 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
ఇతిహాసములు | రంగనాథరామాయణము | బాలకాండము |  |
వైశాలికుల వృత్తాంతము
|
దేవేంద్రుఁడతి భక్తి దితికి శుశ్రూష గావించె నీ పుణ్యగణ్యదేశమున. నీ పుణ్యభూమి మున్నిక్ష్వాకుఁడనెడు భూపవర్యుం డలంబుసయందుఁగన్న కొడుకు విశాలుఁడన్ కువలయాధిపుఁడు పుడమినేలి విశాలపురి యిందొనర్చె. 453నా విశాలునిపుత్త్రుఁడై హేమచంద్రుఁ డావిర్భవించెను; నతఁడు సుచంద్రు, నతఁడు ధూమ్రాశ్వుని,నతఁడు సృంజయుని, నతఁడంత సహదేవు, నతఁడుకుశాశ్వు, నాతండు సోమదత్తాఖ్యుఁ, గకుత్స్థు నాతఁడు, సుమతిని నతఁడును గనిరి; తావుగాఁగాకుత్స్థతనయుఁ డాసుమతి యీ విశాలాపురం బేలెడి నిపుడు; అనఘ! వైశాలికులన వీరు జగతి వినుతికెక్కిరి ధర్మవిభవసంపదల; 454నిచ్చమై రఘు455రామ! యిచట నీ రాత్రిఁ బుచ్చి వేగినఁజూడఁబోదము జనకు.” 456ననునంత గాధేయుఁడటవచ్చు టెఱిఁగి మనమున సంతోషమగ్నుఁడై సుమతి తన పురోహితులును దన457బంధుజనులుఁ దనతోడఁ 458జనుదేరఁ దన పట్టణంబు వెలువడి చనుదెంచి విహితమార్గమున నెలమితో నా సంయమీంద్రుఁబూజించి కరములు 459ముకుళించి460కడుభక్తిఁబలికె: “ధరణిలో నేఁడు నే ధన్యుఁడ నైతిఁ; జరితార్థమయ్యె నా జన్మం.” బటంచుఁ బరమ461ప్రియంబులు పలికి యొండొరులు నమరంగఁగుశలంబు లడిగినమీఁద సుమతి విశ్వామిత్రుఁజూచి తా ననియె:[వా.రా. సర్గ 48] “మునినాథ! యసమానమూర్తు లీ ఘనులు ఘనభుజు, లనిమిషక్రమపరాక్రములు, కరిరాజ462గమనముల్,కంఠీరవములఁ బురుడింపఁజాలెడు463భూరి 464సత్త్వములు, 465లలితయౌవనము,లుల్లసితారవింద దళములఁదెగడు నేత్రములఁజెన్నొందఁ గరవాలములుఁగార్ముకంబు దొనలు ధరియించి తమదుపదన్యాసములను జగతి నా రవిచంద్రసంచార కలిత మగు 466నాకసంబు నా నలరించువారు; నిరువురుఁదమలోన నెల్లచందముల సరియగుచున్నారు జనులచూడ్కులకు; నీ కుమారకు లెవ్వ?రెవ్వరి సుతులు? నాకు నేర్పడ గాధినందన! చెపుమ.” యనిన విశ్వామిత్రుఁడంతయుఁదెలుప విని విస్మయంబంది వేడ్క నా సుమతి యా రాఘవుల నప్పుడర్థిఁ బూజింప వారు నా పూజలు వరుసఁగైకొనుచు నా రాత్రియందుండి యా ప్రభాతమున నా రాజు దముఁబంప నర్థితోఁజనిరి. |
- ↑అనుపమసిత (స్థిర) కీర్తి యా విశాలునకు -జనియించెఁదగ హేమచంద్రుఁడన్ రాజు, ఇంపారఁ బుట్టె నా హేమచంద్రునకు - సంపూర్ణ(బలు) యశుఁడైనసౌభద్రుఁ డెలమి, నా సుభద్రునకు ధూమ్రాక్షుఁడన్ రాజు (వాఁడు) - భాసురస్థితిఁబుట్టెఁబటుబాహుబలుఁడు, అతనికి సృంజయుండను వాఁడు వుట్టె- నతులవిక్రముఁడైన యా సృంజయునకు, సహదేవుఁడనువాఁడు జనియించె నీతి - సహితుఁడై పరగు నా సహదేవునకును, సుతుఁడు కుశాశ్వుఁడన్ శూరుఁడు వుట్టె - నతి బలుండగుచున్న యా కుశాశ్వునకు, సోమదత్తుండను సుతుఁడుద్భవించె - సోమప్రకాశుఁడు సోమదత్తునకు, జనమేజయుండన జనియించె గొడుకు - జనలోకవినుతుఁ డా జనమేజయునకు, సుమతినా నుదయించె సూనుఁడింపారఁ - నమర నీ పురమిప్పుడతఁ డేలుచుండు, నెలమి నీ పురవరం బేలెడిరాజు - లలఘు విక్రములును నధికధార్మికులు, ఘనమైన యాయువుల్ గలవారు నగుచు- వినుతికెక్కినవారి విభవంబుఁజెప్పి (వారు వెలయ నందఱును)
- ↑నిచ్చట రఘురామ, యీ రాత్రి మనము
- ↑రఘువీర యెలమి నీ రాత్రిఁ
- ↑ననఁగ విశ్వామిత్రుఁడట
- ↑మంత్రివరులు
- ↑నేతేర
- ↑మొగుడించి
- ↑కరమర్థిఁ
- ↑ప్రియంబునఁబ
- ↑గమనులు
- ↑భుజసత్త్వములును
- ↑విక్రములు
- ↑లలితంబులైన ఫుల్లసితారవింద
- ↑నాకసమునట్టులలరించు
|
 |
|