శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - పంచమాశ్వాసము - చతుర్యుగ సంవత్సర పరిమితి ప్రకారము - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

చతుర్యుగ సంవత్సర పరిమితి ప్రకారము (సం. 12-224-18)

సీ.	విబుధుల పండ్రెండు వేలేండ్లు సనునంత \| నాలుగు యుగములు నోలి నడచుఁ గృతయుగమ్మున కందుఁ జతురంశకములుఁ, ద్రే \| తకు మూఁడు పాళ్ళును, ద్వాపరంబు భాగద్వయంబునఁ బర్యవసిత మగుఁ; \| గలియుగ మంశ మొక్కటన తీఱు; నిబ్భంగిపాళ్ళగు నిన్నియుగముల కం \| బరయుగ్మ వసువార్ధి పరిమితములు
తే.	ఖద్వయర్తుగుణంబులు గగన యుగళ \| వేద నేత్రంబులును నభోద్వితయకరసు ధాంశులును వచ్చు మున్నూటయఱువదింటఁ \| బెంప మానుషాబ్దంబులై పేర్చి యుండు.	46
వ.	ఇట్లు కృతయుగంబునకుఁ బదియేడు లక్షలు ఇఱువది యెనిమిది వేలును, ద్రేతాయుగంబునకుఁ బండ్రెండు లక్షలుఁ దొంబదియాఱువేలును, ద్వాపరంబునకు నెనిమిది లక్షలు నఱువది నాలుగువేలును, గలియుగంబునకు నాలుగు లక్షలు ముప్పది రెండు వేలును మనుష్య వత్సరంబు లయ్యె; నిందులోన సంధ్యలును, సంధ్యాంశంబులు ననుపేళ్లఁ గొంతేసి కాలంబు సెల్లు.	47
క.	క్రమమున సంధ్యలు సంధ్యాం \| శములు ననం బరఁగు బుత్ర! సకలయుగాద్యం తములును యుగయుగమునకుం \| దమలో నవి సరియ కాలతత్త్వం బరయన్‌.	48
వ.	అది యెట్లంటేని దేవసంఖ్యం జెప్పెద.	49
క.	నన్నూఱులు మున్నూఱులు \| నిన్నూఱులు నూఱులును మహితవర్షము ల య్యన్ని యుగములకును గ్రమా \| సన్నత సంధ్యలను వాని సంధ్యాంశములన్‌.	50
వ.	ఇట్లు కృతయుగంబునకు సంధ్య లక్షయునలువదినాలుగువేలు, దాని సంధ్యాంశంబు నంతియ; త్రేతకు సంధ్య లక్షయు నెనిమిది వేలు; దాని సంధ్యాంశంబు నంతియ; ద్వాపరంబునకు సంధ్య డెబ్బదిరెండువేలు; దాని సంధ్యాంశంబు నంతియ; కలియుగంబునకు సంధ్య ముప్పదియాఱువేలు; దాని సంధ్యాంశంబు నంతియ; యివి మానుష వత్సరంబులు.	51
క.	వరుసఁ గృత త్రేతా ద్వా \| పర కలియుగములఁ దపంబు భవ్యజ్ఞాన స్ఫురణము యజనము దోషా \| దరమును మానవులకుం బ్రధానతఁ గలుగున్‌.	52
క.	న్యాయంబులు, ధర్మంబులు, \| నాయువులుఁ, దనూబలములు నంతంతకు వ త్సా! యెంతయుఁ దఱుఁగుం ద్రే \| తాయుగముఁ దొడంగి మనుజతతి కరయంగన్‌.	53
తే.	ఆ యుగంబులు నాల్గు మహాయుగంబు \| నాఁగఁ జనుఁ దత్సహస్రంబు నలువ పగలు దాని కొలఁదియ రేయును దీని నెఱుఁగు \| ప్రౌఢ జనములు సు మ్మహోరాత్ర విదులు.	54
తే.	అతఁడు రాత్రి నిద్రించు; నిద్రావసరమ \| ప్రళయ మగు లోకములకు; ప్రభాత మగుడు మేలుకను; దివమున భూతజాలసృష్టి \| పరతఁ బొందుఁబర్యాయ మిప్పాటఁ జెల్లు.’	55
వ.	అని వెండియు.	56
తే.	‘అనఘ! బ్రహ్మంబు దేజోమయంబు శుక్ల \| మగ్రభాసిత మెద్దాని యతుల సార రసము విశ్వంబు నది యహర్మహితకాల \| బుద్ధమై చేయు బహువిధ భూతసృష్టి.	57
వ.	తత్ప్రకారం బెట్టి దనిన: నమ్మహనీయతత్త్వంబు వలన.	58
ఆ.	విను! మహన్మనోగగన పవనానల \| సలిల భూము లనఁగ సంభవించు మహిత విభవములు గ్రమంబున నేడు \| రూపములు జన్యజనకభావ మొంది.	59
క.	క్రమయుక్తిని శబ్దస్ప \| ర్శములును రూపరసగంధ సద్భావములుం దమ గుణములుగా నాకా \| శము మొదలగు భూతములు ప్రశస్తి వహించున్‌.	60
క.	నరనుత! విను మీ సప్త \| స్వరూపములు పురుషులండ్రు సంయమివరు; లీ పురుషులు గూడిన సృష్టికి \| వెరవరు లది సంఘటిలదు వేర్పడిరేనిన్‌.	61
వ.	ఇట్టి మహిమ గలిగి .	62
క.	తేజోరూపము బ్రహ్మము \| ప్రాజాపత్యం బనఁగఁ బరగి పురుషుఁ డు ద్భ్రాజిష్ణు సత్యనిత్యా \| వ్యాజమహిమ వెలుఁగుచుండు నకలంకమతిన్‌.	63
క.	వ్యాపకుఁడు స్రష్ట బ్రహ్మ ప్ర \| జాపతినాఁ బరఁగి నిత్యసత్యాత్మ త్వో ద్దీపితుఁడై పురుషుఁడు ని \| ర్లేపుఁ డనిర్దేశముం గలిగి వెలుఁగొందున్‌.	64
క.	సురసంయమి గరుడోరగ \| నరకిన్నర గిరి సరిద్వన పయోధులఁ ద త్కరణీయములం జేయుం \| బురుషుఁడు దివ్యాంతరంగమునఁ దలఁచి సుతా!	65
వ.	ఇట్లు గలిగి వర్తిలుచున్న లోకంబులందు.	66
ఆ.	పౌరుషంబు సూవె ఫలదమందురు కొంద \| ఱనఘ! దైవ మిచ్చు నండ్రు కార్య ఫలము కొంద ఱెల్ల ఫలము భూతస్వభా \| వంబ యండ్రు గొంద ఱమితతేజ!	67
వ.	ఇవి కర్మస్థుల తెఱంగులు; సత్త్వస్థులు సమదర్శను లయి యుండుదురు; విశేషంబు వినుము.	68
క.	శివకరము దపము మేధా \| ధవ! సకల జనంబులకును దానికి మూలం బవిరళ శమదమ సంపద \| లవుట నివి మనంబుతోడ నలవడ వలయున్‌.	69
వ.	స్వాధ్యాయంబు దపంబునకు బలం బిచ్చి తత్ఫలంబు గావించు.	70
క.	అరయంగా శబ్దంబును \| పరంబునన రెండు సూవె బ్రహ్మములు గుణో త్తర శబ్ద బ్రహ్మ భజన \| పరుఁడు పరబ్రహ్మ మహితపదముం బొందున్‌.	71
క.	పరమబ్రహ్మమ భూతో \| త్కరముం గలిగించు మ్రింగు; దా నిష్క్రియతా స్ఫురితం బయ్యును బ్రకృతి \| స్ఫురణను శబలత్వ మొంది పురుషవరేణ్యా!	72
వ.	సృష్టి తెఱంగు ము న్నెఱింగించితి; సంహారప్రకారంబు సెప్పెద నాకర్ణింపుము.	73
తే.	స్థావరములు జంగమములుఁ దన్నుఁ గలయ \| విలయ మొందిన ఘటపృష్ఠ విధము దాల్చు; భూమి నంబువుల్‌ మ్రింగు; వంబువుల నగ్ని, \| యగ్ని ననిలుం, డనిలుఁ ద్రావు నాకసంబు.	74
ఆ.	ఆకసమును మనసు హరియించు, గంధాది \| యగు గుణాళితోడ నఖిల భూత ములును నిట్లు లయముఁ బొందిన గ్రసియించు \| మనసు నాత్మగుణము నెనసి విధుఁడు.	75
క.	అతనిఁ బొదువు సంకల్పం \| బతుల జ్ఞానంబు దాని నడఁచును విజ్ఞా నితఁ దద్బలముఁ బురుషదే \| హితనుం గాలంబు వరుస నెడలం జేయున్‌.	76
క.	కాలం బెడలిన విద్యో \| న్మీలిత మగు బోధ మన్యమిశ్రత్వంబుం దూలించి వెలుఁగుచుండు వి \| శాలమతీ! బ్రహ్మ మది ప్రశస్తము శ్రుతులన్‌.	77
క.	వినుమీ సంహరణంబును \| దన వస మాతత్త్వ మవ్విధంబున దివసం బును రాత్రియు భూతములకు \| జననము విలయమును జేయు సంక్రీడమెయిన్‌.	78
వ.	అని చెప్పి పారాశర్యుం డార్యవర్యుం డగు శుకునితో వెండియు నిట్లనియె.	79
సీ.	‘జనియించి విప్రుండు జాతకర్మంబును \| జౌలంబు నుపనీతి సంస్కృ తియును బడసి యాచార్యునిపాల నధ్యయనంబు \| సేసి, తా నాతనిచే ననుజ్ఞ గాంచి తక్కటివి మూఁ డంచితాశ్రమముల \| యందు నొక్కటి పూననగు గృహస్థ ధర్మ మాశ్రయ మండ్రు తక్కిన మూఁటికిఁ \| గావున నది పూని దైవపైతృ
తే.	కంబులైన ఋణంబులఁ గ్రాఁచు; వడుగు \| నాఁటి నడవడి ఋషుల ఋణమ్ము దీర్చి వచ్చి కాన కాషాయపక్వతఁ బ్రశుద్ధిఁ \| బొంది మఱి యుత్తమాశ్రమ మొందు టొప్పు.	80
తే.	క్రతువుసేఁత సేయించుట, శ్రుతులు గాఢ \| నియతిఁ జదువుట, చదివించుటయును, ధనము లీగికొనుట షట్కర్మంబు; లింతవట్టు \| నర్హకృత్యంబు లండ్రు ధరామరులకు.	81