| ఇతిహాసములు | రంగనాథరామాయణము | యుద్ధకాండము |
|
“జని వేగ వానరసైన్యంబు సొచ్చి యినసుతుతోఁబ్రియంబేర్పడఁబలికి పగలేమిఁజెప్పి యా భానునందనుని మగుడించి రమ్ముక్రమ్మఱఁ;బొమ్ము; లెమ్ము.” అన విని యతఁడేఁగి యర్కజుఁగాంచి యనియె రావణుచెప్పినంతయుఁదెలియ: “వైరంబు సేయ రావణుతోడ నీకుఁ గారణంబేమి యర్కజ! నాకుఁజెపుమ? వాలి మీ యన్న నా వలవదు; వినుము వాలికి నీకును వైరంబు గలదు. వాలి యా దానవేశ్వరుపగవాఁడు. చాల రావణుతోడ సంధి నీ కమరు. రావణుఁ డీ రాము రామఁదెచ్చుటకు నీ విట్లు రాఁదగునే? కపిరాజ! యనిఁగుబేరుని నోర్చి యా పుష్పకంబుఁ గొనిన రావణు నెఱుంగుట లెస్సగాదె? యట్టేల, హరుతోడ నయ్యద్రి నెత్తి నట్టిరావణుఁడల్పుఁడా కపిరాజ! దేవేంద్రుఁడాదిగా దివిజులనెల్ల నా విధంబున గెల్వఁడా296వానరేంద్ర! కొలఁది మీఱిన హోమకుండంబునందుఁ దలలు ఖండించి297యుద్ధతగతి వేల్చి జలరుహసంభవుఁజాల మెప్పించి వెలయంగఁద్రైలోక్యవిజయంబుఁగొనఁడె? హీనమానవునితో నేటిసఖ్యంబు? దానవేశ్వరుతోడఁదగఁజేయు సంధి.” ననవుడుఁగోపించి యగచరులెల్ల వినువీథి కెగయుచు వెస వానిఁబట్టి బెడిదంబు298గాఁబెక్కుపిడికిళ్లఁబొడిచి కడు299మాఱుమసఁగి ఱెక్కలుద్రుంచివైచి ముక్కును జెవులును మొగిఁగోసివైవ నొక్కటఁగడఁగిన నుదరి రాఘవుఁడు: “దూత నేటికి నింత దొసఁగులఁబెట్ట బ్రాతిగా వీని నేఁపక పోవనిండు.” అనవుడు రఘురామునానతి కులికి వనచరులందఱు వానిఁ బోవిడువ వినువీథి కెగసి యా వినువీథి నుండి యినసూనునకు శుకుఁడేర్పడఁబలికె: “రావణుతోఁగపిరాజ! యేమందు?” నావుడుఁదారాధినాథుఁడు గినిసి: “300తా నెంచ ద్రోహి యీ ధరణీశ్వరునకుఁ గాన యా ద్రోహినిఁగని సైఁప301ననుము. సురిగి యే లోకంబుఁజొచ్చిననైనఁ బొరి302గొందుఁగాని 303యేఁబోవనీ304ననుము. పటుకార్ముకంబు యూపంబుగా నిలిపి చటులాస్త్రములు పరిస్తరణముల్ సేసి 305పరగఁగెంధూళులు ప్రభలు గావించి తరు306చర స్రుక్ స్రువతతులు చేపట్టి సమరభూవేదికాస్థలమున 307నుండి యమరులకెల్లఁబ్రియంబెక్కుచుండఁ గరమొప్ప వీరాంగకంబులఁబెల్లు దొరుగుచునున్న నెత్తురు నేయి గాఁగ మహితగుణధ్వనుల్ మంత్రముల్ గాఁగ బహురాక్షసశ్రేణి పశుకోటి గాఁగఁ దనరెడు సింహనాదధ్వనుల్ 308పేర్చి యనిమిషావలికి నాహ్వానంబు గాఁగ విడువని కాహళవితతులమ్రోఁత కడునింపుగా సామగానంబు గాఁగ ఘనమైనరామలక్ష్మణుల కోపములు మునుకొని నా కోపమును గూడఁబర్వి యనుపమత్రేతాగ్నులై 309యుండ నందుఁ దనదుప్రాణంబు లత్తఱి నాహుతులుగ రణమునఁ దన వీరరసమడంచుటయె ప్రణుతింపఁగా సోమపానంబు గాఁగఁ బ్రకటరాక్షసవీరపశుపలలముల సకలభూతవ్రాతసం310తృప్తి గాఁగ విడువక సంగ్రామవిపులయజ్ఞంబుఁ గడు నొప్పఁజేయు రాఘవసోమయాజి. యటు గాకమున్న సీతాంగనఁదెచ్చి యిటయిచ్చి బ్రదుకుట యిది బుద్ధియనుము.” అని పేర్చి సుగ్రీవుఁడాడు వాక్యములు విని శుకచారుండు వేగంబె పోయి యంత వృత్తాంతంబు నా రావణునకు మంతనంబునఁజెప్పె. మఱి రాముఁడిచట |