 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | భీష్మపర్వము - ద్వితీయాశ్వాసము |  |
ధర్మజుఁడు గోపాలదేవు పాలికిం జనుట (సం. 6-46-1)
| వ. | దేవా! వైశంపాయనుండు జనమేజయున కిట్లనియె. | 2 |
| తే. |
అట్లు దనవారు మేలు చే యైన భంగి వినిన ధృతరాష్ట్రుఁ డా సూత తనయుతోడ నెలమి నటమీఁది వృత్తాంత మెట్లు సెప్పు మనినఁ గురువంశవర్య యిట్లనియె నతఁడు. |
3 |
| వ. | ఆ రాత్రి ధర్మతనయుండు విషణ్ణచిత్తుండై తమ్ములం దగువారలం గూర్చికొని గోపాలదేవుపాలికిం జని యతనితో నిట్లనియె. | 4 |
| చ. |
‘ఎరగలి చిచ్చు గాఱడవి యెల్లను బెల్లుగ నొక్కపాయగా దరికొని రూపడంచిన విధంబున నిక్కడిసేన యంతయుం దరమిడి చంపె భీష్ము బలదర్ప మహోగ్రతఁ గంటె? నింక నే బిరుదొకొ నీలమేఘ మనఁ బేర్చి యనిం దెగటార్చు నాతనిన్? |
5 |
| చ. |
అలవి యెఱుంగ నేరక మహాత్ముని లోకముతోడి పాటిగాఁ దలఁచితి; బేలనైతి; శరతాడనపీడితు లైరి నీ మఱం దులు; నమరాపగా తనయుతోడి రణంబునకున్ దిశాధినా థులు నఱుమంగఁ జాల రని తోఁచుచునున్నది నా మనంబునన్. |
6 |
| చ. |
అతని జయించు నంచు మన మర్జును నెంతయు నమ్మి యుండఁగా నితఁడును సంగరంబున నుపేక్షకుఁ డయ్యె; వృకోదరుం డొకం డ తఱికిఁ జొచ్చి దోర్బలము డాఁపక పోరెడు; నేమి సేయు? నా కితనిని నీతనిం దడవ నేటికిఁ? గయ్యపుజోలి మానెదన్? |
7 |
| క. |
నరపతుల నెల్ల భీష్మున | కెరగా నొప్పింపఁజాల; నే నడవులకున్ మరలం బోయెద; నచటం | దిరిగెదఁ; గూరాకు గోసి తినియెద ననఘా! |
8 |
| క. |
నీ మాట మెయిన చేయుదు | మే మెయ్యది యైన నెందు నెప్పుడు మాకున్ దామోదర! యశుభస్థితి | లేమి శుభము కలిమి నీదు లీలయ కాదే! |
9 |
| వ. | చేయం గల పని యెయ్యది? పనుపు’ మనినం బద్మనాభుండు పాండవాగ్రజున కిట్లనియె. | 10 |
| ఉ. |
‘నెవ్వగ యింత యేల? విను! నీ కెదు రెవ్వరు? నీదు తమ్ములం దెవ్వరు సూచినన్ జగము లిన్నియు గెల్వఁ గలారు; లావునం గ్రొవ్విన భీష్ము నోర్చు రణకోవిదుఁ డైన శిఖండి; యేను నీ కొవ్వనివారి నెల్లఁ గ్రమయుక్తి లయం బొనరింతు నెమ్మెయిన్. |
11 |
| క. |
సత్య పరాక్రముఁ డగు నీ | సాత్యకి బాహాబలంబు సమరవిహారౌ ద్ధత్యముఁ జూచెదు గాదే | యత్యాశ్చర్యంబు లితని యస్త్రవిధంబుల్. |
12 |
| శా. |
ఉద్యద్విక్రము లైన యీ ద్రుపద మత్స్యోర్వీపతుల్ నిన్ను సం పద్యోగోజ్జ్వలుఁ జేయఁ బూని కడఁకం బ్రాణంబు లీనున్న ని ట్లుద్యోగం బెడలంగ నేమిటికి? నీ కుర్వీశ! వే యేల? ధృ ష్టద్యుమ్నుం డొకరుండ విద్విషదవష్టంభంబు మాన్పింపఁడే?’ |
13 |
| వ. | అనవుడు ధర్మతనయుండు ధృష్టద్యుమ్ను నాలోకించి. | 14 |
| ఉ. |
పాండవ సైన్య సంఘ పరిపాలన సేయు నితండ యంచుఁ గృ ష్ణుం డభిషేక సంపదుపశోభితుఁ జేయఁగ, నాధిపత్య ము ద్దండతఁ బూని తీ నృపులుఁ దమ్ములు నేనును జుట్టి రాఁ; జమూ మండలి నూలుకొల్పికొని మార్తుర నోర్చినఁ గాక యొప్పునే!’ |
15 |
| వ. | అని యగ్గించినం బొంగి పృషతపౌత్త్రుండు గుంతీపుత్త్రున కిట్లనియె. | 16 |
| చ. |
‘జగ మెఱుఁగంగ ద్రోణు ననిఁ జంపుటకై సృజియించె ధాత న; న్మగఁటిమి గాఁగ దీనిఁ బలుమాఱు ననం బని లేదు; భీష్ముఁ డా దిగఁ గురుసేనలోన గణుతింపఁగఁ బేర్చిన యోధకోటి నా మొగమునఁ బడ్డ నె ట్లడరి ముట్టెదనో యటు సూచుచుండుమీ!’ |
17 |
| తే. |
పృషతకులముఖ్యుఁ డిమ్మెయిఁ బేర్చి పలుకు | సంగరోత్సాహకరవాక్యభంగి కపుడు పాండుసుతులును సకల భూపతులు సంత | సంబు నొందిరి, హరియుఁ బ్రియంబు నొందె. |
18 |
| వ. | తదనంతరంబ యుధిష్ఠిరుండు ధృష్టద్యుమ్నున కిట్లనియె. | 19 |
| ఉ. |
‘తొల్లి గురుండు దానవులతోడి రణంబున వజ్రపాణికిన్ దెల్లమి గాఁగఁ జెప్పె నది దీప్తతరం బగు నొడ్డనంబు శో భిల్లుచు వైరి దృష్టులకు భీకరమై చనుఁ గ్రౌంచనామకం బెల్లి ఘటింపు నీదు వెర వేర్పడ నమ్మొన యద్భుతంబుగన్.’ |
20 |
| వ. | అనిన విని యతండట్ల చేయువాఁడ నని పలికె నట్లు గలంక దేఱి కృష్ణు వీడ్కొని యెల్లవారల నిజనివాసం బులకుం బోవం బనిచి ధర్మతనయుం డభ్యంతరావాసంబున కరిగెఁ; బ్రభాతం బగుటయుఁ బాండవసైనికుల డెందంబులతోడన యరవిందంబులు వికాసంబు నొందెం ‘బదంపడి తదీయ ప్రతాపోదయసహవర్తి యగుచు మార్తాండోదయంబు వెలుంగుటయుం గాలోచిత కృత్యంబులు నిర్వర్తించి కౌంతేయాగ్రజుండు వెడలెఁ; గ్రౌంచవ్యూహంబు సంఘటించు నెడం జంచుత్వంబు భజించి ఫల్గునుండు గాండీవకపిధ్వజంబులు మెఱయం బొలిచి నిలిచెఁ; గుంతిభోజుండును శైబ్యుండును జక్షుస్థానంబులం దేజరిల్లిరి; ద్రుపదుండు శిఖకు నమరె; దశార్ణ శూరసేన కిరాత దేశాధీశులు కంఠాకారంబుఁ దాల్చిరి భీమసేనుండును ధృష్టద్యుమ్నుండును దక్షిణవామపక్షంబు లయిరి; సౌభద్ర సాత్యకి ద్రౌపదేయ పౌండ్ర చోళపాండ్యులు భీమసేను వలను నకుల సహదేవ హైడింబశంబర వత్సమహీపతులు ధృష్టద్యుమ్ను దిక్కునం బన్నిరి; కేకయ కాశిరాజులతోడం గూడి విరాటుండు జఘన భాగభంగికిం దగియుండె; హూణపతి ప్రముఖులు పరివేష్టింప వెన్నయి యుధిష్ఠిరుం డొప్పె; నివ్విధంబున మోహరించిన యప్పుడు . | 21 |
|
 |
|