 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఆరణ్యపర్వము - పంచమాశ్వాసము |  |
ధర్మవ్యాధుఁడు కౌశికునకు సత్త్వరజస్తమోగుణంబుల తెఱం గెఱింగించుట (సం. 3-203-3)
| క. |
అతినిందితము తమోగుణ | మతిబోధమయంబు సత్త్వ మనయంబుఁ బ్రకా శత నొప్పు; నుభయగుణమి | శ్రతఁ బరఁగు రజోగుణంబు సన్నుతచరితా! |
96 |
| మ. |
అసుఖాకారత నిద్ర దైన్యము విమోహం బక్షమత్వంబుఁ దా మసభావంబులు; రాగలోభజడతామానంబు లూహింప రా జసవృత్తంబులు; ధైర్యశాంతికరుణాసంతోషవిద్యాదు లిం పెసఁగన్ సాత్త్విక చేష్టితంబులు; నిజం బి ట్లాత్మఁ గ న్మిన్నియున్. |
97 |
| చ. |
అనఘుఁడు సాత్త్వికుం డగు మహాత్ముఁడు బోధనిరూఢి సర్వముం గనికొని లోకవృత్తములు గావని రోసి సమస్తసంగభం గనిరతుఁ డై తొరంగు మమకారవికార మహంక్రియాచ్యుతిం బనుపడి సంయమప్రకట భావన నుత్తమశాంతిఁగైకొనున్. |
98 |
| వ. | సత్త్వగుణనిబద్ధుం డగునేని శూద్రుం డైనను జన్మాంతరంబున వైశ్యత్వంబు నొంది క్రమంబున రాజభూసురభావంబులు భజించి భవవిముక్తుం డగు’ నని చెప్పిన నమ్మహీదేవుం డమ్మహానుభావు నభినందించి. | 99 |
| తే. |
‘దేహమున ధాతు సంశ్రయదీప్తుఁ డగుచు | వహ్ని యెట్లుండు? శారీరవాయువులకు నెలవు లెయ్యవి? యవి నాకు నిశ్చయముగఁ | జెప్పు’ మనుటయు నిట్లని చెప్పె నతఁడు. |
100 |
| సీ. |
మూర్ధదేశమునకు వర్ధితం బై పర్వు | నాత్మాగ్ని; నాభి దదాశ్రయంబు; శిరమునఁ బావకాంతరమునఁ జరియించుఁ | బ్రాణుండు భూతాత్మభావుఁ డతఁడు; వరుసఁ బ్రాణాపాను లిరువురు నయ్యగ్ని | వెలిగింతు రనపేతవృత్తు లగుచు; గుదవస్తితలము లాస్పదములుగా వహ్ని | పరిగతుం డగుచు నపానుఁ డుండు; |
|
| తే. |
గడఁగి విణ్మూత్రనిర్గమకారి యతఁడు; | కర్మబలయత్నకారి యై కంఠతలము నం దుదానుండు వర్తించు; నఖిలదేహ | సంధులందును వ్యానుండు సంచరించు. |
101 |
| క. |
విను, ప్రాణాపానులు న | య్యనలుఁడుఁ బ్రాపుగ సమానుఁ డన్నరసవిపా చనుఁ డగుచు నాభిదేశం | బున నుండును సకలధాతుపోషకవృత్తిన్. |
102 |
| క. |
ఇది పరమయోగదర్శన | విదితం; బిప్పాటఁ బవనవిదు లైన మునుల్ వదలక యభ్యాసవిధిన్ | ముదమున ధరియింతు రాత్మమూర్ధతలమునన్. |
103 |
| వ. | ప్రాణాపానసమాహితుండై సకలదేహంబులందును జరియించుచున్న పావకుండు జీవాత్ముండుగా నెఱుంగు; మతండు జలంబుల నున్న కమలపత్త్రంబునుంబోలె దేహంబునం దుండియు నిర్లేపస్వరూప దీపితుం డయి వెలుంగుచుండు; నిట్టి జీవాత్ముండ కదా పరమాత్ముండు. | 104 |
| క. |
చేతన రహితక్షేత్రముఁ | జేతనముం బొరయఁ జేయు జీవాత్మ దశో పేతుఁడు పరమాత్ముఁడు వి | ఖ్యాతుఁడు త్రైలోక్యసంప్రకల్పనుఁ డనఘా! |
105 |
| క. |
భూతములయందు వెలిఁగెడు | భూతాత్ముని నెఱుఁగుదురు ప్రబుద్ధులు నిత్య జ్యోతిర్మయు నవ్యయు న | ద్వైతం బగు బుద్ధి సూక్ష్మధర్మమువలనన్. |
106 |
| వ. | అని మఱియుఁ గౌశికునకు ధర్మవ్యాధుండు బ్రహ్మవిద్యా ప్రభావంబు తెఱంగు సంప్రయోగరహస్యంబు తెలియ ని ట్లనియె. | 107 |
| సీ. |
‘తెలివి నొందిన బుద్ధిగల మహాత్ముండు శు | భాశుభ కర్మములందుఁ జొరఁడు; క్రమమున సౌఖ్యదుఃఖము లాదిగా నశే | షద్వంద్వములయందు సమత నుండు; విను, మట్టిపుణ్యున కొనరింపవలయు కా | ర్యం బెఱింగించెద ననుదినంబు నియతాశియును జితేంద్రియుఁడు నై పూర్వరా | త్రమ్మున నపరరాత్రమ్మునందు |
|
| తే. |
యోగధారణనిరతుఁడై యుండవలయు; | నపుడు బోధదీపంబున నాత్ము నాత్మ యందుఁ గనుచు నివాతదీపానుకారి | యై వెలుంగుచు నమృతమయత్వ మొందు. |
108 |
| క. |
కామంబును గ్రోధంబును | నేమఱక జయింపవలయు నెల్ల విధములన్ ధీమహిత! యిదియ సతత | క్షేమంకర మైన పథము గృతబుద్ధులకున్. |
109 |
| క. |
నిత్యముఁ గర్మియుఁ గర్మఫ | లత్యాగియు నగుట లెస్స లౌల్యవియోగం బత్యుత్తమ యోగము ద | త్ప్రత్యయలక్ష్యుండు సూవె బ్రాహ్మణుఁడు మహిన్. |
110 |
| చ. |
అరయఁగ జీవితంబు గడునస్థిర; మింత యెఱింగి యాత్మ నె వ్వరిదెసఁ గీడురోయక ధ్రువం బగు మైత్రి భజించి సత్కృపా నిరతుఁడు నిష్పరిగ్రహుఁడు నిత్యతపస్వియు నిత్యతృప్తుఁడుం బరమశమాన్వితుండు నగు బ్రాహ్మణుఁ డొందు సనాతన స్థితిన్. |
111 |
| వ. | నీవడిగిన యఖిలధర్మంబులు సంక్షేపరూపంబున నెఱింగించితి; నింక నెయ్యది వినవల’ తనినం గౌశికుండు‘ ‘మహాత్మా! వినవలయునవి యెల్లను విశదంబుగా వింటిం; బ్రబుద్ధుండ నైతి; నీవు సర్వజ్ఞుండ వగుట దెల్లం బయ్యె’ ననిన ధర్మవ్యాధుం డతని కి ట్లనియె. | 112 |
|
 |
|