శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - పంచమాశ్వాసము - జాజలి తులాధారుల సంవాదప్రకారము - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

జాజలి తులాధారుల సంవాదప్రకారము (సం. 12-252-1)

సీ.	చలనంబు లేక జాజలి తపోనిష్ఠ నా \| సీనుఁడై యుండఁ బిచ్చికలు గూఁడు గావించెఁ దన్మస్తకంబున; నమ్మిథు \| నము గారణముగ నండములు గలిగి పిల్లలై వర్తించి యెల్లెడ కెరగొన \| నరుగుచు మరలుచు నవియు నవియు నగ్గూఁట వసియింప, నతఁడు దయాళుఁ డై \| వానిఁ జోపక యుండి వత్స! తనదు
తే.	నియతి కెద మెచ్చి యీధర్మనిష్ఠ యెందుఁ \| గలదె? యనుటయు మ్రోసె నాకాశవాణి; ధర్మపరుఁ డైన యత్తులాధారుఁ డింత \| యాడఁ డిట్లాడ నే లని యద్భుతముగ.	224
వ.	అట్లు మ్రోసిన విని వెఱఁగుపడి యత్తులాధారుం గాన వలయు నని తలంచినం ‘దులాధారుండు వారాణసీపురంబున నున్నవాఁ’ డను వాక్యంబును నంబరంబున వీతెంచె; నమ్మునియును మత్సరభరితుఁ డగుచు నప్పురంబునకుం బోయి జనసంపూజ్య వాణిజ్యంబునం బ్రవర్తిల్లు నతనిం గాంచిన నతండు సముచితసత్కారం బాచరించి యిట్లనియె.	225
తే.	‘పిచ్చికలు గూఁడు శిరమునఁ బెట్టి తారుఁ \| బిల్లలును సుఖలీల వర్తిల్లుచుండఁ జిత్తవికృతి లే కెట్టులు సేయుదయ్య \| తపము? సంభావనీయవర్తనుఁడ వీవు.’	226
వ.	అనినఁ దదీయబోధంబునకు విస్మయంబందుచు విప్రోత్తముండు ‘నీవు వణిగ్వర్తనంబున నుండ నెవ్విధం బగు ధర్మంబున నివ్విశేషంబు గలిగె?’ ననవుడు నతం డతని కిట్లనియె.	227
సీ.	‘విలుచుట నమ్ముట నొలయదు వంచన \| యర్హలాభంబున యనుభవింతు; సరి సిద్ధ్యసిద్ధులు; సమలోష్టకాంచన \| మై యుండు మనసు; నిందాభినుతులు హింసయు నాత్మ ప్రశంసయు లేవు; భూ \| తంబులయం దెల్ల దయ ఘటిల్లు; నభయదక్షిణ మగు నంచిత సత్య యా \| గము సెల్లుఁ; గోర భోగమును యశము;
తే.	నెవ్వరికి మేలు సేసిన నింత సేసి \| నాఁడ ననుబుద్ధి మమత యెన్నండు నాకుఁ గలుగ దేమిట నేనియు వలపునొల్ల \| మియును బుట్టదు; నిక్క మింతయు మహాత్మ!	228
క.	లోకం బెల్లను నేఁ జి \| త్రాకారము గాఁగఁ జూతు; నట్లగుట మనం బేకార్యములం దగులదు \| కోకనద దళాంబుబిందుగుణ మొనరంగన్‌.	229
వ.	అనిన విని జాజలి తులాధారున కిట్లనియె.	230
తే.	‘తపములును యజ్ఞములు నీవు ధర్మములుగఁ \| బలుకవైతివి యార్యసంభావనీయ పదములగు కర్మములలోనఁ బరిగణింపఁ \| బడవొకో వేదశాస్త్రతత్పరులచేత.’	231
చ.	అనవుడు నాతఁ డిట్లను ‘నహంకృతి యుక్తముఁ గామసంశ్రితం బును నగునేని నట్టి తపమున్‌, ఫలకాంక్ష యొనర్చు యజ్ఞమున్‌, ఘనతరలోభవృత్తి యను కాన్పున మెచ్చదు దేవకోటి; వా న నగు గతాగతంపు భ్రమణంబులు గీళ్ళులు గాక మేలులే?	232
ఆ.	నిత్యతృప్తుఁ డైన సత్యయజ్ఞుని యెడ \| దేవతలును నధిక తృప్తు లగుదు; రమరతృప్తివలన నవ్యయానందంబు \| సంఘటిల్లుఁ జూవె సంయమీంద్ర!	233
తే.	అనిన జాజలి ‘యట్లేని ననఘ! నీవు \| కర్మ ముడుగమి కెయ్యది కారణంబు? మాకు నెఱిఁగింపు’ మనుటయు మహితబోధుఁ \| డగు తులాధారుఁ డిట్లను నతనితోడ.	234
క.	‘ధర్మారాముఁడు సంతత \| ధర్మసఖుఁడునై యసంగతా నిష్ఠ మతిన్‌ నిర్మలుఁడగు వానికి ని \| ష్కర్మత్వానందసిద్ధి గలుగు మునీంద్రా!	235
ఆ.	నగములెల్లఁ బుణ్యనగములు, నదులెల్లఁ \| బుణ్యనదులు వినుము భూసురాగ్ర గణ్య! యకలుషం బకర్దమం బనఁజాలు \| నాత్మ తీర్థమెఱుఁగు నకలుషునకు.	236
క.	కారణములవలనఁ గృత \| ప్రారంభంబైన కర్మ మంచితగతికిం గారణమే కర్తవ్య \| త్వారబ్ధ క్రియలయట్టు లనఘచరిత్రా!’	237
వ.	అని చెప్పి యంత నిలువక.	238
క.	‘విను మంచివారిచే నై \| నను నితరుల చేతనేని నా యెఱిఁగిన యీ యను వొప్పదొ మేలో యను \| ననుమానము వాపుదమె మహాధర్మనిధీ!	239
వ.	అప్పని మనచేత నయ్యెడి; నీవు దండ్రివోలెం బెనిచిన మరగి నీతో నరుగుదెంచి నీశిరంబు చక్కటిచదలం జేరువం బొలయు నిప్పులుఁ గులం బిలిచి కరంబుల ధరియించి యుపలాలింపుమా!’ యనుటయు జాజలి వానిం బిలిచిన నవి దివిన నిలిచి యతనితో నిట్లనియె.	240
చ.	‘మునివర! ధర్మదేవత మమున్‌ బనుపన్‌ నిను నారయంగ వ చ్చిన భటసంఘ మేము; విను చెప్పెద మీసు గలంక పోరితం బను నివి మత్సరంబు గల యట్టిమనంబునఁ బుట్టు; హింస వీ నన జనియించు; సంయమిజనంబు విమత్సరమైన మేలగున్‌.	241
తే.	స్పర్ధ సద్ధర్మమునకు నాశని సుధర్మ \| నాశమునఁ జేసి నరుఁడు వినష్టభావ మొందుఁ గావున సంస్పర్ధ యుడుగవలయు \| నిర్మలశ్రద్ధ గైకొని నిపుణుఁ డనఘ!	242
క.	శ్రద్ధ ఋషితనయ! సాత్త్వికి \| బోద్ధ వ్యావాప్తి శుభముఁ బొనరించు మన శ్శుద్ధిస్వరూప దానిఁ బ్ర \| బుద్ధుఁడు వాటించుఁజూవె పురుషాత్మికఁగన్‌.	243
క.	అమరులు విమలశ్రద్ధా \| సమేతములు గాని తాపసత్వముఁ గ్రతుమ త్త్వము గైకొన రా సువిశే \| షముగలిగిన మెత్తు రది ప్రశస్తం బనఘా!	244
క.	విను మునివర! వాగ్వృ త్తియు \| మనః ప్రవర్తనముఁ గాచు మహితశ్రద్ధా ధనసంపద; శ్రద్ధ యనం \| జనునది జీవాత్మ సుప్రసన్నత సుమ్మీ!’	245