శ్రీమహాభారతము - అశ్వమేధపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము - శ్లేష్మాది రోగవికారంబుల నిరూపించుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

శ్లేష్మాది రోగవికారంబుల నిరూపించుట (సం. 14-17-14)

ఆ.	‘అర్హకర్మలోప మపచయ మొనరించు \| ననఘ! దేహమున కనర్హవేగ ధారణములు రోగతతి జనింపఁగఁ జేయుఁ \| గామరోషములను గాయ మెడలు.	170
క.	అత్యంతప్రబలంబులు \| పైత్యవికారములు రేఁగి ప్రాణములకు శీ ఘ్రాత్యయముం జేయు మహౌ \| ద్ధత్యంబున నెలవు వెడల దఱిమి సుచరితా!	171
తే.	అవ్వికారంబు లెక్కుడై యడరి యెచ్చ \| టెచటు భిన్నంబు సేయు నయ్యెడలు మర్మ నామకంబులు మర్మభిన్నత్వ మెట్లు \| సేయకుండుఁ బరిచ్యుతి జీవమునకు?	172
క.	వినుము తెలియంగ శ్లేష్మం \| బను దోషం బారఁ బరగి యవయవములు జా డ్యనిరూఢంబులుగాఁ జే \| యును లోపలి బయలు నెల్ల నొయ్యన కప్పున్‌.	173
వ.	పదంపడి.	174
క.	కుత్తుకకు నడ్డుపడు, నూ \| ర్పొత్తిలి పోనీక యాఁగు, నూర్ధ్వశ్వాసం బెత్తఁగఁ జేయును; జీవుం \| డత్తనువున నుండనేర కంతట వెడలున్‌.	175
క.	స్రోతోమార్గంబులఁ జూ \| వే తమ కర్హంబు లైన విషయంబులఁ బ్ర స్ఫీతమతిం జాతుర్యో \| పేతములై యింద్రియంబు లేనును బట్టున్‌.	176
క.	స్రోతోమార్గములు గఫము \| చేత నిరుద్ధంబు లైనఁ జెడు నింద్రియజా తాతతశక్తులు దానను \| వీతములగుఁ జేష్టితములు విను మనుజులకున్‌.	177
తే.	వాయు వంగంబులందు దుర్వ్యాప్తిఁ గదిరి \| నొవ్వుఁ దెవులును బుట్టించుఁ, గ్రొవ్వు సెఱుచు, సందు లెడలించుఁ గ్రమమున నెందుఁ బరఁగి \| తనువు మ్రానుగఁ జేసి జీవుని వెలార్చు.	178
క.	నాలుక యాడుట కేలుం \| గాలు ముడుఁపఁ జాఁప నగుట కాయంబున యం దీ లీలలు వాయుగతుల్‌ \| మేలే నివి గలుగుఁ దక్కు మే లమలాత్మా!	179
క.	ఎక్కటి యిట్టివి దోషము \| లొక్కొకమఱి రెండు మూఁడు నొదవి బెరయుఁ దా నక్కీడు సన్నిపాతం \| బక్కజముగఁ దనువుఁ బాపునది జీవాత్మున్‌.	180
క.	ఈ విధమున వెడలి చనిన \| జీవుఁడు నిజకర్మజాలసిద్ధగతులకుం బోవుం; దద్భవసుఖ దుః \| ఖావేశముఁ బొందుచుండు నయ్యై యెడలన్‌.	181
క.	కృతకర్మఫలము దెగఁ గుడి \| చి తనకుఁ దగినట్టి పుట్టు సెందు మగుడ ని ట్టి తెఱంగున జీవాత్ముఁడు \| గతాగతము లనుభవించుఁ గల్మషరహితా!	182
క.	పాపాత్ములు నరకముఁ బు \| ణ్యోపేతులు దివము విధి నియుక్తి నవశతం బ్రాపింతురు గావున ని \| ర్లేపంబగు మోక్ష మొందలే రట్టి జనుల్‌.	183
తే.	ఊర్ధ్వగతి కేఁగు మానవు లుండునట్టి \| నెలవు లార్యులు శాస్త్రసునిశ్చయమునఁ గని యెఱింగింతు రవి నీవు వినుము నీకుఁ \| దెలియునట్లుగఁ జెప్పెద ధీసమగ్ర!	184
తే.	సోముఁ డనఁ దారకము లన సూర్యుఁ డనఁగ \| గలుగు తేజస్విమూర్తుల నెలవు లందు ధర్మపరు లుండుదురు తారతమ్యములకు \| మనసు లెరియునట్టివి గడుమంచి వగునె?	185
క.	అదియును గాక ఫలంబులు \| దుదిముట్టఁగఁ గుడిచి వెడల ద్రోవఁబడుదు ర ట్టిది సౌఖ్య మగునె? శాశ్వత \| పదంబు మోక్షంబ కాక భవ్యవిచారా!’	186
వ.	అని చెప్పి ‘గర్భావాప్తి ప్రకారం బెఱింగించెద విను’ మని పలికి సిద్ధుం డా భూసురున కిట్లనియె.	187
తే.	‘అశుభములును శుభమ్ములు నైన కర్మ \| ముల ఫలంబులు గుడువక పోవఁ గాదు మన్యువశగత మైన యాత్మకు నుదాత్త \| చరిత! యది కారణము సువ్వె! జన్మమునకు.	188
క.	ఎనయఁగ శుక్లము శోణిత \| మును బెరసి వెలంది గర్భమున నెలకొను న ప్పని బ్రహ్మశక్తి బీజ \| త్వ నిరూఢిం బొనరు నవి వొదలుఁ బిండంబై.	189
క.	విను మా బీజము పిండము \| తనువునఁ జైతన్యరూపతం బరఁగి శిరం బును గేలుఁ గాలు నుదరం \| బు నురము వెన్ను నను నంగముల నేర్పఱుచున్‌.	190
వ.	అని చెప్పి.	191
క.	జననార్హవేళ వెలువడి \| తన తొల్లిటి కర్మములకుఁ దగిన వివిధవ ర్తనములఁ బొందు; నవి దెగినఁ \| జని మఱియుం బుట్టుఁ గర్మసంతతికిఁ దగన్‌.	192
క.	నరుఁ డెంత కాల మేనిం \| బరమం బగు ముక్తిపదముఁ బడయక యుండుం బురుషవర! యంతకాలముఁ \| బొరిఁ బొరి నిబ్భంగిఁ జావుఁ బుట్టువు నొందున్‌.	193
సీ.	కావున ముక్తికిఁ గారణంబగు దాని \| నేర్పడఁ జెప్పద నెఱిఁగికొనుము; దానంబు శమమును దమమును బ్రహ్మ \| చర్యంబును వ్రతపరిరక్షణంబు దయయును బరధనదారవర్జనమును \| నియమయమేంద్రియనిగ్రహములు జననీజనకగురు జనపూజలును దేవ \| తాతిథిపితృదేవతార్చనములు
తే.	సత్యమును శౌచమును శుభసంవిధాన \| నిరతియును ధైర్యమును గ్రౌర్యనిరసనమ్ముఁ గలిమి పుణ్యవృత్తం బిది గలుగు నరుఁడు \| మొనయు దీని నూఁతఁగ గొని మోక్షమునకు.	194
క.	పదపడి ధర్మాచరణము \| వొదలుం దత్పూక్ష్మవిధము బుధజనుల కడం గదలక నిలిచి యెఱిఁగికొన \| విదితంబగు వారి శీలవృత్తములఁ గడున్‌.	195
క.	వారలు చెప్పెడి శాంతో \| దారవచనసమితి వినఁగఁ దద్గత బహుగం భీరార్థము లంతఃకర \| ణారూఢము లైనఁ బొరయ వాపద లెందున్‌.	196
సీ.	వ్రతపరినిష్ఠమై వర్తించుచుండి యిం \| ద్రియవిజయమును శాంతియును గలిగి బ్రహ్మైకభజనతత్పరుఁ డగుచుండెడు \| నతనికి బ్రహ్మంబు హుతవహుండు సంస్తరంబును యోగ్యసమిధలు జలమును \| మంత్రంబు గురుఁడు బ్రహ్మంబ యిట్టి సచ్చరణంబు సూక్ష్మబ్రహ్మచర్యంబు \| దీనియం దుత్తమ స్థిరత గలుగు
తే.	వాఁడు హర్షశోకోద్దామ వాయుహతుఁడు \| గాఁడు మేదుర మోహాంధకారమున వె డంగుపడఁడు సంసారనిస్సంగసిద్ధిఁ \| బొందుఁ గాలక్రమమున నప్పురుషవరుఁడు.	197
వ.	అని చెప్పె మఱియును.	198