శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - తృతీయాశ్వాసము - కాలనిరూపణాదులగు రణోపాయంబుల ప్రకారము - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

కాలనిరూపణాదులగు రణోపాయంబుల ప్రకారము (సం. 12-101-2)

వ.	దేవా! వైశంపాయనుండు జనమేజయున కిట్లనియె: నట్లు శూరులు పుణ్యతమ పురుషు లని విని కుంతీనందనాగ్రజుండు గంగానందనునితోఁ ‘గాలనిరూపణాదులగు రణోపాయంబు లెఱింగింపు’ మనుటయు నతండు భరితాదరుండై.	2
సీ.	‘వానయు సీతును వర్జించి మండు వే \| సవి గాక మున్న సస్యముల పంట లొదవెడు తఱి నెత్తునది శత్రుపయిఁ \| బూరి, గట్టియల్‌ నీళ్ళులుఁ గలుగు తెరువు గాఁజూచి నడచుట కర్జంబు సిడములుఁ \| గంకటంబులును బల్కలును విండ్లు మొదలగు నాయుధంబులు రథగజహయం \| బుల సవరణలు నపూర్వభంగి
తే.	నొప్పి యరిభీకరంబులై యుండవలయు \| శంఖ కాహళ పటహనిస్సాణ ముఖము లైన తూర్యముల్‌ మంచివి యైన లెస్స \| యధిప విడిదల సమతల మగుట మేలు.	3
క.	చరులఁ బనిచి యరుల తెఱం \| గరయుచు, వా రెదురు నడచునట్టి దయిన దె ప్పరపుందెరువున డప్పిం \| బొరసినయెడ విడియుచోటఁ బొడుచు టురవగున్‌.	4
ఆ.	నిదురపోవుచోట నీరుదవ్వై వడఁ \| బడిన యెడను గూడుదడసి సొలసి నపుడుఁ జెదరియున్న యవసరమునఁ బగ \| వారిఁ బొడిచి చెఱుపవలయు నధిప!	5
సీ.	చెట్టును ఱాయియు మిట్టయుఁ బల్లంబుఁ \| గలిగినచోటు గాల్బలము నేల వినుము నీళ్ళును రొంపియును లేక సమవిశా \| లమునైన చోటు గుఱ్ఱముల నేల కమ్మి గ్రుంగక గదుగదుప రొంపులు గలు \| గమి నొప్పుచోటు రథముల నేల యెడనెడ మ్రాఁకులు మడువులుఁ గల చోటు \| కురునాథ! యెఱుఁగుము; కరుల నేల
ఆ.	యే బలంబు దనకు నెక్కుడుఁ గలిగె న \| బ్బలమునేల పోరుగలను గాఁగ నినుఁడు సీతుగాలి వెనుకగా మొన నడ \| పించి పొడువ సంభవించు జయము.	6
చ.	పలకలవార లగ్రమునఁ బన్నఁగ విండులవారి ఘోటకం బులఁ గరులన్‌ రథంబులను భూవర! వెన్వెనుకం గ్రమంబునన్‌ నిలిపినఁ గూడి నిల్చిన యనీకమునం గడుమంచి యోధులం గలయఁగ నెందు నయ్యయి ప్రకారము వారల నిల్ప బల్పగున్‌.	7
ఆ.	బంటు లుత్సహించి పగఱపోయిరి పోయి \| రంచుఁ గడఁగి బొబ్బలార్పు లెసఁగ నతి రయమున నడరు నట్లుగ దొర సము \| ద్ధతి యొనర్పవలయుఁ దాఁకుదలల.’	8
వ.	అనుటయుఁ గౌంతేయాగ్రజుండు శాంతనవునితో ‘బం ట్లెట్టివారు గావలయు?’నని యడిగిన, నతం డిట్లనియె.	9
తే.	ఏనుఁ గేనుంగుఁ బేర్చిన ట్లెసకమెసఁగు \| నంగముల సొంపుఁ, బులికిని సింగమునకుఁ బుట్టినట్టి యుగ్రతయును గట్టి మెఱయ \| వలనుఁ గల యోధవీరులు వలయు ననికి.	10
వ.	దేశ విశేషంబు లాకర్ణింపుము: గాంధార సింధు సౌవీరులు కఠారంబుల సబళంబులం బరిశ్రమంబు గలిగి బలశౌర్య సమగ్రులై సర్వసమరంబులకుఁ జాలియుండుదు; రౌశీనరు లెల్ల కైదువులకు నేర్చి సత్త్వవంతులై యుండుదురు; ప్రాచ్యు లేనిక కయ్యంబునకు నేర్తురు; కపట యోధులై యుండుదురు; యవనులుఁ గాంభోజులును మధుర చుట్ల దేశంబులవారును గుఱ్ఱపు బవరంబులకు నలవడి యుండుదురు; ఘూర్జరులు బ్రద్దపరుల నడిదంబులం బరిణతులై యుండుదురు; మాళవులు రథంబులు మొదలైన చతురంగ బలంబుల సంగరంబులం జతురులై యొక్కఁ డొక్కండ పెక్కండ్రకైన నోర్చియుండుదురు; గొందఱఁ గొందఱ నిర్దేశించితి; మఱియు ననేకదేశంబులవారు వివిధ ప్రకారంబుల నుండుదు; రయ్యై తెఱంగు లెఱింగి పెనంగించి జయంబు గొనునది’ యనిన ధర్మనందనుండు ‘జయించు సైన్యంబులం దోఁచు లక్షణంబులు వినవలతు’ననవుడు భీష్ముఁ డతని కిట్లనియె.	11