శ్రీమహాభారతము - ఆరణ్యపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము - పాండవుల వనగమనము - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

పాండవుల వనగమనము (సం. 3-1-8)

వ.	అక్కథకుండు శౌనకాది మహామునులకుం జెప్పె; నట్లు పాండవులు నిజాయుధంబులు ధరియించి కృష్ణాసహితులై యుత్తరము మించి యరిగిన నింద్రసేనాదులైన మూలభృత్యులు పదునాలుగువేల రథంబులతోడ సుభద్రాభిమన్యు ప్రతివింధ్యాదులం దోడ్కొని వారి పిఱుందన యరిగి; రంత నప్పాండవులం జూచి పౌరులెల్లఁ బరమ దుఃఖితులై.	2
క.	‘చనునె యధర్మద్యూతం \| బున నిట్టుల పాండురాజపుత్త్రులఁ బ్రభులన్‌ వనగతులఁ జేయ దుర్యో \| ధన ధృతరాష్ట్రులకు విగతదయహృదయులకున్‌.	3
క.	క్రూరతర ధార్తరాష్ట్రు ని \| కారము వారింపరైరి గాంగేయుఁడు న బ్భారద్వాజుఁడుఁ గృపుఁడు ను \| దారుఁడు విదురుండు నేమి దలఁచిరొ బుద్ధిన్‌.	4
సీ.	కర్ణ జయద్రథ గాంధారు లాప్తులై \| యుండంగ లోభి దుర్యోధనుండు రాజుగా నీతని రాజ్యంబు నందెట్టు \| లుండంగ నేర్తు? మీ యుర్వి నింక నేది ధర్మువు? ప్రజ నెవ్వరు గాతురు? \| పరమధార్మికులైన పాండుసుతుల యరిగిన చోటికి యరుగుద’ మని వారి \| పిఱుఁదన చని పాపభీతమతులు
ఆ.	‘వీరులార! మమ్ము విడిచి మీ కరుగంగఁ \| జనునె, మాకు నొండు శరణ మెద్ది? సాధులకు నసాధుసహవాసమునఁ బాప \| సంప్రయోగ మగుట సందియంబె?	5
క.	తిలలును నీళ్ళును వస్త్రం \| బులుఁ బుష్ప సుగంధ వాసమున సౌరభముం బొలు పెసఁగఁ దాల్చుఁ గావున \| నలయక సత్సంగమమున నగు సద్గుణముల్‌.	6
వ.	సాధుసమ్మతంబులైన గుణంబుల నొప్పి, జన్మవిద్యా కర్మంబులం బ్రశస్తులరై, యార్యవృత్తులరైన మీ సహవాసంబున నుండి, ధర్మపరులమై కృతార్థుల మగుదుము; దుష్కృతంబులయం దనారంభులయ్యును జనులు దుర్జన దర్శన స్పర్శన సంభాషణ సహాసనంబులంజేసి ధర్మవిహీను లగుదురు; గావున నేము దుర్యోధను రాజ్యంబున నుండనోపము; మా యనుగమనంబున కొడంబడవలయు’ నని కృతాంజలులైన న ప్పౌరులం జూచి ధర్మతనయుం డిట్లనియె.	7
క.	‘మాయందు లేని గుణములు \| మీ యనురాగమునఁ జేసి మిగిలి వెలింగెన్‌; మీ యనుగతి మా కనభి \| ప్రాయము; వనవాసదుఃఖభర మోపుదురే?	8
తే.	వలవ దుడుగుండు మీ’ రని వారినెల్లఁ \| గరుణఁ బాండవజ్యేష్ఠుండు గ్రమ్మఱించెఁ; బౌరు లట్లు నివర్తింపఁబడి నిరంత \| రార్తనాదులై యరిగిరి హస్తిపురికి.	9
వ.	ఇట్లు పాండవులు గృతప్రస్థానులై గంగాతీరంబునం బ్రమాణాఖ్యవటంబున విడిసి, గంగాస్నానంబు సేసి, నాఁటి పగలును రాత్రియు నంద యుండి; రంతఁ బ్రభాతసమయంబున.	10
చ.	పరువడి నగ్నిహోత్రములు బంధులు శిష్యులుఁ దోడ రా మహీ సురవరులెల్లఁ బాండునృపసూనులయొద్దకుఁ బ్రీతి నేఁగుదెం చిరి బహువేదఘోషములఁ జేసి నిరస్త సమస్త కిల్బిషో త్కరు లగుచున్న ధన్యులు జగత్పరిపూజ్యులు బ్రహ్మసమ్మితుల్‌.	11
వ.	ఇట్లు దమతోడన వనవాసంబు సేయ నిశ్చయించి వచ్చిన విప్రుల నతిప్రీతి గౌరవంబున నర్చించి తదా శీర్వాదంబుల నభినందితుండై ధర్మతనయుండు వారల కిట్లనియె.	12
క.	‘అపహృత సర్వస్వులమై \| సపత్నుల నికారమునఁ బ్రచండాటవిలో విపుల ఫల శాక మూలము \| లుపయోగించుచును నిష్ఠ నుండెడు మాతోన్‌.	13
క.	రా నేల? వచ్చి నవయం \| గా నేల? నివాసములకుఁ గ్రమ్మఱి చనుఁ; డు గ్రానేకప శార్దూల భ \| యానక వనవాస మర్హ మగునే మీకున్‌!’	14
వ.	అనిన విని బ్రాహ్మణులు పరమ దుఃఖితులై ‘మీర కాని మాకు నొండు గతి లేదు; మమ్ము ననన్యశరణ్యుల విడుచుట ధర్మంబు గాదు.	15
ఆ.	ఆశ్రితులను భక్తులగువారి నెప్పుడు \| నన్యులైన విడువ; రట్టి విప్ర వరుల భక్తిపరుల వసుధేశ! మీ యట్టి \| ధార్మికులకు విడువఁదగునె చెపుమ.	16
వ.	అస్మ త్పోషణోపాయచింత సేయ వలదు; వన్యమూల ఫలంబుల నేమ తెచ్చికొని యుపయోగించుచు జపహోమాది పుణ్యక్రియల మీకుం బ్రియంబు సేయుచు నుండెద; మధర్మవర్తులయి మీ కపకారంబు సేసిన ధార్తరాష్ట్రుల రాష్ట్రంబున నుండ నోప’ మనిన వారల రాక కొడంబడి.	17
తే.	ఇష్టమృష్టాన్నములఁ దొల్లి యెల్ల ప్రొద్దుఁ \| దృప్తులగుచున్న వసుమతీదేవవరులఁ గానలందు శాకాశనుల్‌ గాఁగ నెట్లు \| సూడ నోపుదు నని ధర్మసూనుఁ డపుడు.	18