శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - పంచమాశ్వాసము - ఇంద్రియనిగ్రహం బుత్తమ ధర్మంబుగ నిరూపించుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

ఇంద్రియనిగ్రహం బుత్తమ ధర్మంబుగ నిరూపించుట (సం. 12-242-1,2)

తే.	‘ఎల్లకడలకు వెలువడు నింద్రియముల \| బాలపుత్రులఁ దండ్రియుఁ బోలె నాఁగు మవియు మనమును నిశ్చలైకాగ్రభావ \| మొందు టుత్తమ తప మది యుజ్జ్వలాత్మ!	179
క.	అది ధర్మంబుల కెల్లం \| దుది యగు ధర్మంబు; మనసుతో దానిఁ దగం గుదియించి మేధతోడం \| గదియింపుము నియతిఁ బుత్ర! కడుగాఢముగన్‌.	180
తే.	ఇంద్రియంబుల నాఱింటి నిట్లు విషయ \| ములకు నొలయక యుండంగ నిలువరించి’ తలఁపు లుడిగి, తేనియఁ బ్రమదమున నాను \| భంగిఁ దృప్తుఁడవై యుందు పరముఁ గాంతు.’	181
వ.	అని వెండియు.	182
చ.	‘తన కుసుమంబులన్‌ ఫలవితానము మూర్కొన నాన మ్రాను నే రని క్రియఁ గాన నేరదు పరం బగు తత్త్వము నైజభంగి వి న్ననువున నంతరాత్మ గను నైష్ఠికతం గను; మింతవట్టుఁ బా మెనసిన తోలు వాయుక్రియ నీవు దొఱంగుదు పాపపుంజమున్‌.	183
వ.	ఇవ్విధంబున శాంతి నొంది యవ్యక్త సంభవయు, సంకల్పకూలయుఁ, గ్రోధపంకయు, నింద్రియగ్రాహయుఁ, గామభుజంగయు, మోహ తృణచ్ఛన్నయు, సంసారసాగర గామినియు నై ఘోరప్రకార యగుచు నకృతాత్ములకుం గడవరాని యట్టి లోభవాహిని సత్యతీర్థంబున నుత్తరించి.	184
క.	సుత! నీవు సుప్రసన్నా \| త్మతఁ బొంది నగాగ్రగతుఁడు మహివారలఁ జూ చుతెఱంగున నీ భూత \| ప్రతతిం గనుఁగొనుచునుండు పరితృప్తుఁడవై.	185
క.	శాంతము ధర్మప్రచయం \| బంతటికి విశిష్ట మిమ్మహావిద్య మదీ యాంతఃకరణము సాక్షిగ \| నెంతయు సంప్రీతి నీకు నిచ్చితిఁ బుత్రా!’	186
వ.	అని యి ట్లుపదేశించి పరమసంవిదేకాయనుండగు కృష్ణద్వైపాయనుండు కృతార్థీభూత చేతస్కుండగు నందను ప్రతిపత్తికి నభినందన విశేషంబుగా నధ్యాత్మవిద్యా విలాస విషయంబులగు వాక్యంబులు మఱియు ననుగ్రహించె; వానిం జెప్పెద.	187
క.	‘వేదములుఁ దదంగములు స \| మాదరమునఁ జదివినను సుయజమానత్వా పాదకుఁ డైనను బ్రాహ్మణ \| తాదశ దక్కునె ప్రశాంతిఁ దక్కఁ గుమారా!	188
క.	ఒరులకుఁ దా వెఱవక తన \| కొరులు వెఱవకుండునట్టి యొప్పెడు సమతం దిరమైన నడవడిం గల \| పరిణతచిత్తుండు సూవె బ్రాహ్మణుఁ డనఘా!	189
తే.	బంధనంబులలో నెల్లఁ బరమబంధ \| నంబు గామంబు; దద్వర్జనమున నాత్మ యభ్రపటలంబు వాసిన యమృతకిరణ \| పూర్ణమండలమును బోలెఁ బొలుచు ననఘ!	190
క.	పరతత్త్వోపాసన త \| త్పరుఁడై సంక్షీణకామభావత నున్నం బురుషు సుఖ మొందు వృద్ధిం \| బొరయుచు వపు వమృతకిరణుఁ బొందినమాడ్కిన్‌.	191
క.	పొరిఁ బొరి భూతముల గుణో \| త్కర మవిశేషాన్వితముగఁ గనుఁగొను సంవి త్పర దుఃఖంబు సుఖముచే \| విరియుఁ దరణిచేతఁ దమము విరిసిన భంగిన్‌.	192
ఆ.	తనది యనక యేమి ధనమునఁ బ్రియమందు, \| నెద్ది గుడువకుండ నెసఁగుఁ దృప్తి, యిచ్చఁ బొందులేక యెయ్యది బలమిచ్చు, \| దానిఁ గనుట శ్రుతుల తలఁపు గనుట.	193
క.	పరిపాటిఁ గర్మ మెడలఁగ \| వరుస గుణము లడఁగ విషయవర్గము పొందుం బొరయక యుండెడు బ్రాహ్మణు \| జరయును మృత్యువును బొరయఁజాలవు వత్సా!	194
తే.	అనఘ! దేహంబుకంటె వేఱయిన దేహి \| సూక్ష్మ రూపము శాస్త్రోక్త సుకృతములఁ బ్ర శాంతజనములు గాంతురు సాధనముల \| నాదరింపరు దర్శనానంతరమున.	195
క.	ఇనురూపము జలములఁ దోఁ \| చిన క్రియ బుద్ధిఁ బ్రతిబింబసిద్ధత వెలుఁగొం దిన యాత్మను బరమార్థతఁ \| గను సత్త్వస్థులకు నిజము గానంగ నగున్‌.	196
క.	అనఘ! దివసంబు రాత్రియు \| ననునవి భానునకు లేని యట్టులు సతతం బును బరమయోగయుతుఁ డగు \| మునికి వివేకావివేకములు లేకుండున్‌.	197
క.	కరణంబులు దొడరిన ని \| ష్కరణత నున్నను శమంబు గల యోగికి సు స్థిర మగు సమాధి యని ముని \| వర శాండిల్యుండు శిష్యవరులకుఁ జెప్పెన్‌.	198
సీ.	విను మోహబీజ సంజనితంబు గామద్రు \| మంబు ప్రమాదజలంబు దనకుఁ బరిషేచనంబుగఁ బెరుఁగు నజ్ఞాన స్థి \| రాధారకలితమై యందసూయ పత్త్ర సంపద యది చిత్ర తరంబు మా \| నస్కంధ దృఢత నున్నతి వహించు శోక శాఖంబు ననేక చింతోప శా \| ఖంబు బురాకృత కర్మ సార
తే.	ఘనముఁ దృష్ణాలతా పరిగతము నగుచుఁ \| బొలుచుఁ దత్ఫలములకు లుబ్ధులు గడంగి ప్రాఁకి పడుదురు విడుపు శస్త్రముగ నది వి \| ఖండితము సేసి బుధుఁడు దుఃఖములఁ దొఱఁగు.	199
సీ.	పురము శరీరంబు; బుద్ధి తత్స్వా మిని; \| సర్వార్థచింతన సచివపదవి నడచుచు నుండు మనంబు శబ్దాద్యంబు \| లై చెల్లు విషయంబులైదుఁ దగు పు రోహితవర్గంబు శ్రోత్రాదులగు నింద్రి \| యంబులు పౌరజనంబు; లిట్లు పరఁగెడు రాజ్యంబు పరిభోగమునకు దూ \| షకులైన దొరలు రజస్తమములు
తే.	వారి కఱపులఁ బడు బుద్ధి నేరకుండి \| మనసుతోడ వేర్పడినఁ దానును మనంబు నేకముఖతఁ గార్యము సూచునేని దుష్టు \| లడఁగుదురు భోగ మవ్యయ మగుఁ గుమార!’	200
వ.	అని చెప్పె ననిన విని పాండవాగ్రజుండు భీష్మునితోఁ ‘గార్యబలంబును, వీర్యబలంబును, మనోబలంబునుం గలుగు నుత్తమక్షితిపతు లనేకు లీకయ్యంబున మృతులైరి. నిజప్రాణంబునకు నొక్కరుండు నొడయండు లేక తక్కె ; మృత్యువనునది యెయ్యది? యేమిటం గలిగె? నెట్లు ప్రజల సంహరించు? నెఱింగింపవే!’ యనుటయు నతం డిట్లనియె.	201