శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - పంచమాశ్వాసము - జనకునకుఁ బరాశరముని యుపదేశించిన ధర్మప్రకారము - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

జనకునకుఁ బరాశరముని యుపదేశించిన ధర్మప్రకారము (సం. 12-279-3)

సీ.	జనకభూపతి యడిగినఁ బరాశరముని \| ధర్మసంబోధనతా నిరూఢి నిట్లని యెఱిఁగించె ‘నిహపరసౌఖ్యముల్‌ \| ధర్మకార్యములని తలఁచి నరుఁడు ఫలము బీజంబునం బడయునట్టుల ధర్మ \| మున సౌఖ్యసంసిద్ధిఁ బొందవలయు; సుకృత దుష్కృ తములు సుఖమును దుఃఖంబుఁ \| గుడువఁ జేయక నరు విడువ వధిప!
తే.	వాఙఙ్మనోదృష్టి కలితప్రవర్తనములఁ \| గాయ చేష్టితములను నన్యాయపథముఁ బొరయనీకున్న సత్పథనిరతి గలుగు \| సత్యశమదమాహింసలు సత్పథములు.	478
క.	అనఘుం డింద్రియహయభృత \| మనోరథ రథంబు నాఁగు మహితజ్ఞాన త్వనిరూఢ రశ్మిశక్తిని \| జనపాలక! దుష్పథమునఁ జనకుండంగన్‌.	479
ఆ.	పడయరాని యాయు వొడలికిఁ గలిగినఁ \| బాపకృతుల దానిఁ బదటఁ గలుప నగునె పుణ్యవిధిసమాచరణములఁ గై \| సేయవలయుఁ గాక చెలువు మిగుల.	480
క.	దురితంబులు దొడరు నహిత \| కరణంబున మేలు వడయఁగాఁ గోరుట భూ వర! దుస్సలిలస్నానా \| దరము తెఱఁగు సూవె యెవ్విధంబునఁదలఁపన్‌.	481
క.	సమదర్శియై యఖిల భూ \| తములను దనయట్ల కాఁగఁదలఁచుచు నెవ్వం డమలన్యాయపరుండగు \| నమరు లతని వందనీయుఁ డండ్రు నరేంద్రా!	482
క.	ధన మించుకేని ధర్మం \| బునఁ బడసినయట్టి దైన భూవర! పాత్రం బున నిడిన నది మహాఫల \| జనకంబగు నండ్రు వేదసంవేదిజనుల్‌.	483
తే.	మునుల ఋణ మధ్యయనమున, ననిమిషుల ఋ \| ణంబు క్రతువున; నతిథిఋణంబు పూజఁ దీర్చునది శ్రాద్ధమునఁ బితృదేవతల ఋ \| ణంబు, నరుల ఋణము రంజన వ్రతమున.	484
క.	నారద పర్వత దేవల \| భారద్వాజాదు లైన పరమమునులు ధ ర్మారంభంబునఁ బడసిరి \| గారవ మట్లగుట ధర్మకరణము వలయున్‌.	485
క.	విను మర్హుఁడగు ననర్హుం \| డనఘా! విష్ణుస్తుతిక్రియం దపమున ద ర్మనిరూఢి నివి మనంబున \| ఘన పరిబోధంబుఁ గూర్చుఁ గావున నధిపా!	486
ఆ.	ఆహితాగ్నిఁ బుణ్యుఁ డను శ్రుతి జననియు \| జనకుఁడును గురుండు సద్గతియును, దేజమును బలంబు ధృతియును బుద్ధియు \| నగ్ని యగుటఁ జేసి యమలచరిత.	487
తే.	సుజనసంగతి కర్తవ్య కుజనుఁడైన \| దాన నిర్మలుఁ డయ్యెడుఁ గాన వినుము శూద్రజాతి భూదేవ శుశ్రూషఁగాదె \| యిహముఁ బరమునుఁ బడయుట మహితవృత్తి.	488
క.	అనఘా! మర్త్యు ల జీవన \| మనిత్యమని యెఱిఁగి సుఖమునప్పుడు దుఃఖం బున యపుడు ధర్మ మేమఱ \| కునికియ యెజ్జాతికైన నుర వూహింపన్‌.	489
తే.	పాప మించుక దొడరిన పనియు నెట్టి \| ఫలము గలిగిన వల దల్ప ఫల విధాయి యైన పుణ్యమిశ్రితకార్య మాచరించు \| నది; శివంబగు దాన నిహమ్ముఁ బరము.	490
తే.	యజ్ఞపరుఁడు రక్షకుఁడు నుపార్జకుండు \| విప్రశుశ్రూషకుఁడు గాని విప్రరాజ వైశ్యశూద్రులు దక్కటివాని నెట్టి \| ధర్మములఁ జేసిరేని నధర్మపరుల.	491
ఆ.	ధర్మలబ్ధమైన ధనము పాతికయేని \| బహుళఫలము నిచ్చుఁ; బాపవృత్త్యు పార్జితంబు కోటియైన నిష్ఫలమండ్రు \| దానశాస్త్ర విదులు మానవేంద్ర!	492
క.	నృపధర్మ వైశ్యధర్మము \| లపాపకర్మములు జీవనాభావము పా లుపడిన బ్రాహ్మణునకు నర \| కపాతమగు శూద్రకర్మ కర్తృత్వమునన్‌.	493
క.	రాజునకును ధర్మము శ \| స్త్రాజీవిక యొకఁడ; వైశ్యుఁ డాపద యైనన్‌ రాజవర! మధువు మాంసముఁ \| దాఁ జట్టి యిడంగఁ బొందు దౌర్గత్యంబున్‌.	494
క.	జనవర! కృషిఁ బశుపాలన \| మున నేనియు బ్రదుకు ధర్మముగ నార్యులు శూ ద్రునకు విధింతురు జీవన \| వినాశమున వాన వృత్తి వినిహత గామిన్‌.	495
సీ.	విను తొల్లి ధర్మవర్తనము లసహ్యంబు \| లైన దానవులు మహాగ్రహమున నరులయం దెలసిన నరవర! వారలు \| దర్పరోషముల నధర్మవృత్తిఁ దగిలినఁ గలఁగె వేదములును గ్రతువులు \| సురలు విషణ్ణులై పురహరునకు నంతయు నెఱిఁగింప, నతఁడు త్రిశూలంబుఁ \| బనుప దైత్యావిష్టభావ మడఁచె;
తే.	నది మహామునుల్‌ మృడునిఁ బ్రజాభిరక్ష \| ణమునకై నిల్ప శ్రుతులు జన్నములుఁ దొంటి చందమునఁ జెల్లె నమరులు సంతసింప \| ననఘ! నీవునుఁ బాలింపు మట్ల ప్రజల.’	496
క.	అని చెప్పి తపము పెంపును \| వినిపించుట కిట్టు లనియె విద్యాధరస న్ముని దేవతాగణంబులు \| వినుత తపంబునన మహిత విభవముఁ బొందెన్‌.	497
చ.	కమలభవుండు దాఁ దపము కల్మిన కాదె సృజించె నెల్ల లో కములను; నాదిరాజు లధికంబగు పెంపు వహించుటెల్ల ను త్తమ తప మాచరించుటన; తద్దయు సౌఖ్యకరంబులైన భో జ్యములును గంధమాల్యములు శయ్యలు భవ్యతపఃప్రభూతముల్‌.	498
తే.	దారధనమిత్ర పుత్రకాద్యంబు లగు ప \| దార్థముల సంగమునఁ జిత్త మలఁతఁ బొంది విసివినప్పుడు నిర్మల విపుల తపము \| గారణంబగు నుపశాంతి కలిమి కనఘ!	499
క.	విను! లోభము సంతోషం \| బును దుఃఖసుఖ ప్రదములు పురుషున కవి సం జనితములగుట తపము లే \| కునికిని గలుగుటను జూవె యుర్వీనాథా!	500
తే.	అనఘ! సుఖదుఃఖములు వచ్చినపుడు మద వి \| షాదములు లేక సంప్రాప్తసముపభోగ రతుఁడు నప్రాప్యవాంఛా నిరాసకుండు \| నగుట సారతపోరూప మండ్రు బుధులు.	501
క.	వరధర్మము నర్థంబును \| సరసంబగు విషయ సుఖము సద్గతియుఁ దపః పరిపాకమునన కలుగున్‌ \| నరునకుఁ దత్త ద్విధాత్త నైపుణుఁ డైనన్‌.’	502
వ.	అనిన విని జనకుండు వర్ణంబుల యుత్కర్షాపకర్షత్వంబులకు మూలం బెయ్యది దానిని, దాన పుత్రుండై జన్మించునం; డ్రదియు విసంశయం బగుట నెఱింగింపవే’ యనుటయుం బరాశరుం డతని కిట్లనియె.	503
తే.	‘పద్మభవముఖ బాహూరుపాదసంభ \| వములు గాన భూసురరాజవైశ్యశూద్ర భావములు తారతమ్య సంప్రాప్తి నొందె \| జనన దేశగుణంబుల మనుజనాథ!	504
క.	తాన సుతుఁ డగుట దెలియం \| గానగు; మును లాత్మ వీర్య కలనం బెచ్చో నైనం జేయఁగ ముని భా \| వానూనత ఋశ్యశృంగుఁ డాదిగఁ గనుటన్‌.’	505
ఆ.	అనిన జనకుఁ డిట్టులను ‘వినినవి యైన \| వలయుఁ దెలియ వినఁగ వర్ణధర్మ సమితిఁ గల విశేషసాధారణత్వంబు \| లేర్పరించి చెప్పవే మునీంద్ర!’	506
వ.	అనుటయుఁ బరాశరుం డిట్టు లనియె.	507
సీ.	‘వినుము ప్రతిగ్రహంబును యాజనంబును \| నధ్యాపనమును ధరామరులకుఁ, బ్రజరక్ష నృపునకుఁ, బశుపాలనము గృషి \| వాణిజ్య మనునివి వణిజులకును, శూద్రజనులకు శుశ్రూషయు శ్రుతులు వి \| శేషధర్మములుగఁ జెప్పు సత్య శౌచంబులును నహింసయు ననసూయయు \| శ్రాద్ధంబు నతిథిపూజనము నాత్మ
తే.	దారపరతయు సర్వసాధారణంబు \| లనఘ! వీనను నిజవృత్తులను సమస్త జాతులును నిహపరసౌఖ్యసంపదలకు \| నాస్పదములగు; నింద్యంబు లన్యవిధులు.	508
క.	భూవర! నాకుం జూడం \| గా విష్ణుఁడు దైవ; మట్లు గావున నతనిన్‌ భావించు టెల్ల వారికిఁ \| గావించును మోక్షమయసుఖము లన్నింటన్‌.’	509
క.	అనిన విని జనక భూవిభుఁ \| డనఘ! యహింసనములైన యవి యెయ్యవి? య ప్పను లెఱుఁగ జెప్పవే నా’ \| కనుడు నతని కిట్టులనియె నమ్ముని యధిపా!	510