ‘hUKU‘a ‘Nè‘^âjâ Nöb¥ hŸâ‘Nƒ‘\‘Nƒ‘\ ÎaZÓ‘o‘hNÜ‘aâ dÒ‘\e\Ü‘Tâ‘a¥p& Ãb «rÛ ‘NK‘`âNãÕh pÛÎh‘qlK‘R‘oÝâRÒ ‘haÒ¥‘hâ. NÒb oÒbb ÄhŸâ‘a ÏuK«‘RÔwKU íc˜ZÓ‘a Ïcà]Òª‘a føkî‘`â. Í‚‚‘NÎo‘m «ÏchŸâ_¥KU hŸÝâK\Ó‘a‘aâ ‘o˜ZÓ vÒÔw‘^ª‘oÝâ‘aâ ‘oä«‘^Îoâ ÄhŸâ‘a ÏuK«‘RÔwKÏc‘RlÕR hŸÝâK\Ü‘aâ. ‘T‘^âÕhµ‘“ ‘Np‘^jkø ‘oâ‘“â‘h‘Np‘^‘aâ ÎTÕhˆ Rü‘hpKUÕh NÒb «dÒUÛ‘aâjâ `Òb ‘oä‘“â‘hª‘oÝâ‘aNÜ ïw‘^â‘ohÝâ‘a RÒ‘a‘qÙh‘h‘oÝâ‘aâ ÏuK‘hyÓKU íc˜YâNö‘aâ «ÏchŸâ‘^¥‘oÝâ ÎTÔu‘a²Yâ ^øÏc‘`â. dÒjâƒÕhNÓ vú‘oâ‘a ïchöƒ‘a¥ pp‘“ ÎRhŸâ‘oÝâjâ ŲZî ‘arKU‘ap. ŘZÓ ëoaø¥. NÒ‘N_ÛhŸÝâj NÒjÏcà ‘NèœÏs‘oäTÒ‘hâªb ÔuKÏwÕRÕh ‘o‘TaÒjâ, oÒb‘oKZÓ‘o‘Râ ‘qK‘N‘h ‘o‘T‘a‘oÝâjâ, ‘q‘[NùÏc p‘a¥Ïc‘oÝâjâ ëoÝâ‘`j‘Râ ÎRhŸâ‘oÝâjâ‘aâ, Ïc‘` ‘Np^Ò Ôc^Ò‘oâÏwß‘\‘Râ ‘oâx‘oâÏwß\Ü ^Ò‘m³dÒ‘N Ña¥‘oâhŸâª RÒÕh, Ñ^b Ïcà«‘^ dý®‘^âj Nöb¥Îoj Ïc‘`‘oÝâjâ‘aâ ŲYâ RÒ‘a ‘qÙh‘h‘oÝâ‘aâ dúRö˜YâNöb ‘oâ‘aNÜ pâÕRl‘a Nöb¥ ‘q£eÏcKÍÞ‘h‘oÝâjâ. Ña¥‘oâhŸâªRÒÕh ‘oâ‘aâ‘oâ\Ü, «ÏcPЪ‘^ Õ`µÏc‘`‘Np U‘a¥‘a¥ - U‘a_‘hâëoK‘R‘maÒ‘¯â\Ü - ‘hUKU‘a ‘Nè‘^âjkø ëhK\Ü‘oä«‘^‘oÝâ Ïuâe¨hÒ‘oâ Ù`yÓ‘^âj‘`hŸâÎT, vÒK«Ïc`ÒhÝâ‘Nëoðâ‘a Ïuµ‘h ‘qÙh‘h‘oÝâ^ø ‘oâ‘aNÜ j·KU‘ap. ŲZî pÛ‘hëoK‘NYÏc_hÒhŸâb ‘NKNÓ‘^ëoðâ‘a %ÙR‘^«ÏceK‘“& ëoÝâ‘NZÓ ‘oä«‘^‘oÝâ ÏuÏuµ‘h‘oÝâRÒ Ïcà¡Ïu‘N‘oÝâkø blU hŸÝâ‘a¥Õ`. ícð Ù`yÓ‘^âkî ‘hUKU ‘oâ‘a NÓUˆ‘ap Ï•â‘aK Øu‘ahŸä‘oä‘^âªb ‘h‘T‘aj‘oKZÓ oõ‘NZÓ ëhK\Ü‘aâ j·K‘Tâ‘Tâ‘a¥p. ‘`yÓ]Î`‘q‘oâK ‘`K‘^Y‘aâ oÒªÔcKU‘a yî«‘^hŸâª Ïc‘`‘oÝâj, _Û¢‘haÒhÒhŸâ]vÒµpâ ‘^‘hK‘R‘oÝâj ÎaZÓ Ïuµ‘h hÒ‘R‘oÝä¡Õh Nã‘\ ÃK‘^RÒ «dÒ‘oä]Ó‘Nëoðâ‘a ‘oÝäj ‘h‘T‘a hŸâb b‘N‘h‘oÝâRÒ ëTÏc§kîb pp‘“ ¢Ôu_kø ‘aâ‘a¥Õ`.

ë^jâ‘RâÎ`‘q ‘oâK‘`l ‘hÔuNÜjkø ÏcK\Ó‘^âjkø ë‘R‘R]âªë\ñ‘a ÍÞ‘RaÒ¥‘¯ ÏcK\Ó‘^hÒhŸâjâ RöÏc§ ‘Np‘oä«‘^Îoâ NÒ‘N RöÏc§ RÒhŸâNÜë\ñ, ehŸâNÒ‘hâë\ñ hŸÝâKë\‘a‘a¥‘oäY ÊK‘`ÕhNù Ä‘qˆ‘hª‘oÝâ ‘R…lKÏc‘o‘T∑aâ. ’Ó²lÛ Ïuâ¡kБaâ ÏsÏwÍÞx‘aâ Ä¢vÒ‘a‘oâK‘`loÒ ‘h‘^b RÒ‘a‘oä‘“âÕhb ‘TpRö‘a¥ Ïcà]Òª‘^â©jâ. ^Ò‘aïu‘aâbNÓ ‘^‘hâoÒ‘^ Ñ^b ‘h‘T‘akî RöÏc§‘oY. Ñ^\Ü ‘NœhÒY‘N ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘a dÒ‘\RÒ p‘a¥ ÑNƒ\ÓoÒ‘hâ ~ÑÏs hŸâ¢‘h‘oÝâ ë^lhŸâNÜ‘a¥‘aâ Ñ^b RÒ«‘^ - hÒ‘R‘oÝâj ‘h¡NÓb «‘RÔwKU‘hY. Ñ^b ‘h‘T‘ajkø Í‚‚‘NZìð‘a‘aâ ‘oâ‘aNÜ ÎaZÓNÓ pâ‘Râjkî‘`â. «N×. ‘q. 18‘o ‘q‘^‘N‘oâK‘`l «rÛ ^Òª‘RhÒÍÞvÒµpâ ëoÝâ‘`j‘RâoÒÕhp, oÒÕh ‘^‘hâoÒ_oÒÕhphŸÝâ ‘a‘Râ ‘h‘T‘akî TÒj‘o‘hNÜ ÃÏujâ ëT‘\NÜK‘\ ‘oâ‘akø bjâ‘o‘RlÕR‘ap. ÃK‘`âNÜ Ïuµ‘h jhŸâ lÔc hïáâ‘h§\ÜY ‘oÝâOªïw‘^â‘ob ëTÏc§‘o‘T∑aâ.

‘oâÕh j‘y]Ïc‘¯‘oâK‘`â ÄK®‘“âj ëNðoÒ‘\‘oÝâ Å‘^‘hâj ëNK‘`âNÜ _ÛÔudúbÕ`. NöK‘^ ícðÎThÝâRÒÎa hŸÝâ‘a¥‘`‘a¥‘aâ ëT²jâ‘aâ. Ïc‘`‘oÝä‘\‘o «NסÏuâ ‘q‘^‘N‘oÝâ‘aNÜ ‘oÝâK‘`â‘a¥ kБy]ÓNÜjkø Ê‘o hÒK®‘“âkø, Ê‘o‘hâ NÒhù bœ‘hhÝâK‘Tâ vÒ‘“‘a‘oÝâjâ kî‘oà. ÅÏc§ZÓNÓ ë^lÔu‘a ë^jâ‘Râ kБy]ÓNÜjkø NÒ‘N_ÛhŸâ ‘R]Ïc_Î`‘oàb ‘oâ‘hÕ`hŸÝâ, ‘RÍÞvÒ‘“bNÜ\Ü‘aâ ÑRâ ÍÞÑhŸâÏcïuaÒb «dÒUÛ‘aâ\Ü («N×. ‘q. 1250); ÙR‘^ ‘h^Ò¥‘on, ‘aè¡‘^ ‘h^Ò¥‘on Ñaâ ëhK\Ü «‘RK‘¯‘oÝâjâ ‘hUKëT‘aâ. ÙR‘^ ‘h^Ò¥‘on ÅK‘N‘aâ ‘oâ‘aNÜ j·KÏckî‘`â RÒb ‘aè¡‘^ ‘h^Ò¥‘on køÎa ÃK‘`l Ïc‘`ª‘oÝâ jâ`ÒÏwÕhKÏc e\ÜYÎT `Òb ïc‘hâ ‘oâ‘a ëoâ‘hâ‘Râ‘`â‘oÝâ. ‘aè¡‘^ ‘h^Ò¥‘onhŸâKÕ`‘^\Ü ‘TäÔc‘a dÒK\Ó‘^ª‘oÝâ‘aâ ‘R‘oâbKU‘aÏcà\Ü Å‘^b ÙR‘^ ‘h^Ò¥‘on j·KÏc‘Ndú‘oàY ÏuKÙR‘^‘N‘m ëNK‘^ ‘a˜Ïsëoä ÈÔwKÏc‘o‘T∑aâ11. ‘aè¡‘^ ‘h^Ò¥‘onb «Ïc‘oä] «‘RK‘¯‘oÝâRÒ «N×. ‘q. 15‘o ‘q^Ò£g ‘oâ‘“ª‘oÝâoÒ\Ü NÜK‘~‘Nœ‘h ‘oâxhÒÍÞÞ ‘^‘a %ÏuKÙR‘^hÒÍÞ&‘oÝâ‘a DzkîQKUaÒ\Ü.

Æ NÒjÏcà dÒjâƒÕhNÓ vú‘oÝâb eÏu‘o ÏcàhÒ]‘oÝâ‘a‘aâ, ÏcK\Ó^ÒhÒ‘“ª ‘TÕh«‘^‘oÝâ‘a‘aâ ÏuKÙR‘^‘oÝâ‘aNÜ ÏuKeKÕ“KU‘a pp‘“ pÏshŸâ‘oÝâjâ ‘Rj‘oà. NÒb Ñob¥hŸÝâ j‘y]‘oÝâ, j‘yª‘oÝâ ëhK\Ü‘aâ kîb ‘o˜ZÓ Ïc˜Z×jâ. ÃÏc§ZÓ qìð‘oÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oâK‘`â ÏuKÙR‘^‘N‘m NÜK\Ó‘a pr˜ÏsoÒª¡Ôcb Ãp ÏuäUK‘Tâ ‘aKÎ^.

«N×. ‘q. 14‘o ‘q‘^‘N ‘oâ‘“ª‘oâK‘`l «rÛ p`Òª‘h]ªvÒµpâ %ÏuKÙR‘^ vÒ‘h‘oÝâ&‘aâ ‘hUKUaÒ‘\b, `Òb ‘a‘aâÏuÕhKUhïáâ ^Ò‘aâ hÒ‘R j‘y]‘oÝâj‘aâ p‘oÕhK‘Tâ‘TâaÒ¥‘\‘ab RùpK‘` Ù`yÓ‘^âjâ - «N×.‘q. 17‘o ‘q‘^‘N‘oÝâoÒ\Ü - ‘oUKUaÒ\Ü. Ä «‘RK‘¯‘oÝâ ‘`ⲑh‘~‘oÝâ 12.

p`Òª‘h]ªvÒµpâ ÄK®‘“âÎ\ hŸâb Ïu§˜Ïs‘oÝâRÒ ëTÏc§kî‘oÝâ. NÒb ÄK«‘“ ‘NœhÒYNÜj Nã‘\lhzòâ ÄK«‘“ vÒÔw‘^ª‘oÝâ‘aâ Ïcjâp‘“‘oÝâjâRÒ ëoÝâ‘`ZÓ‘aâK\Ó dúÔsKU‘a pÍÞhŸâ‘a‘R‘h vÒ®‘oäÍÞª‘oÝâ‘aâ «Ïc_™Ïs ÎTÔu‘a Ä‘oâÏwbÛhŸÝâbb ÄK®‘“âjâ ‘^‘oâoÒbbRÒ Rü‘hpK‘TâY ÏuÏwÍÞ‘oÝâ, Ä‘o‘qª‘N‘oÝâ‘aâ. ÅÏc§ZÓ oÒ\Ü‘Nkø blU‘a Îoâ‘m - hÒ‘R Ïc¤‘`_b ÆhŸâ‘a‘NKZì ‘oÝâK‘`â ïchöƒ‘a¥ oÒ‘hâ NÒ‘ahÒ‘hâ. ÄhŸâ‘a ‘oâ‘^‘oÝâ «ÏcNÒ‘h‘oÝâ 15 Îoâ‘m‘oÝâj‘aâ, ÃK‘`â ÍÞ‘aª‘oÝâkìð‘a 50 hÒ‘R‘oÝâj‘aâ ÏuKÙR‘^Ïuâ‘“ ë^j⧑Tâ‘a¥Õ`.

hÒ‘TNöK‘\ Ïu‘hµŒÍÞ ÔuK‘R‘oâaÒhŸâb ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h oÒªOª - ÏuKÙR‘^ Ïuâ“Ò‘N‘h‘oÝâ Æ ‘q^Ò£e‘oÝâkøb RöÏc§ ÄK«‘“ ‘h‘T‘ajkø aõ‘NZÓ. ‘oâÕh ÅÏc§ZÓ ‘NÎ` ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ‘aNÜ «dÒUÛ‘a oÒªOª. «N×. ‘q. 13‘o ‘q^Ò£g ëoÝâ‘`ZÓ ~Ñ‘R‘oâK‘`â Î`‘oÕRÕh ÔuKÏ•â] ‘~ädÒjâb hŸä¢vÒ‘a‘oâK‘`â ‘N‘h]Ó‘N‘oÝâ ‘oÔwKU‘a NÒrÛ©‘h «fÑÏw©] ÏcK\Ó‘^â\Ü qч»‘hÎ`‘oà\Ü ‘hUKU‘a ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ ÃÏc§ZÓ «dÒUÛaÒ‘“âb‘N ÏuKÙR‘^ Ïc¤‘`‘^âj p‘o‘h]‘oÝâ‘a Øu‘oä«‘RK‘¯‘oÝâRÒ ËÊ‘h§\Ó‘aÕ`. ÔuK‘R‘oâaÒhŸâbNÓ ‘^‘hâoÒ‘^ Ïc‘`âëað‘`‘o ‘q^Ò£gkø pÍÞhŸâ‘a‘R‘h vÒ®‘oäÍÞª‘oÝâ‘a Å‘oâ©\Ó Î`‘ohÒhŸâb hŸä¢vÒ‘a ÏcK\Ó‘^â\Ü ‘T‘^â‘h ‘N²laÒ‘¯â\Ü %‘NkÐbÕ“& hŸâ‘aâ ïc‘h ÅK Nö‘NoÒªOª ‘hUKëT‘aâ.ÅK‘N‘aâ ëhK\Ü ‘oÝä\Ü ZבNjâ ‘Rj‘oY. ÅKë^ð‘a‘aâ b‘^ª ÏcÕh]Òpâbhzòâ‘a ÏuKÙR‘^‘N‘mNÜ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ ÊN܃‘o ÏcbNÓhÒ‘N dúhÝâ‘aÕ`. ‘N‘aâ‘NÎa p`Òª‘h]Òª‘`âjâ Îo‘hâ ‘oä…‘h‘oÝâ‘aâ Ïc˜ZÓ‘a²Yâ‘a¥Õ`. ‘h^Ò¥‘N‘h ‘oâK‘`l j‘y]‘oÝâjâ j‘yª‘oÝâ‘aNÜ p‘h⤑`‘oÝâjb, ÃK‘`â ‘TäÔc‘a «Ïchzä‘R‘oÝâjâ Ãfø‘“‘N‘oÝâkìð Ñ^ªj§‘^‘h‘oÝâjâRÒ ‘aâ‘a¥ ‘ob, ïc‘hâNö‘a¥ hÒRÒj Ïuµ‘häÏc‘oÝâ‘aâ p‘oÕhKÏckî ‘`b, ‘N‘aâ‘NÎa RÒhŸâNÜjâ‘aâ, ëoð]ÓNÜjâ‘aâ Ä «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ‘oÕ`líc˜ZÓ ‘hb ÏuKÙR‘^ Ïuâ“Ò‘N‘h‘N¡‘h b£hÒyÓ]ª‘oÝâRÒ ‘aaÒ¥\Ü. NÒb Ñ^\Ü Ä pÏshŸâ‘oÝâj‘aâ ^ÒÎaëoä %bÏcà]&‘oÝâRÒ Í‚‚‘N‘^äÕh p‘a¥ ‘oä«^Ò‘a Ïc`Ò‘olÛ ŒÍÞÑ‘a‘oÝâ ‘Nj ÍÞ‘aâj ‘NK‘`ÕhNÓb ÏuKÙR‘^ ‘hÏwÏuª fø‘“‘oÝâ ‘R…jâ‘a²Yâ p‘oÕhKUaÒ‘ab ëTÏc§âNöaÒ¥\Ü RÒb Ñ`K‘^hŸÝâ ‘o˜ZÓ oÒRÒ‘\Ke‘h‘oÝâ ‘oä«‘^Îoâ. ʲYâ‘aâ ÔuK‘R‘~äÏc_ oÒªOª ‘N²laÒ‘¯âb oÒªOª‘NKZì NöK‘^ ÏuK«‘RÏw‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥‘aâ, Îa\Ü ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ ‘a¢‘h‘oÝâÎTÔuNö‘aâY ëNK^ø ÏuxhŸâ‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥Õ`.13

«N×. ‘q. 14-15 ‘q‘^‘N‘oÝâj ÏuKÕ“NÒj‘oÝâkø NöK‘\pÛZÓ NÜ‘oä‘hÕRÕh ëhš\Ó %‘oÏuK‘^hÒÍÚhŸâ&‘oâ‘aâ aÒYª j‘y] «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ‘hUKUaÒ\Ü. ÅÕ`Nã‘\ ‘oâ²laÒ‘¯, NÜ‘oä‘hvÒµpâ «Ïc‘~è‘^âj‘Râ NÒ‘oª aÒY‘N oÒªPЪ‘^jâ «Ïc‘oä] «‘RK‘¯‘oÝâRÒ Ç`ÒÏwÕhK‘TâY ‘oÝäj‘oÝâ‘a ‘oâ‘aNÜ ë^lhŸÝâ‘aâ RÒb ÃÏujâ «‘RK‘¯‘oÝâ j·KÏckî‘`â. aÒYª‘oÝâ‘aNÜ ÏuKÙR‘^ ëoÝâ‘N «Ïc“ÒaÒK‘R‘oÝâ ‘N‘aâ‘N «Ïc¡vÒ‘o‘o‘q‘oÝâ‘a ëað‘a‘aâ ‘oÏuK‘^hÒÍÚhŸâ‘oâK‘`â `Òb p‘o‘h] ‘oÝâK\Ó hŸÝâK\Ü‘ab hŸÝäÔwKÏc‘o‘T∑aâ.

Nö‘oâ‘hÕRÕh‘~ädÒjâb ‘^hÒµ‘^ NöK‘\pÛ Î\l‘a íc‘`Nù‘oâZÓÎo‘oâ‘~äÏc_ - «rÛaÒ‘¯, oÒ‘oâ‘a‘~˜Yâj NÒ«‘qhŸâ `Ò‘^ - %ÏuKÙR‘^UK^Ò‘oâ]Ó&NÓ ‘N¡‘h. ÃÏuKÏc眑h‘oÝâkìð‘a Ù`b ëhK\Ü «oÒ‘^«Ïc‘^âjâ _‘hâoÒ‘a䃑hâ Ïcà¡Ïu‘N‘~K\Ò‘h‘oÝâ‘a ‘Rj‘oà.

Æ «N×. ‘q. 15‘o ‘q‘^‘N ‘oâ‘“ª‘oâKÎ` pÍÞhŸâ‘a‘R‘hÏcà Å‘oâ©\Ó Î`‘ohÒhŸâj vÒ‘oâK‘^âë\ñ‘a vÒmÜ‘o RùïcK«‘` _Ïc§‘~ädÒjâ\Ü %^Ò‘mÙ`Ôc‘N&‘aâ ‘hUKUaÒ\Ü. ^Ò‘m‘oÝâ‘aÎN «ÏcÎ^ª‘N‘oÝâRÒ ‘hUKU‘a «‘RK‘¯‘oÝâjkø ÅÎ` ëoÝâ‘`ZÓÎ`ëoä! ÅÕ`RÒ‘N _Ïc§‘~äÏc_ r‘o¡Ïuâ_ Ïc‘h‘oÝâRÒ Îo‘hâ Îo‘hâ ^Ò‘m‘oÝâjNÜ j‘yª‘oÝâjâRÒ Nöb¥ %«ÏceK‘“‘oÝâ& j‘aâ‘Rä‘\ ‘hUKUaÒ‘\b ^ø‘Tâ‘Tâ‘a¥Õ`. Æ ‘oK‘q‘oÝâ oÒÎ\hzòâ‘a ‘a‘hÔuK‘RhÒhŸâkî ^Ò‘m³dÒ‘N Ña¥‘oäTÒ‘hâªj NÒ«‘qhŸâ pâUˆ Rü‘hpKU ÄhŸâ‘a 32Îoj ÏuKNס‘h‘a‘oÝâjâ «rÛÎoK‘NZî‘qµhÒKNÓ‘^‘oÝâRÒ ‘hUK‘Tâ‘a²Yâ ÎTÔu‘aÕ`. ÏuKNס‘h‘a j‘y]‘oÝâ Ñaâ U‘a¥ j‘y] «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ‘Rä‘\ Ña¥‘oâhŸâª ÏuKÏuƒè‘^‘oÝâ‘a ‘hUKëT‘aâ. NÒb ÃÕ` ‘`ⲑh‘~‘oÝâ. `Òbb Ñ^b ‘oâ‘aâ‘oâ\Ü U‘a¥_‘hâ‘oâjhŸâª ë^lÕRKUaÒ\Ü.

«N×. ‘q. 16‘o ‘q‘^‘N‘oÝâ‘a pÍÞhŸâ‘a‘R‘h «rÛ‘NèœÏsÎ`‘ohÒhŸâj hŸä¢vÒ‘a ‘N‘h]ÓNÜ\Ü eK\Ò‘hâ jyשaÒhÒhŸâ]‘Np hÒhŸâj hŸâK‘^LÏcà‘h‘oÝâoÒÕhNÓ aÒYª ÏuKÙR^ÒTÒ‘hâªë\ñ hŸÝâK\Ó %ÏuKÙR‘^ Ïuähùª‘`hŸâ‘oÝâ& ‘hUKUaÒ\Ü. ÅÕ` hÝâK‘N‘aâ ÑoÝâ«Õ`‘^‘oÝâRÒ ‘oâ«`ÒÏuâ ÏuhÒƒ‘hâ ^Ò‘mÏc«‘^ «‘RK¯ÒjhŸâ‘oâK ‘`â‘a¥Õ`. Å‘^bNÓ ~Ñ‘aâ‘Np ë^lÕRKU‘a %ÏcK‘T‘^K«_& ÃKNÓ‘^ pÛâhŸâe\Ó‘aÕ`.

«N×. ‘q. 1550 ‘o ÏuK‘o‘^¹‘h‘oÝâ‘a ÃnhŸâ hÒ‘oâhÒhŸâj hŸä«r‘^â\Ü‘aâ, NöK‘\pÛZÓ ‘`â…hÒÙ“‘qâ\Ü‘aâ ÑRâ hÒ‘oä‘oä‘^âª\Ü %Ïuµ‘hÎoâj ‘NkÐbÕ“&b ‘hUKëT‘aâ. 14 ÅK‘`â «dÒUÛ‘a «‘RK‘¯‘oÝâj‘NKZì Ïu§˜Ïs‘oÝâRÒ, ÏuKÙR‘^‘oÝâ‘a «Ïc“Ò‘a ‘o¡Ïuâ‘oàkìð‘a Ïuµ‘h‘oÝâj, Îoâ‘m‘oÝâj Ïuµ‘häÏc‘oÝâ ‘oä«‘^‘oÝâ p‘oÕhKÏce\Ó‘aÕ`. p`Òª‘h]âªj 15 Îoâ‘m‘oÝâjNÜ ‘oâÕhhzòâ‘`â ÎTÕhˆ 20 Îoâ‘m‘oÝâjâ p‘oÕhKU hŸâK‘`l ÍÞ‘aªhÒ‘R‘oÝâjâRÒ 73 hÒ‘R‘oÝâj‘aâ ïchöƒb, ÃK‘`â 43 hÒ‘R‘oÝâjNÜ j‘y]‘oÝâ ëTÔc§aÒ\Ü. Å‘^\Ü ‘^‘a ‘oä^Ò‘oâÏwß\Ü ‘N²jÏcÎ`rNÜ\Ü p`ÒªbÕ“ hŸâb, ‘RK‘“‘hµqÑ¡ÁÏu‘oâK‘`â ‘`¡_jâb‘oKZÓ RöÏc§oÒ ‘\bhŸÝâ ëTÏc§âNöaÒ¥\Ü. ÏuKÙR‘^ ‘h^Ò¥‘N‘h‘oÝâ‘aNÜ %‘NkÐbÕ“& hŸâ‘aâ oÒªOª ‘hUKU‘a RöÏc§ ‘oâbÛÔs ‘N²laÒ‘¯â ‘\‘^\Ü NÒ‘o‘T∑aâ. Å‘hâ‘oà‘hâ‘aâ hÒhŸâehŸâNÒ‘h, ^ø‘\‘h‘oâ²j, ÷‘a‘o ‘~‘h^ÒTÒ‘hª g‘hâ`ÒKNÓ‘^âkî; pÍÞhŸâ‘a‘R‘h‘oâK‘`loÒÎh; «N×. ‘q. 1465kø Å‘oâ©\Ó Î`‘ohÒhŸâj NÒj‘oÝâ‘a ‘aâ‘a¥oÒ\Ü «N×. ‘q. 1550 kø ‘aâ‘a¥oÒbNÓ ‘oä^Ò‘oâÏwß\Ü NÒ‘Rj\Ò hŸâb ÏuKÎ`ÔwKÏc ‘o‘T∑aâ. NÒb Ñ^b ‘ohŸâÏuâ¹ ÃÏc§â ë\K^ø Å‘^b ‘ohŸâ Ôu¹Ïc§â ë\K^ø ë^lhŸâbÕ` hÝä ÏuKÎ`Ïw‘oÝâ b‘oè¡_ NÒ‘`â. Ì‘a‘aâ ÃÏuK‘~‘o ‘oâb ‘oä«‘^‘oÝâ ëTÏc§kî‘oÝâ. ÏuK~Ñ‘oªÎoâ hzòâ‘aÏc§â\Ü ‘N²laÒ‘¯â\Ü‘aâ ÄK«‘“ÏuKÙR‘^ kБy]ÓNÜj ÏcK¡NÓ ‘NjKNÒ‘h‘~ä‘^â\Ü NÒ‘Rj ‘\‘aâNù ‘o‘T∑aâ. ÃÕ` hzâ²YhÝâ‘a‘aâ hÒ‘oä‘oä‘^âªb Ïuµ‘hÎoâj ‘NkÐbÕ“ ‘NœhÒY‘N ÏuKÙR‘^ ÏcÕh]Ò‘oâ‘oÝâkø Í‚‚‘N ‘oÝâOª Ï•â˜Y‘oÝâ‘aâ ë^j⧑Tâ‘a¥Õ`. j‘y]‘oâ‘aâïc‘h ‘o˜ZÓ «dÒUÛ‘a oÒ‘Nª‘oÝâj‘aâ ÑaâoÒ‘`‘oÝâÎThŸÝâY bÏs§‰j‘oâb hÒ‘oâ‘oâK«_ hzâ‘`â‘hâ _ÕhÕRaÒ\Ü. ÏuKÙR‘^‘oÝâ RÒK‘“‘hµ‘oÝâ RÒ‘a‘oÝâ Ãb ëhK\Ü ë^‘Rjb, ÃaÒÕ` ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâRÒ ‘RK‘“‘hâµjâ dÒ\Ü‘aÕ` RÒK‘“‘hµ‘oâb, ÃK‘`â j‘y]Îoâ ‘oÝâOª‘oâb, RÒ‘a‘oÝâ ØZÓÕ`NÒ‘N Î`r hÒ‘R ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ ‘a‘aâÏuÕhKU ehŸâ NÒ‘hâjâ ÍÞ‘a‘hKÍÞ‘N‘oÝâRÒ ‘hUKU‘aÕ` ‘R‘aâ‘N `ÒbhŸâK‘`â j‘yªÎoâ «Ïc“Ò‘a‘oâb, j‘yªp‘h⤑`ëoðâ‘a qÑ¡ÁÏu‘oÝâ‘aâ ‘oä‘hâˆNù‘okì‘ab hÒ‘oâ‘oâK«_ ë“ñ‘hª‘oÝâ^ø ÏclNÓaÒ\Ü. ‘N‘aâ‘NÎa Í‚‚‘N ¢vÒhÝâkø ‘q⤑` Ïuµ‘h‘oÝâjâ ËÊ\Ü‘aâ, p‘Nè‘^ Ïuµ‘h‘oÝâjâ ÏcK«ë\K\Ü‘aâ ‘RlÔu 19 Ïuµ‘h‘oÝâjâ qч»‘hÎ`‘oà\Ü bœ‘hhÝâKÏcRÒ, p‘Nè‘^ Ïuµ‘h‘oÝâjkø ÌÕ`KZÓNÓ «ÏcÎ^ª‘N Ïuµ‘häÏc‘oÝâ kî‘`b Ïu§˜ÏsÏc‘hU ëoÝâ¡‘^‘oÝâ Ïc‘`âaÒjâÎR ÏuµhÒjb hÒ‘oâ‘oâK«_ bœ‘hhÝâKUaÒ\Ü. ÃK‘`â‘aâ ëhK\Ü p‘Nè‘^ Ïuµ‘h‘oÝâj‘aâ ‘oÕ`l ëoÝâ¡‘^‘oÝâ ÏcK«ë\K\Ü ‘oä«‘^Îoâ «Ïc‘Nè_ Ïuµ‘h‘oÝâj‘aâ RùpK‘` Ù`yÓ‘^â\Ü, ëoK‘NY‘oâQ ëoÝâ‘`j‘Râ ‘^‘hâoÒ_oÒ‘hâ «‘RÔwKU Ä «ÏcNÒ‘hÎoâ pÛ]kø ëoâ²Y ‘a‘oâÕhˆÕh. Ä Ïc¤‘`_hïáâ ÎaZÓNÓb Ñaâ‘o¡ÕhKU ‘o‘T∑Tâ‘a¥Õ`. Ä ëhK\Ü Ïuµ‘h‘oÝâj‘aâ ‘o‘`jâY‘Rä‘\ hÒ‘oä‘oä‘^⪑aNÜ Ïu‘oâ©‘^‘oÝâ NÒ‘Ndúkî‘`â.

pÛ] ëoâ²YpÛâÕ` ‘^K‘^âj‘aâ Îoâ‘mÕRK‘Tâ pÏshŸâ‘oÝâ‘a hÒ‘oâ‘oâK«_ NÒj‘oÝâ‘a ëhK\Ü Ïc¤‘`‘^â jâKë\\Óp - ‘q⤑`Îoâ‘m‘oÝâ, ‘oâ‘“ªÎoâ‘m‘oÝâ Ãb. pÛ]‘aâ ‘oÝäÏcà‘a NÒbK‘TâNöb bjâ‘oà‘a oÒhÝâK‘Tâ‘aÏc§â\Ü Ê‘\‘oâÎT_«Ïc‘Nƒ ëoÝâ‘`ZÓ _Û‘R Ñaâ‘oâK«‘` ÏsŠ‘\‘oÝâRÒ, ëhK‘\‘oÕ` Ñaâ‘oâK«‘` ÏcK‘T‘oâ‘oÝâRÒ, ‘oÝä‘\‘oÕ` ‘oâK«‘`ÏsŠ‘\‘oÝâRÒ, aÒ…j‘oÕ` ‘oâK«‘`‘oâ‘“ª‘oâ‘oÝâRÒ ®‘qâ_ÎThŸÝâY ‘q⤑`Îoâ‘m‘oÝâ. ëoÝâ‘`ZÓÕ` Ñaâ‘oâK«‘` ÏcK‘T‘oâ‘oÝâ, ëhK‘\‘oÕ` ‘oâK«‘`ÏsŠ‘\‘oÝâ, ‘oÝä‘\‘oÕ` ‘oâK«‘`ÏcK‘T‘oâ‘oÝâ, aÒ…j‘oÕ` ‘oâ‘“ªÏsŠ‘\‘oÝâRÒ Ã‘oâ‘hâˆY ‘oâ‘“ªÎoâ‘m‘oÝâ. ‘q⤑` Îoâ‘m‘oÝâ‘a‘NKZì ‘oâ‘“ª Îoâ‘m‘oâK‘`â ÏuKÙR‘^‘oÝâ‘a ‘h¡NÓ ëaN܃‘oRÒ b‘T∠‘oâ‘“ª ^Ò‘h ¢vÒhÝâ Ïuµ‘h‘oÝâjNÜ Ïu䧉¡Õh hzâN܃‘o. oÒhÝâK‘Tâ Îo²‘mNÜ vý‘N‘hª‘oÝâ‘aâ ÃÕ“‘NÎoâ. ‘N‘aâ‘NÎa hÝâÏc§ZÓNÓ ‘oâ‘“ªÎoâ‘mÎoâ ¢Ôu‘h‘oÝâRÒ ëoð]ÓNÜjkø blU‘aÕ`. hÒ‘oä‘oä‘^âª\Ü, 1. Ñaâ ‘oâK«‘`-Ïu, 2. Ñaâ(‘oâK«‘`)-Ïc, 3. ‘oâK«‘`-Ïu, 4. ‘oâK«‘`-Ïc - ŲYâ ÅKNö‘N Îoâ‘m‘oÝâ‘aâ ‘Nl§KU, `ÒbNÓ Ã‘T⪑^hÒhŸâ Îoâ‘m‘oâb ïc‘hâ íc˜Zì‘aâ.15 ÅK‘`â‘aâ Ñaâ‘oâK«‘`, ‘oâK«‘`, ¢vÒhŸÝâj NÜ‘a¥K‘^ «dÒ“Ò‘aª‘oÝâ ‘oâ‘“ª, ^Ò‘h‘oÝâjNÜ kî‘Ndú‘oàYÎT oÒ\Ü‘Nkø ÅÕ`hŸÝâ ëajNö‘akî‘`â. ÑT⪑^ Î`‘ohÒhŸâj hÒÍÞªNÒj‘oâKÎ` hÝâ‘^\Ü pÍÞhŸâ‘a‘RhÒ¢vÒ‘a ‘oâK‘`l ÏuKÙR‘^ p`ÒµKÏuâjkø aõ‘Nƒ\ÜRÒ ‘aâK\Ó‘a oÒ‘\b ‘oâ‘a pâK‘`âÎT ëa‘hâ‘R‘Rj‘oÝâ.

Å‘^\Ü b‘hµUKU‘a hÒ‘R j‘y]‘oÝâj‘aâ ‘^‘hâoÒ_ RùpK‘` Ù`yÓ‘^â\Ü, Ñ^b NÜ‘oä‘hâ\Ü ëoK‘NZî‘qµ‘h Ù`yÓ‘^â\Ü‘aâ _Û«‘o‘oÝâRÒ OK\ÓKUÕh. ‘^K«\Ó %ÏuKÙR‘^ Ïuâ‘“& kø %NöK‘`‘hâ ‘apÛ‘aâ&jb ïc‘hâ ëTÏc§‘N hÝâ‘^b ‘oâ‘^‘oÝâ‘aâ OK\ÓKÏcRÒ Nö\ÜNÜ Ïu§˜Ïs‘oÝâRÒ hÒ‘oä‘oä‘^âªb ïchöƒb %‘T‘^⣑hK\Ó «ÏcNÒr‘N&kø bÏu¹KNù‘T‘oÝâRÒ, ÃpÎo‘N‘oÝâRÒ ‘`äÔsKëT‘aâ. ‘oª¡NÓ‘R‘^‘oÝâRÒaø, hÒÍÞN×hŸâ NÒ‘h]Òj ‘o²jaø oÒÕhNÓ Ã‘^bpÛâ‘` ‘NlÕR‘a Ä«Nù‘q‘oÝâ Æ p‘oâ‘h¶NÜ ïw‘^â ‘o‘aâNö‘a‘ojÔu hŸÝâ‘a¥Õ`. ÏuKÙR‘^‘N‘m b‘^ªÏcÕh]Òpâb Ñaâ ‘^‘^µ‘oÝâ‘aâ ‘R‘oâbKÏcNÜ‘a¥Tø Îa\Ü ‘oâ‘a‘oÝâ Ä ‘^K«\Ó, Nö\ÜNÜj‘aâ ÃKÎ^ _Û«‘o‘oÝâRÒ OK\ÓKU p‘oâÕh¶KÏc ‘o‘T∑aâ. ‘^‘^µ‘`è˜Ôs‘N‘a¥ ÏuµdÒK\Ó‘^ª vú§‰‘h]‘oâKÎ` oÒÕhNÓ‘Rj hŸâ·bÎo‘q‘oÝâ Ä ëhK\Ü «‘RK‘¯‘oÝâjK‘`â‘aâ Ïu§˜Ïs‘oÝâRÒ ‘aâ‘a¥Õ`.

%Ïs\Ò¨‰tÒ‘TK«Õ`‘N& ëoÝâ‘`j‘Râ ÃÎa‘N «‘RK‘¯‘oÝâjâ ‘hUKU‘a ‘oâx‘oâbÛÔs ëT‘hâNãÕh jyש‘“‘hâ\Ü %‘~‘h‘^qÑ¡ÁÏu «‘RK‘¯‘oÝâ&‘aâ ‘hUKU‘a²Yâ ÙR‘^RùpK‘`‘oÝâ‘aNÜ Ã‘^\Ü ‘hUKU‘a ®‘qâ_‘hKÍÞbhŸâ‘aâ ZבN16 hŸâK‘`l hŸÝâ`ÒÏw‘h]‘oÝâj ‘oj‘a ë^lhŸâ‘Rj‘oÝâ. aÒYª‘oÝâ, ÏuKÙR‘^‘oÝâ Ù`b «ÏcÎoâhŸâ‘oÝâ.

ÅÎ` Ïu‘oâhŸâ‘oâKÎ` hÒ‘oâhÒÍÞ ‘~äÏs]â\Ü Ä ‘o‘hNÜ‘aâ Ä hŸä hÒ‘R‘oÝâjNÜ ‘^ÕR‘a²YâRÒ ëo‘aâ‘N ‘oÝâK‘`âjNÜ Ïu£‘hâNö‘a‘ojÔu hŸÝâK\Ó‘a pÛ] hzâ‘`pÛâÕ` ‘TjvÒÕh‘Nj‘aâ ÑTjvÒÕh‘NjâRÒ ëoðâ‘a ‘oâ_NÓK‘Tâ Ïc¤‘`_b ‘Nbíc˜ZÓ Ä‘T‘h] købNÓ ë^Uˆ‘a²Yâ ÄK«‘“Î`‘q ÏuK«Ïc`ÒhŸâÏcà ‘oäY.17 òjvÒb íc£‘`‘a ‘TjvÒÕh‘NjÎa ïchöƒaÒ¥\Ü, "bÛpÛ] b‘a¥ %aÒY& hÒ‘R‘oÝâ‘aNÜ ‘^ÕR‘a²Yâ Ïuµ‘h‘oÝâj vÒÕh‘Nj‘aâ Îoâ‘m‘oÝâÎTÔu hŸÝâKUaÒ‘oà. ÅÏc§â\Ü %Î`qÑyÓ& hÒ‘R‘oÝâ‘aNÜ Îoâ‘mpKÏcà‘oÝâ# Ãb ‘o‘häÕ“bb ëTl føÕ“KU‘a‘`Y. ‘oÝâN܃ _‘oâ©‘a¥ %ÎoâjpKU‘ap ÏuâpÛâ© Ù`b ëoâ²Yâ& Ãb ‘NèœÏsâbNÓ íw‘TˆÕh‘N ëTÏc§â aÒ‘h‘`âb ‘oäYkø ÃÍÞÑ«‘R¡‘^^ø pÛ]‘aâ ÎThŸä\Ó‘aÏc§â\Ü Îoâ‘m‘oÝâ ëT\Ü‘ab ÏuäUKU, Ä pÛ] Îoâ‘m‘oÝâ ‘TjÎoâ‘mÎoâ Ãb ^øÏcÍÞîÔuaÒ\Ü. ë^aÒl hÒ‘oâ‘NèœÏsâb %pÛ]ÒdÒ]ÓK‘“‘oâdÒ]Ó, ²Ïc‘o‘N‘aª&, %NÓëa¥‘h pÛ]ì ëoäÔc ®‘qâ_ ÙRkõƒ‘a vÒëhjâ ‘T‘Nƒaõ¡_& oÒhÝâK‘Tâ‘aÕ` ‘R‘aâ‘N ÃÕ`hŸÝâ ‘TjÎoâ‘mÎoâ. NÒb hÒhŸâj Ä‘oÝâ¡‘N‘oäjª‘`kø ‘Tä\ÓNÜ\Ü¡‘^‘oâ© pÛ] ‘NÏc§âÎ\ %‘oâhÝâ‘aÏcàëoâ²Yâ& ‘Rj‘oà. Ãp p‘hÏwÏcà Îo\ÓNÓ ‘N‘h‘Râ‘aâ, ÑaRÒ Ã‘Tj Îoâ‘m‘oÝâ ÃÏc§ZÓÎN NöK‘`Õh oÒ\Ü‘NkøbNÓ ‘oUˆ‘a‘`‘a¥ ‘oäY. Æ Îoâ‘mÏcà ‘oä‘h⧑aâ ‘^KÍÞÑ‘oçÕh ‘hÏ•ÝâaÒ‘¯hÒhŸâjâ ^õjâ`ö¡j ÎTÔu‘a oÒ‘\b ÅKNö‘N ÷«dÒhŸâ‘oÝâ ‘Nj‘`b paÒ¥‘aâ. ʲYâ‘aâ pÛ]Ò oÒ‘`ª‘oÝâ‘a aÒZÓ‘aâK\Ó ÎaZÓ`Ò‘N ¢Ôu‘h‘oÝâRÒ Ïu‘hµ«‘^ oÒªÔcKU‘a hÝä ÏuKÏuƒ‘h]‘oÝâ Ïuâ‘oä‘hâ «N×. ‘q. 16‘o ‘q^Ò£e‘oÝâ‘a ÄK«‘“Î`‘q‘oÝâ‘a ÍÞÕhÕR‘a‘`b ‘oä«‘^ ‘oÝäÔwK‘TâY ‘^Ïc§âRÒ‘`â.

«N×. ‘q. 17‘o ‘q‘^‘N‘oâK‘`l ÄK«‘“j‘y] «‘RK‘¯‘oÝâjkø ë‘R‘R]ªëoðâ‘aÕ` Ïu‘Nj‘Nj vú‘oâaÒ‘¯âb hÒ‘Rpfø‘“‘oÝâ. ‘^‘a «‘RK‘¯‘oÝâ‘aNÜ ^ÒÎa pÏcàjëoðâ‘a ZבNhŸÝâ «oÒÔu «‘RK‘¯‘oÝâ pjâ‘o ëaK^ø íwUˆKUaÒ\Ü.18 hÒ‘oä‘oä‘^âªb‘okìÎa Å‘^\Ü ‘q⤑` - p‘Nè‘^ ÏuµhÒjâ Ïc‘`âaÒjâÎR Ãb hŸâKÙR‘NÕhKU, hÒ‘RÎoâ‘m‘oÝâjâ ‘oä«‘^‘oÝâ Ñ^b‘okì Å‘hâ‘oÕ` hŸâ‘a‘N Å‘hâ‘oÕ` ‘oÝä‘\b p‘oÕhKëT‘aâ; hÒ‘R Ïuµ‘h‘oÝâj Ïuä‘y© ~î‘`‘oÝâj‘aâ pÛ]kø oÒhÝâK‘Tâ Ïc¤‘`‘^âjâ Å‘hâ‘oÕ` ëhK\ÜRÒ p‘oÕhKU, oÒbNÓ «oÒ‘^kø ÏuKŒÍÞj Îa‘h§ÕhU, Í‚‚Nöƒ‘Nƒ hÒ‘R‘oÝâ‘aNÜ Ïuµ‘h ÏuKTÒ‘h oÒ‘`‘a Ïc¤‘`‘^âj‘aâ j‘yª‘oä…‘h‘oÝâ‘a pÏcàj‘oÝâRÒ ‘TäÔc ‘oâÏwøÏc‘Nè_ ÎTÔuaÒ\Ü. Ïuµ‘h hÒ‘R‘oÝâj Ïuµ‘häÏc pâK‘^ Ïu§˜Ïs‘oÝâRÒ p‘oÕhK‘Tâ «‘RK‘¯‘oÝâ ÅK Nö‘NZÓ kî‘`‘a¥‘aâ ëT²jâ‘aâ. 1531 ‘o qÑloÒÏw‘a ‘q‘N‘o¸‘h‘oÝâ‘a Æ «‘RK‘¯‘oÝâ ‘hUKU‘a²Yâ Ñ^Î\ ëTÔc§aÒ\Ü.

‘R‘`ªÏc‘`ª‘oâhŸâ‘oÝâRÒ ëoÝâ˜YëoÝâ‘`Y ë^jâ‘Râkø ÏuKÙR‘^ j‘y‘a «‘RK‘¯‘oÝâ ‘hUKU‘a NסÕh dújäÕh RùpK‘` ‘NpÕ`. %hÒ‘R^Ò‘m UK^Ò‘oâ]Ó& kø
"ÏuKÙR‘^ qÑ¡ÁÏuKÏcà Ïu‘hµK‘NÏs«ÏcŒÍÞ-‘RlÕRhŸÝâJ `ö²lZÓ ‘Np‘oÎh]âª,
lÛ~Ñ_ aÒK«“ù¡NÓ qø·‘^ NÒ‘oªKeâ-Ïc‘TÕhKÏc‘hâ ...#
Ãb Ñ^Î\ ëTÏc§âNöaÒ¥\Ü. Å‘^\Ü hÒ‘oä‘oä‘^âªb ‘^‘hâoÒ_ oÒ\Ü. Ïuµ‘h - Îoâ‘m - hÒ‘R j‘y]‘oÝâjâ Ñ^bÎo ë^lÕRKU ëTÔc§aÒ\Ü.19 NÒb ÊK‘^ ‘^‘hâoÒ_oÒ\ø ë^lhŸâ‘`â; «N×. ‘q. 16-17 ‘q‘^‘N‘oÝâj ‘a\ÓpâoÒ‘\b hŸÝäÔwKÏc‘a‘Râ‘aâ. ÅÕ`RÒ‘N ^Ò‘m‘oÝâÎa «ÏcÎ^ª‘N‘oÝâRÒ p‘oÕhK‘Tâ %^Ò‘m‘`‘q«dÒ] Ù`Ôc‘N& Ñaâ‘aÕ`hŸÝâ Å‘^\Ü ‘hUKëT‘aâ.

«N×. ‘q. 17‘o ‘q^Ò£fÑÕ`hŸâK‘`l ‘^KÍÞÑ‘oçÕh «Ïc‘~â‘oà ‘hÏ•ÝâaÒ‘¯ aÒhŸâNÜ\Ü ‘hUKU‘a²YâRÒ ‘aâ‘a¥ %ÏuKÙR‘^ Ïuâ‘“& bÍÞ‘oÝâ‘aNÜ ‘NœhÒYNÜë\ñ‘a RùpK‘` Ù`yÓ‘^âjâ ‘hUKU Ñ^b ïc‘hâ íc˜ZÓ‘aÎ` hzòâ‘a‘aâ20 ÄK«‘“ ‘h‘T‘aRÒÎa ÏcÕh‘R]ÓKÏc ‘o‘T∑aâ. pÏshŸâ‘oÝâ‘aâ ÊK^ø pâKU‘a p¡Ïu‘h‘oÝâ ‘Rj Ãe⨑hÏcà ‘h‘T‘a hÝâÕ`. hÒ‘oä‘oä‘^âª\Ü ‘Nl§KU‘a %ÑT⪑^hÒhŸâ Îoâ‘m‘oÝâ&‘aNÜ «Ïc_RÒ %ÑTâªÎ^K«‘` ‘hÏ•ÝâaÒ‘¯‘~äÏc Îoâ‘m& ëoÝâ‘NZÓ pÛ]NÜ ‘Nl§KUaÒ\Ü. NÒb ÃÕ`hŸÝâ‘aâ oÒ\Ü‘NkøbNÓ hÒkî‘`â. %ÍÞhŸâK‘^ïu‘a& ëoÝâ‘`j‘Râ hÒ‘R‘oÝâj‘aâ ‘hÏ•ÝâaÒ‘¯hÒhŸâjâ ‘Nl§KU‘a²Yâ ÅK‘`â ‘Rj‘`â. ‘^NÓƒ‘a hÒ‘R‘oÝâ kì˜ZÓoø ë^lhŸâ‘`â. ÍÞhŸâK‘^ïu‘a ‘oä«‘^‘oÝâ ^Òª‘RhŸâªRÒÕh Ïcà]Òª‘a %p‘a^Ò Ïuâ‘^oÒÏw‘a «rÛ‘h‘oâ]& Ñaâ aõ‘N Nס‘h‘a ‘oÝäj‘oÝâRÒ ÍÚpKUhŸÝâ‘a¥Õ`. Å‘^\Ü ‘Nl§KëT‘a‘a¥ hÒ‘oä‘aK`ÒÕ` ^Ò‘m‘oÝâjâ‘aâ ÃK‘^ÕhKU‘ap.

%ÏuKÙR‘^ dÒÕhÍÞÑ‘^& ‘N¡‘h ÃÏwøej ‘Np ‘Rä‘\ Æ NÒj‘oÝâoÒÎ\ hŸâb ÏcK\Ó‘^âj hŸÝäÏw; ïc‘hâ‘aâe˜ZÓ ‘TäU_Îoâb ë^jâ‘RâoÒ\Ü RÒføjâ‘aâ. NÒb Å‘^b hÒ‘R Ïuµ‘häÏc‘oÝâjâ ‘NœhÒY‘N‘oÝâ‘aNÜ ‘NKZì ÔwK‘`ä¢vÒbÛ Ïc¤‘`_NÓ ÊN܃‘oRÒ ‘aâÏc‘NÕhK‘Tâ‘aâ.

ÅK‘N‘aâ NÒjÎ`‘q‘oÝâjâ ë^lhŸâboÒÕhkø aÒYª‘Tä\Ò‘oâ]Ó, Ïuµ‘hhÒ‘R Ïuâ“Ò‘hÏu‘oÝâ Ñaâ «‘RK‘¯‘oÝâjâ ‘hUKU‘a ØtÒ‘o“Òb vú‘oâaÒ‘hâª\Ü, %aÒYª Ïu‘hµÏuµÙ`Ôc‘N&‘aâ ‘hUKU‘a NöZÓ‘NjÏcç\Ó aÒhÒhŸâ] r‘ohzäÕR ëoÝâ‘`j‘RâoÒëhK‘`hù ‘Nj‘hâ. oÒÕh «‘RK‘¯‘oÝâjâ ÅK‘N‘aâ fìðjâÏc‘\kî‘`â.

«N×. ‘q. 19-20 ‘q^Ò£e‘oÝâjkø ‘NœhÒY‘N ÏuKÙR‘^‘oÝâ‘aâ ‘RâÕhKU‘a j‘y] «‘RK‘¯‘oÝâjâ ë^jâ‘Râkø Ïcà˜ZÓ‘ab¥ ‘^NÓƒ‘a hïáâ ~ÑÏskø‘aâ Ïcà˜Ykî‘`â. ‘oÝâOª‘oÝâRÒ ‘^‘TäˆÕh rK‘RhÒTÒ‘hª vú‘`‘hâj ÏuKÙR‘^ dÒÕhÍÞÑ^ÒÕ` «‘RK‘¯‘oÝâjâ, pÛ] hÒ‘oä‘aâÍÞhŸâªÕ` ÏuKÙR‘^ ÏuhÒµ¢‘hvÒ‘h ÏuK«‘RÏw‘oÝâ, «rÛboÒÏuhŸâªKRÒÕh RÒ‘a~ÑÏuƒ‘h‘oÝâ ëoÝâ‘`j‘Râ ‘h‘T‘ajâ, _‘hâ‘o¡‘^ä‘hâ ^Òª‘RhŸâªRÒÕh Ïc²jp, Ïuµ‘h‘Nj§‘o²l ëoÝâ‘`j‘Râ‘aphŸÝâ Æ ÏuK‘`‘h¨‰‘oÝâ‘a Ïu©ÕhKÏc‘`‘Râ‘aâ. Æ hŸâb¥KZÓ‘NKZì «Ïc“Ò‘a‘oÝâ ʘZÓhŸäÏcà‘hÏcà Ïuâe¨hÒ‘oâ Ù`yÓ‘^âj %ÏuKÙR‘^ÏuK«Ïc`ÒhŸâ«Ïc‘`Õh¶b&. «‘RK‘¯‘N¡‘h ÑTˆÏcà ‘^pâ‘mÍÞÑ_ oÒë\ñ‘a‘aâ ë^jâ‘Râ ~ÑÏs‘aâ ‘T‘NƒRÒ Îa‘hâˆNöb ÃK‘`âkø pp‘“j‘yªj‘y]‘oÝâj‘aâ pÕhpRÒ, pÏu§˜Ïs‘oÝâRÒ, ‘R‘oâ‘N ^ÒmÑÕ` UÏw¥‘oÝâj^ø ‘Rä‘\ ÏuK«‘RÔwKU, «Ïc‘NZÓKU ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ‘aâ ‘hyÓK‘TâY ëNK^ø ÏuxhŸâÏcë\‘aâ. Ñ^bNÓ ‘oÝâK‘`âRÒb, ‘^‘hâoÒ‘^RÒb ÅK‘^ RöÏc§ «dÒ‘oä]Ó‘N «‘RK‘¯‘oÝâ‘aâ ‘hUKU‘aoÒ ÕhÏc§ZÓNÓ NÒ‘ahÒ‘hâ.

‘NœhÒY‘N ÏuKÙR‘^‘oÝâ‘aNÜ ë^jâ‘RâoÒÕh RöÏc§ NÒ‘aâ‘N ë^jâ‘Râ ~ÑÏshïáâ. ë^jâ‘Râ ‘^NÓƒ‘a `ÒyÓ]Ò‘^ª ~ÑÏsjb¥KZÓ ‘NKZì ëoÝâ‘`jâ ÑTâˆj «dÒ“Ò‘aª‘oÝâ‘aâ ÊN܃‘oRÒ ÏuKdÒÕ`K‘TâNö‘a¥Õ`; ÏuKhŸÝâ¡‘N ‘oœ‘h‘oÝâj‘aâ phŸÝâ¡‘N‘oÝâ ÎTÔuNö‘a¥Õ`. Ïc`ÒK‘^‘oâK‘`â ‘o‘T∠‘aNÒ‘h jNÒ‘h‘oÝâjâ - ÊK^ø ‘oâè‘`âëoð‘ap Nã‘\ - ÃÍÞK‘^‘oÝâjâRÒ ~ÑtÒ ÏcÕh]Ò‘oâ‘oÝâ‘a ‘oäÕh‘ap. ÏuKÙR‘^ aÒ‘`‘oÝâ‘aâ ëojâ‘o‘h‘Tâ ‘q¡NÓ Ã‘TâˆjÎN ‘Nj‘`â NÒb Ïw²jâjNÜ kî‘`â - ÑaâaÒÔu‘N‘oÝâjNÜ ‘^Ïc§. ‘N‘aâ‘N ÑT§‚°“Ò‘aëoðâ‘a ë^jâ‘Râ~ÑÏs ‘^NÓƒ‘a «`Òp‘\ ~ÑÏsj‘N‘a¥ ÏuKÙR‘^‘oâK‘`â oÒª¡Ôcb, ‘o‘hˆÏu⹑aâ ÏuKdÒÕ`K‘TâNö‘a¥K‘`âNÜ pK‘^Ïc‘\‘ojÔu‘a Ïcbkî‘`â. ‘oâÕh hïáâ ~ÑÏsoÒëhð‘a‘aâ ÏuKÙR‘^ ‘h‘T‘aNÜ Ïcç‘aâNö‘a¥Ïc§â\Ü ‘^‘oâ ~ÑÏshŸâK‘`l Ïw²jâj «dÒÍÞÑÏc‘^ª‘oÝâ‘aâ vÒ‘“ªëoðâ‘aK‘^‘o‘hNÜ‘aâ ‘^…ÕRK‘Tâ NöK‘`â‘hâ. ÍÞhŸâÎ`‘oà\Ü ÙR‘^RùpK‘`‘oÝâ‘aK‘`l ØÏsÏc‘`âj‘aâ ‘hUK‘Tâ‘aÏc§â\Ü Ïwj§‚°“Ò‘aëoðâ‘a ÏuKÏuƒè‘^ ~ÑÏs ‘a²Zî ÏuKÏuƒÕhKU kõK‘RÙ`íu‘aâ. ‘oâhÒZÓ, ÔwKÕ`, Ç£‘hä ëoÝâ‘`j‘Râ ~ÑÏsj ÙR‘^ ‘h‘T‘ajK‘`â‘aâ ‘oâ‘a pÛâ «ÏchŸâ‘^¥‘oÝâ‘aâ ‘N‘aâRö‘a‘o‘T∑aâ. ÅÏc§â\Ü «`Òp‘\ ~ÑÏsjK‘`â‘aâ ‘N‘a¥‘\‘oÝâ, ‘^pâ‘m‘oÝâ‘aâ «dÒUÛ‘a ÏwjK‘^ ‘häÏc‘oÝâj‘aâ ÃÍÞK‘^‘oÝâjâRÒ ÊK^ø ‘oä‘hâˆNö‘a¥p NÒb ë^jâ‘Râ‘aNÒ kÐl‘^ª‘oÝâ oÒb‘N‘a¥ ëoÝâ‘`kî hïáâ‘h§\Ó‘aÕ`. Ù`bNÓ ^ø\Ü ëoÝâ‘`ZÓ‘aâK\Ó ÏuKÙR‘^ ‘N‘mkø ë^jâ‘RâoÒ ëhN܃‘oRÒ ÏcÕh«‘qpâK‘TâY, ‘NmÑ ÎNK«‘`‘oÝâj‘Râ pÍÞhŸâ‘a‘R‘h‘oÝâ, ‘^KÍÞÑ‘oç‘hâ, ‘oâ‘“â‘h, Ïcà‘`âNùƒY ëoÝâ‘`j‘Râ hÒÍÞÑ¢vÒ‘a‘oÝâjkø ë^jâ‘Râ oÒ…ÎRhŸâNÒ‘hâjâ Tõ‘h‘o^ø «ÏcÎorKU ëajNöb ‘^‘oâ ‘h‘T‘ajâ oÒª¡ÔcNÓ ë^‘TâˆY ‘NœhÒY‘N ÏuKÙR‘^ ‘N‘mkø ë^jâ‘Râ~ÑÏs Nö‘N vÒK«Ïc`ÒhÝâ‘Nëoðâ‘a «Ïcej ¢vÒ‘a‘oÝâ bUˆ‘ap. ÅK‘`âÎT‘^ ‘^pâ‘m, ‘N‘a¥‘\, ‘oâjhŸä‘m ~ÑÏsoÒ‘hâ‘aâ ë^jâ‘Râ «ÏchŸâ‘^¥ Ïcç‘hµ‘N‘oÝâRÒ Îa‘hâˆNöb `ÒbkøÎa Nס‘h‘a, ‘oœhÒÕ` ‘h‘T‘a‘aâ vÒÕRK‘T ‘ojÔu‘a hŸâ‘o¢ÏuNÜ dÒj§\ÓaÒ‘hâ. ØZÓ ‘h‘T‘ajkø Êaø¥ ë^jâ‘RâoÒÕh ÏcÕhxÏu‘oÝâ‘aNÜ ‘RâÕhhzòâ‘ap. Ïc˜Y]K Ïuâ«eÏw©]ªhŸâª, hÒ‘oâaÒ\Ü «rÛboÒÏuhŸâªKRÒ‘hâ ëoÝâ‘`j‘Râ ë^jâ‘Râ ehŸâNÒ‘hâ kìK‘`hù ë^jâ‘RâhÒb ‘^pâmÜkî, NÒj«‘N‘oâ‘oÝâ‘a Æ ÏuK«Ïc`ÒhŸâ‘oÝâ ë^jâ‘RâoÒÕh ‘NaÒ‘o‘qª‘Nëoðâ‘a ÃÏwKNÒ‘h‘oÝâ‘aâ, Å‘^‘hâjNÜ Ã‘a¢‘h‘N‘hëoðâ‘a ÃÏuähŸä·‘oä‘a‘oÝâj‘aâ ‘RlÕRKU‘aÕ`. ë^jâ‘Râ dÒYjâ dÒ‘\hÒ‘`b ëoÝâK\ÓÏc˜Yâ Ïc˜Yâ‘o‘hNÜ ‘^pâ‘m, ‘NœhÒYNÜ jÎaNÜjK‘`â `Òb Ï•j‘oÝâ oÒªÔcKU‘aÕ`. ÅK‘N‘aâ Å‘^‘h ~ÑÏsjÎa oÒ‘\hÒ‘`b Nã‘\ Æ ‘`è˜Ôs Ïuâ_ pâKU‘aÕ`; NÒb ÏuKÙR‘^‘oÝâ p‘qµÍÞbÛ‘aëoðâ ~ÑÏsj hzâ²jj‘aâ pÛâÕh oÒªÔcK‘Tâ aÒ‘`‘N‘m ‘R‘aâ‘N ícð hŸâj§ ~Ñ‘o‘oÝâjâ ÊN܃‘oRÒ oÒªÔcKÏckî‘oà; ‘^µ‘hkø ‘arKU p‘qµ‘oâK‘R‘m‘oÝâ‘aâ vÒÕ“KÏc‘Rj‘oà.

hÒ²‘mÏc²l ÑaK‘^‘NèœÏs‘q‘h©
ë^jâ‘Râ ÏuKÏuƒè_
ë^jâ‘Râ pŒÍÞÑ‘a Ïu‘hµÏuµ‘oÝâ - ‘oÝä‘\‘o ÏuKÏcàY‘oÝâ - 1959
ë^jâ‘Râ ~ÑtÒ Ïupâ_