శ్రీమహాభారతము - ఆశ్రమవాసపర్వము - ద్వితీయాశ్వాసము - పాండవులు కురుక్షేత్రంబున నున్న ధృతరాష్ట్ర గాంధారీ కుంతుల దర్శించుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

పాండవులు కురుక్షేత్రంబున నున్న ధృతరాష్ట్ర గాంధారీ కుంతుల దర్శించుట (సం. 15-31-6)

సీ.	చెప్పినఁ బాండవు లప్పథంబున భక్తి \| నరుగుచు నెదురుగ నరుగుదెంచు నంబికానందనుఁ డాదిగాఁ గలవారిఁ \| గని రప్పు డన్నలఁ గడచి శీఘ్ర గామియై చని తల్లి కాళ్ళపైఁ బడి యేడ్చె \| సహదేవుఁ; డధిక బాష్పప్లుతాస్య యగుచు నబ్భామిని వగచుచు నాతని \| నెత్తి తాఁ గౌఁగిట నిఱియఁ జేర్చి
తే.	పేరుకొని చెప్పె నతని గాంధారి కంతఁ \| గూడి యతఁడును దారు నక్కురుకుమారు లక్కురూద్వహు నన్నియతాత్ము దేవిఁ \| గాంచి రనుజీవు లెఱిఁగింపఁ గౌరవేంద్ర!	034
చ.	కని మఱి తల్లి పాదములఁ గ్రందుగఁ జేర్చిరి మస్తకంబు; ల వ్వనితయు నందఱం బొదివి వత్సలతన్‌ మన మార్ద్రభావ మొం ద నురలు నశ్రుబిందువుల దందడిఁ జిక్కఁగఁ గౌఁగిలించి వా రి నయనవారి చేఁ దుడిచి ప్రీతిగ దీవెన లిచ్చె భూవరా!	035
తే.	అట్టియెడఁ బాండవాగ్రజ నధిక వినయ \| భరితుఁడై కాంచి భీమునిఁ బార్థుఁ గవలఁ గనియె సంజయుఁ డెంతయు గారవమున \| నాదరించి రయ్యేవురు నతనిఁ బ్రీతి.	036
సీ.	ద్రోవదిఁ దొట్టి వధూజనంబులుఁ దక్కుఁ \| గలయట్టి భరత భార్యలుఁ గ్రమమునఁ గాంచిరి కురువృద్ధు గాంధారి గొంతిని; \| వారలు గొనివచ్చు వారి కలశ ములు పాండురాజ పుత్త్రులు పుచ్చికొని భరి \| యించిరి; పురజను లెల్ల నధిక వినయత నమ్మువ్వురను గని; రవ్వేళ \| నందఱు ముదమంది; రట్లు దగిన
ఆ.	వారు బలసి యునికి వారణపురమున \| నున్నయట్ల కాఁగఁ దన్నుఁ దలఁచె మదిఁ గురూద్వహుండు తదనంతరంబ ని \| జాశ్రమమున కెలమి నరుగుదెంచి.	037
ఉ.	తారక శోభితాంబర విధంబునఁ బొల్పెసఁగంగ నాశ్రమో దారతలంబు బంధుజనతాకలనంబునఁ దాను జంద్రు నొ ప్పార వహించి విస్ఫురితుఁ డై తనరెం గురుభర్త వచ్చి ర చ్చేరువఁ గల్గు తాపసులు చెచ్చెరఁ బార్థులఁ జూచు వేడుకన్‌.	038
వ.	వచ్చినం గని వారల నెల్లను సవినయ ప్రణామంబులం బ్రీతులం జేసి పాండవు లలరు మొగంబులతో ధృతరాష్ట్రుం బరివేష్టించి యుండిరి; వనితాజనంబులు నొక్కవలన నిలిచి; రుచితాసనంబులనున్న యమ్మునులు సంజయు నాలోకించి ‘ధృతరాష్ట్రు బంధు జనంబుల నందఱం బేరువేర నేర్పడ మా కెఱింగింపవే’ యని యడిగిన నతండు వారల కి ట్లనియె.	039
సీ.	‘జాంబూనదచ్ఛాయ చందంబు వర్ణంబు \| గలిగిన పలుచని గనప మేను, నుచిత దీర్ఘత్వ సమున్నత ఘ్రాణంబు \| నిడుదలైన విశాల నేత్రములును, గంఠీరవంబు రేఖయు నొప్పఁ జూడ్కికి \| నెంతయు వ్రేఁగైన యితఁడు ధర్మ తనయుఁ; డెఱ్ఱఁదనంబుఁ దనరిన మూఁపులు \| నాయత స్ఫీతంబు లైన బాహు
తే.	వులును వెడందయురంబు నై పొలుచు నితఁడు \| భీముఁ; డుజ్జ్వల సుందర శ్యామ తనువు వారణేంద్రు కైవడియును, వారిజముల \| యట్టి కనుదోయిఁ గల యితం డర్జునుండు.	040
తే.	సుందరాకారమునఁ దమ కెందు సదృశు \| లొరులు లేమి తెల్లం బగుచుండ గొంతి యుభయ పార్శ్వంబు లందుఁ గూర్చున్న విష్ణు \| శతమఖోపముల్‌ వినయభూషితులు కవలు.	041
సీ.	నీలోత్పల చ్ఛాయఁ బోలు మై చాయయు, \| నవపద్మదళములఁ దెవడు మెఱుఁగుఁ గనుదోయి, మధ్యాత్వమునకుఁ బ్రవేశించు \| ప్రాయంబు, నత్యభిరామ మూర్తి యలవడఁ గైకొన్న యతులిత సంపద \| చందంబు దోఁపించు చారుగౌర వంబును గలుగు నివ్వనిత పాంచాలి; యి \| య్యింతి పార్శ్వమునఁ గట్టెఱ్ఱ మేను
తే.	వనజ సన్నిభ ముఖమునై యినుని మహిమ \| యుజ్జ్వలాకృతి దాల్చినట్లున్న యీ ల తాంగి నారాయణుని చెలియలు సుభద్ర \| నరుని వల్లభ సంయమినాథులార!	042
ఆ.	వీరి కెలనఁ గనక గౌర మధూకాభ \| తనువు లొప్పుచున్న వనిత లురగ పాండ్య సుతలు, నరుని భార్య; లులూపి చి \| త్రాంగద యనఁ బరఁగ నాహ్వయములు.	043
సీ.	ఇందీవరచ్ఛాయ కెనయైన చాయ నొ \| ప్పిన మేను గలుగు నీ భీతహరిణ నయన భీముని భార్య; నవ్యచంపక దామ \| గౌరాంగి యైన యిక్కమలవదన సహదేవు గృహిణి; మేచకనవకువలయ \| వర్ణంబునకు సరివచ్చు కాంతిఁ జెలు వైన తనువునఁ బొలుచు నిన్నలినాయ \| తాక్షి మాద్రీదేవి యగ్రతనయు
తే.	పత్ని; వీరల కెలనఁ బాపటలు లేక \| ధౌతసిత వస్త్ర పరిధానలై తనువుల నిభృతి దోఁపఁగ నున్న యిన్నెలఁత లాంబి \| కేయు కోడండ్రు కరుణావిధేయులార!	044
తే.	వీరి చందంబ యై కడు గారవమునఁ \| దను సుభద్ర వొదువ నున్న తరుణి ద్రోణ కర్ణముఖ యోధవీరులఁ గలఁచి తెగిన \| యట్టి యభిమన్యు ప్రియ యుత్తరాభిధాన.	045
వ.	అని చూపి చెప్పె, నప్పు డాంబికేయుండు కౌంతేయాగ్రజున కిట్లనియె.	046
సీ.	‘కుశలివై యుండుదే కురువంశ సత్తమ! \| పౌరజనులు జానపదులుఁ దెఱఁగు తో నిన్ను ననుసరింతురె? తమ్ము లందఱు \| సుఖ ముందురే? నీదు సఖులు సుఖులె బంధులు సంతోషభరితులే? యిష్ట భృ \| త్యులు తగవైన కోర్కులు ఫలింపఁ గ్రాలుదురే? హర్షలీలలఁ బూర్వ రా \| జన్యుల నడవడి సలుపఁబడునె?
ఆ.	నయముతోడి యప్పనముల భండారంబుఁ \| బెనుతె? యగ్రహార జనులమీఁద గాలి యైన సుడియఁగా నీక యరయుదే? \| యనఘ! పుణ్యకీర్తు లతిశయిల్ల.	047
క.	మిత్ర నరపతుల శాత్రవ \| ధాత్రీశుల నెమ్మిఁ బరుసఁ దనమున వశతా పాత్రములుగఁ జేయుదె? సుచ \| రిత్ర! యుదాసీన నృప పరీక్ష నడచునే?	048
క.	దేవతల కతిథులకుఁ బితృ \| దేవతలకుఁ బూజనములఁ దృప్తి యొనర్తే? యీ వసుధఁ జతుర్వర్ణ జ \| నావళులు నిజోచితక్రియలఁ దగ మనునే?	049
తే.	బాలురకును దుర్బలులకు భామినులకు \| వృద్ధులకును మనంబుల వెఱపు లేని యట్టి మెలఁకువ గలిగెడునట్లు గాఁగ \| నడచునే యాజ్ఞ పురమునఁ బుడమియందు.’	050
క.	అనిన విని యా నృపతి య \| జ్జనపతితో నిట్టు లనియె ‘జగదీశ్వర! నీ వినుతోపదేశమున భవ \| దనుయుక్తము లెల్ల నడచు నవికలభంగిన్‌.’	051
వ.	అని పలికి యిట్లనియె.	052
క.	‘ఆయాసము సైరింపని \| మీ యొడలు తపఃక్రియలకు మెయికొనియెనె? భూ నాయక! శుశ్రూష దగం \| జేయునొకో గొంతి డప్పిఁ జెందక మీకున్‌.	053
క.	మా పెద్దతల్లి యలజడి \| కోపి తపోవృత్తి గడపుచున్నదియె? సుత వ్యాపాదనకారుల మముఁ \| బాపాత్ములఁ దలఁచి యెట్లు పలుకునొ మీతోన్‌?	054
ఆ.	సంజయుండు తపము జాలికిఁ జాలి వ \| ర్తిల్లుచున్నవాఁడె? ధీరచిత్తుఁ డిచట లేఁడు విదురుఁ డెచటి కేఁగినవాఁడొ? \| యతనిఁ జూడ వలయు నధిప! నాకు.’	055
వ.	అనుటయు ధృతరాష్ట్రుఁడు ధర్మతనయుతోడ.	056
సీ.	‘ఏఁ దపంబున కోర్తు నెంతయు; శుశ్రూష \| యలయక గొంతి మా కాచరించు; వినుము! గాంధారియు ననఘచరిత్ర త \| పోనిష్ఠ కోర్చు; నిమ్మాననీయ మిముఁ దలంచిన యప్డు మెచ్చి దీవించు; సం \| జయుఁడు ప్రాజ్ఞుఁడు; తపశ్చరణమునకు విసువఁడు; మముఁ బాసి విదురుఁ డెచ్చట నేనిఁ \| జరియించు మునిజనాశ్చర్యకారి
ఆ.	యగుచు; జలము లనిల మాహారముగఁ గొను; \| నవియు నదియుఁ గొనక యయిన నుండు; శూన్య విపినమున విదైన్య స్వతంత్ర సం \| చారియై వసించుఁ గౌరవేంద్ర!	057
క.	ఒక్కొకమరి డబ్బాటీ \| చక్కటిఁ గాన నగు ననియె జనవర తోఁచెన్‌ గ్రక్కున నప్పుడ విదురుం \| డక్కౌంతేయాగ్రజున కనతిదూరమునన్‌.	058
వ.	కాంతారధూళి మలినాంగుండును జటీభూతకేశపాశుండును దిగంబరుండును నగు విదురుం డట్లు దోఁచి యయ్యాశ్రమంబున నున్న జనంబులం గని మగుడి పోవంజూచె; ధర్మతనయుండు తన యనుచరుల నిలువుం డనుచుఁదా నొక్కరుండును సత్వరంబుగా నవ్వినుత ప్రభావుని వెనుకం జనియె; నతండు గుల్మాంత రితుం డగుచుం దోఁచుచుఁ బోవం బోవ నప్పాండ వాగ్రజుం డెలుంగెత్తి ‘యో విదుర! నిలునిలు; మేను యుధిష్ఠిరుండ; నిన్నుఁ గాన వచ్చితి ‘నని పలుకుచుం బాఱిన నమ్మహాత్ముండు మరలి కనుంగొని వివిక్త ప్రదేశంబున నొక్క పాదపంబు చేరి నిలిచిన.	059