| ఇతిహాసములు | ఉత్తరరామాయణము | రావణుండు బలిచక్రవర్తిని జయింప సుతలంబున కరుగుట |
| తే.గీ. | అవధరింపుము! కుంభ సంభవమహర్షి చంద్రుఁడిట్లను శ్రీరామచంద్రుఁజూచి రఘుకులాధీశ! యీ రీతి రావణుఁడు జ యమ్ము సేకొని వరుణాలయమ్ము వెడలి | 2 |
| కం. | అతులనుతుల్ సలుపుచు దితి సుతులు గొలువ నవల నరిగి సురుచిరవిభవో న్నతుల సురధానిఁబోలిన సుతలముఁగని మెచ్చి చొచ్చి సొంపున నచటన్ | 3 |
| సీ. | కలకంఠ శుక శారికారవంబులచేత - వల నొప్పు నుద్యానవనులచేతఁ బద్మకైరవచారు పరిఖాంబువులచేత - భాసిల్లు కనకవప్రములచేత మంజులోజ్జ్వలసాలభంజికావళిచేత - రాణించు మణిగోపురములచేత గారుడోపల బద్ధ తోరణంబులచేతఁ - గనుపట్టు విపణిమార్గములచేత | |
| గీ. | నవ్యమౌక్తికమయ వితానములచేత ధవళమగు తుంగసౌధయూధంబుచేత భవ్యశశికాంత సోపానపంక్తిచేతఁ బొలుపు మీఱెడు నొక దివ్యపురముఁ గాంచె | 4 |
| తే.గీ. | కాంచి యచ్చోట బహుశిల్ప కల్పనలకు నద్భుతం బంది నగరుబాహ్యమున నిలిచి దనుజవిభుఁ డీ నివాస మెవ్వనిదొ? వేగ నరసిరమ్మని సేనాని సంపుటయును | 5 |
| చం. | అతఁడు మహాప్రసాదమని యత్తొలివాకిలి సొచ్చి యచ్చటన్ వెతకి మఱెవ్వరింగనక, వేఱొక వాకిఁట కేఁగి నిర్జన స్థితి నదియుం గనంబడినఁ జెచ్చెర నవ్వలి కొన్ని వాకిళుల్ జతనము మీఱి దాఁటి చని, సప్తమసంఖ్యవహించు వాకిటన్ | 6 |
| మ. | అరుణుం బోలిన కాంతితో నవపయోదానీలగాత్రంబుతో నరవిందంబులఁ గేరు నేత్రములతో నాజానులంబోన్నతో ద్ధురబాహాద్వయితోఁగటీతట లసద్రుక్మాంబరస్ఫూర్తితో నరుదై చూడ్కికి నొక్క దివ్య పురుషు డచ్చోటఁగాన్పించినన్ | 7 |
| ఉ. | ఆసురమంత్రి సేరఁజని యంతటిలో నతఁడట్టహాసముం జేసిన గాసిఁ జెంది వెఱచేఁ బరువెత్తి దశాస్యు డాసినన్ “ద్రాసముఁ బొంది వచ్చిన విధంబిది యేమి? ప్రహస్త!” యన్నచో నా సురవైరిశేఖరున కక్కడిచోద్యము వాఁడు దెల్పినన్ | 8 |
| ఉ. | ఔర! విచిత్రమైనది మహాపురుషుం డతఁ డెవ్వఁ డొక్కొ? క న్నారఁగ నేను జూచెద నటంచు విమానము డిగ్గి నిల్వక వ్వీరుఁడు ద్వారషట్కమతివేగమునన్ గ్రమియించి సప్తమ ద్వారము సేరఁగాఁజని ప్రధానుఁడు దెల్పినయట్ల యచ్చటన్ | 9 |
| సీ. | కీలికీలారుణాఖీల జిహ్వికవాని - దంష్ట్రాకరాళవక్త్రంబువాని బభ్రుబర్బర కేశపాశంబు గలవాని - సముదీర్ణ శంఖకర్ణముల వానిఁ గుప్పగా నిప్పుకల్ గురియు కన్నులవానిఁ - జటుల బింబారుణోష్ఠంబువాని సంరక్త కర్కశశ్మశ్రుజాలమువాని - మసృణారుణోర్ధ్వరోమములవాని | |
| గీ. | భూరిరోషాభిసూచక భ్రుకుటివాని నున్నతోన్నత ఘనబాహుయుగళివాని నుక్కుగదయూనుకొని నిలుచున్నవాని నొక్క పురుషునిఁజూచె దైత్యోత్తముండు | 10 |
| తే.గీ. | చూచి యా దివ్యపురుషుండు సూచు వేఁడి చూపులకు జంకెలకుఁ జెంత సుడియ వెఱచి వెఱఁగుపడి యట్టె నిలుచున్న వింశతిభుజుఁ బలికె నమ్మేటి గంభీరభాషణముల | 11 |
| చం. | కదనము సేయవచ్చి భయకంపితగాత్రుఁడవై వితా వసిం చెద విదియేమి? రాత్రిచరశేఖర! ధీరులు ధీరవృత్తిఁద ప్పుదురె? బలీంద్రునిం దొడరి పోరఁగ వచ్చితొ? నన్ను మార్కొనం గఁదలఁచి వచ్చితో? సమరకాంక్షితశూరునిఁ దెల్పు నావుడున్ | 12 |
| కం. | తలఁగిన ధైర్యము గ్రమ్మఱ నిలుపుకొని దశాననుండు నిర్భయుఁ డగుచున్ బలిఁదొడరఁగ వచ్చితి నని పలికిన నప్పురుషవరుఁడు పకపకనగుచున్ | 13 |
| సీ. | త్రైలోక్య వర్ణితౌదార్య శౌర్యోదితో - జ్జ్వలకీర్తి బలిదైత్య చక్రవర్తి ఖలజనానీక నిగ్రహ విగ్రహాత్యుగ్ర - సమవర్తి బలిదైత్య చక్రవర్తి యవలోకమాత్ర నేత్రానందకర నిరం - జనమూర్తి బలిదైత్య చక్రవర్తి జగదీశ్వరార్పణేచ్ఛాప్రకల్పితయజ్ఞ - శతపూర్తి బలిదైత్య చక్రవర్తి | |
| గీ. | స్వవశచక్ర పరిచ్ఛిన్న సకలశత్రు చక్రవిస్ఫూర్తి బలిదైత్య చక్రవర్తి యమ్మహాత్మునిఁదొడర నీ కలవియగునె? యైనఁ బోవలతేనిఁ బొ మ్మసురనాథ! | 14 |
| కం. | అని యవరోధము మానినఁ జని యవరోధమున నసురచంద్రుఁడు గనియెన్ వినయాదిక గుణసాంద్రున్ బనిత విభోగామరేంద్రు బలిదైత్యేంద్రున్ | 15 |
| చం. | కనుఁగొని యట్టహాస మెసఁగం జని బాహువు లప్పళించి ని ల్చిన దశకంఠునిం గని బలిత్రిదశారి పులస్త్యవంశ వ ర్ధన! యిటు రమ్ము రమ్మని కరమ్మునఁ జెంతకుఁ జేరఁదీసి చ య్యనఁ దొడమీఁద నుంచుకొని యాదరపూర్వముగాఁగ నిట్లనున్ | 16 |
| ఉ. | సేమమె? నీకు? బంధులకు శ్రేయమె? పుత్రులకున్ శుభంబె? నీ వేమిటి కిందు వచ్చి? తసురేశ్వర! కోరిన కార్యమంతయుం బ్రేముడి నే నొనర్తు వినిపింపుము నాఁగఁ దదంకవర్తియై యా మనుజాశియుం బలికె నక్కడిమాట మఱుంగు వెట్టుచున్ | 17 |
| చం. | హరి నినుఁగట్టివేసె నని యందఱుఁ దెల్పఁగ నాలకించి నే హరి నెదిరించి నొంచి భువనైకవదాన్యు హతాన్యసైన్యు నిన్ స్థిరమతి బంధముక్తునిఁగఁ జేసెదనంచుఁ దలంచి వచ్చితిన్ హరి యిపుడేడనుండు నన నల్లన నవ్వి బలీంద్రుఁ డిట్లనున్ | 18 |