ఆంధ్రభారతి - గీతగోవిందం - జయదేవ - అష్టపది - అష్టపదులు

సప్తమః సర్గః - నాగర నారాయణః
అత్రాంతరే చ కులటా కుల వర్త్మ పాత సంజాత పాతక ఇవ స్ఫుట లాంచన శ్రీః । బృందావనాంతర మదీపయ దంశు జాలైః దిక్సుందరీ వదన చందన బిందురిందుః ॥	1
ప్రసరతి శశ ధర బింబే విహిత విలంబే చ మాధవే విధురా । విరచిత వివిధ విలాపం సా పరితాపం చకారోచ్చైః ॥	2

॥ ప్రబంధః - 13 ॥ (నాగర నారాయణ రాసావలయః) (మాళవ - యతి) (ఆహిరి - జంపె) మాలవరాగ యతి తాళాభ్యాం గీయతే ।
కథిత సమయేఽపి హరిరహహ న యయౌ వనం । మమ విఫలమిద మమలరూపమపి యౌవనమ్‌ ॥ యామి హే! కమిహ శరణం సఖీ జన వచన వంచితాఽహమ్‌ ॥ (ధ్రువమ్‌) ॥
యదనుగమనాయ నిశి గహనమపి శీలితం । తేన మమ హృదయమిద మసమశర కీలితమ్‌ ॥
మమ మరణమేవ వరమితి వితథ కేతనా । కిమిహ విషహామి విరహానల మచేతనా ॥
మా మహహ! విధురయతి మధుర మధు యామినీ । కాపి హరిమనుభవతి కృత సుకృత కామినీ ॥
అహహ! కలయామి వలయాది మణి భూషణం । హరి విరహ దహన వహనేన బహు దూషణమ్‌ ॥
కుసుమ సుకుమార తను మతనుశర లీలయా । స్రగపి హృది హంతి మా మతివిషమ శీలయా ॥
అహమిహ హి నివసామి న విగణిత వేతసా । స్మరతి మధుసూదనో మామపి న చేతసా ॥
హరి చరణ శరణ జయదేవ కవి భారతీ । వసతు హృది యువతిరివ కోమల కలావతీ ॥

తత్కిం కామపి కామినీమభిసృతః! కిం వా కలా కేళిభిః
బద్ధో బంధుభి! రంధకారిణి వనాభ్యర్ణే కిముద్భ్రామ్యతి ।
కాంతః క్లాంతమనా మనాగపి పథి ప్రస్థాతుమేవాక్షమః!
సంకేతీకృత మంజువంజుళ లతా కుంజేఽపి యన్నాగతః ॥

అథాగతాం మాధవమంతరేణ
సఖీమియం వీక్ష్య విషాద మూకాం ।
విశంకమానా రమితం కయాఽపి
జనార్దనం దృష్టవ దేత దాహ ॥

॥ ప్రబంధః - 14 ॥ (హరి రమిత చంపకశేఖరః) (సారంగ - త్రిపుట) (వసంత - యతి) వసంత రాగ యతి తాళాభ్యాం గీయతే ।
స్మర సమరోచిత విరచిత వేశా । గళిత కుసుమ దర విలుళిత కేశా ॥ కాఽపి మధురిపుణా విలసతి యువతిరధిక గుణా ॥ (ధ్రువమ్‌) ॥
హరి పరిరంభణ వలిత వికారా । కుచ కలశోపరి తరళిత హారా ॥
విచలదలక లలితానన చంద్రా । తదధర పాన రభస కృత తంద్రా ॥
చంచల కుండల దలిత కపోలా । ముఖరిత రశన జఘన గతి లోలా ॥
దయిత విలోకిత లజ్జిత హసితా । బహువిధ కూజిత రతి రస రసితా ॥
విపుల పులక పృథు వేపథు భంగా । శ్వసిత నిమీలిత వికసదనంగా ॥
శ్రమ జల కణ భర సుభగ శరీరా । పరిపతితోరసి రతి రణధీరా ॥
శ్రీ జయదేవ భణిత హరి రమితం । కలి కలుషం జనయతు పరిశమితమ్‌ ॥

విరహ పాండు మురారి ముఖాంబుజ
ద్యుతిరయం తిరయన్నపి వేదనాం ।
విధురతీవ తనోతి మనో భువః
సుహృదయే హృదయే మదన వ్యథామ్‌ ॥

॥ ప్రబంధః - 15 ॥ (హరిరస మన్మథతిలకః) (సావేరి - చాపు) (ఘూర్జరీ - ఏక) ఘూర్జరీ రాగైక తాళీ తాళాభ్యాం గీయతే ।
సముదిత మదనే రమణీవదనే చుంబన వలితాధరే । మృగమదతిలకం లిఖతి సపులకం మృగమివ రజనీకరే ॥ రమతే యమునా పుళిన వనే విజయీ మురారిరధునా ॥ (ధ్రువమ్‌)॥
ఘన చయ రుచిరే రచయతి చికురే తరళిత తరుణాననే । కురవక కుసుమం చపలా సుషమం రతిపతి మృగకాననే ॥
ఘటయతి సుఘనే కుచయుగగగనే మృగమదరుచి రూషితే । మణివర మమలం తారకపటలం నఖపదశశి భూషితే ॥
జితబిసశకలే మృదుభుజయుగళే కరతల నళినీదళే । మరకత వలయం మధుకర నిచయం వితరతి హిమ శీతలే ॥
రతి గృహ జఘనే విపులాపఘనే మనసిజ కనకాసనే । మణి మయ రశనం తోరణ హసనం వికిరతి కృత వాసనే ॥
చరణ కిసలయే కమలానిలయే నఖమణిగణ పూజితే । బహిరపవరణం యావక భరణం జనయతి హృది యోజితే ॥
రమయతి సుదృశం కామపి సుభృశం ఖల హలధర సోదరే । కి మఫలమవసం చిరమిహ విరసం వద సఖి! విటపోదరే ॥
ఇహ రసభణనే కృత హరిగుణనే మధురిపు పద సేవకే । కలియుగ చరితం న వసతు దురితం కవినృప జయదేవకే ॥

నాయాతః సఖి నిర్దయో యది శఠస్త్వం దూతి! కిం దూయసే?
స్వచ్ఛందం బహువల్లభః స రమతే కిం తత్ర తే దూషణం?
పశ్యాద్యప్రియ సంగమాయ దయితస్యాకృష్యమాణం గుణైః
ఉత్కంఠార్తి భరాదివ స్ఫుటదిదం చేతః స్వయం యాస్యతి ॥

॥ ప్రబంధః - 16 ॥ (నారాయణ మదనాయాసః) (పున్నాగవరాళి - ఆది) (దేశవరాళి - రూపక) దేశవరాళీ రాగేణ రూపక తాళేన గీయతే ।
అనిల తరళ కువలయ నయనేన । తపతి న సా కిసలయ శయనేన ॥ సఖి! యా రమితా వన మాలినా ॥ (ధ్రువమ్‌) ॥
వికసిత సరసిజ లలిత ముఖేన । స్ఫుటతి న సా మనసిజ విశిఖేన ॥
అమృత మధుర మృదుతర వచనేన । జ్వలతి న సా మలయజ పవనేన ॥
స్థల జలరుహ రుచికర చరణేన । లుఠతి న సా హిమకర కిరణేన ॥
సజలజలద సముదయ రుచిరేణ । దళతి న సా హృది విరహభరేణ ॥
కనక నికష రుచి శుచి వసనేన । శ్వసితి న సా పరిజన హసనేన ॥
సకల భువన జనవర తరుణేన । వహతి న సా రుజ మతికరుణేన ॥
శ్రీ జయదేవ భణిత వచనేన । ప్రవిశతు హరిరపి హృదయమనేన ॥

మనోభవానందన! చందనానిల! ప్రసీద రే దక్షిణ! ముంచ వామతాం । క్షణం జగత్ప్రాణ! నిదాయ మాధవం పురో మమ ప్రాణహరో భవిష్యసి ॥	7
రిపురివ సఖీ సంవాసోఽయం శిఖీవ హిమానిలో విషమివ సుధారశ్మి ర్యస్మిన్‌ దునోతి మనో గతే । హృదయమదయే తస్మిన్నైవం పునర్వలతే బలాత్‌ కువలయ దృశాం వామః కామో నికామ నిరంకుశః ॥	8
బాధాం విధేహి మలయానిల! పంచబాణ! ప్రాణాన్‌ గృహాణ న గృహం పునరాశ్రయిష్యే । కిం తే కృతాంతభగిని! క్షమయా తరంగైః అంగాని సించ మమ శామ్యతు దేహదాహః ॥	9
ప్రాతర్నీల నిచోలమచ్యుతమురః సంవీత పీతాంబరం రాధాయాశ్చకితం విలోక్య హసతి స్వైరం సఖీమండలే । వ్రీడా చంచలమంచలం నయనయోరాధాయ రాధాననే స్వాదు స్మేర ముఖోఽయమస్తు జగదానందాయ నందాత్మజః ॥	10

ఇతి శ్రీ జయదేవకృతౌ గీతగోవిందే విప్రలబ్ధావర్ణనే నాగరనారాయణో నామ సప్తమస్సర్గః॥