శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - పంచమాశ్వాసము - చిరకారియను మునికుమారుని చరిత్ర - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

చిరకారియను మునికుమారుని చరిత్ర (సం. 12-258-2)

క.	అతఁడు చిరకాల సువిచా \| రితంబుగాఁ జేసి యాచరించుం గురుభూ పతివర్య! యెద్దియును నది \| గతముగఁ జిరకారి నామకంబునఁ బరఁగున్‌.	265
సీ.	విను మొక్క కారణంబున ముని పత్నిపైఁ \| గోపించి చంప నక్కొడుకుఁ బనిచి యెటయేని వెడలి పోవుటయును, బనులెల్లఁ \| జిరవిచారముతోడఁ జేయుఁ గాన యచ్చిరకారి యిట్లని విచారించె ‘జ \| నకు పంపుసేఁత మానంగరాదు, తల్లిఁ జంపుటయును తగదు; తండ్రి తలంపుఁ \| దప్పింతుఁ గాకని తలఁతునేనిఁ
తే.	గల్మషంబండ్రు దాని సత్కర్మవిదులు; \| మాతృరక్ష గర్తవ్య మెమ్మాడ్కినైనఁ; బుత్ర భావ మస్వాతంత్ర్యమునకు నెలవు; \| పాప మడఁగింప నెవ్వల నోపు నొక్కొ!	266
క.	జననీ వధంబు సేసిన \| ననుమానమె నరక మగుట యని యుడిగితిఁ బో, జనకావమాన మొనరిం \| చిన వానికి నరకమున వసింపఁగ వలదే.	267
తే.	తల్లి ధాత్త్రిక బీజంబు తండ్రి వెట్టు \| వంశధరణార్థముగ; నిది వారి భంగి; యేను బొత్తులవాఁడ; నయ్యిరువురకును \| వీరలం దిప్పు డెవ్వరి విడుచువాఁడ?’	268
వ.	అని విచారించి తలంచుకొని.	269
క.	‘జనకుఁడ యేనై జన్మిం \| చినవాఁడను; జనకు పంపు సేసినఁ బాయుం దనయుని పాపము లనియును \| వినియుండుదుఁ; దలఁపు లింక వేయును నేలా?	270
క.	జనకుఁడు దపమును ధర్మం \| బును విద్యయుఁ బరమదైవమును గావున నా తనికిఁ బ్రియంబగు పని సే \| సిన దేవత లెల్లఁ బ్రీతిఁ జెందుట గల్గున్‌.	271
వ.	అని వితర్కించియుఁ దల్లి తెఱంగుఁ దలంచి.	272
చ.	‘కరచరణాది సంఘటితకాయము సంజననంబు వహ్నిపు ట్టరణికిఁ బోలెఁ దల్లి దెసనైనది గాదొకొ! యట్లుఁగాక దు ర్భరమగు గర్భఖేదమును బట్టికినై నిజదేహచింతపై భర మొకయింతలేక పడుపాటులు నక్కట! యెక్కు డింతకున్‌.	273
ఆ.	వచ్చిపోయి చూచువాఁడు గా కిడుమలఁ \| బడునె తల్లిపోలెఁ బట్టితోడఁ దండ్రి చెప్పు నిట్లు ధర్మశాస్త్రంబులు \| నంబ గౌరవమున నధిక యగుట.	274
ఆ.	బాలుఁ డైనఁ గొడుకు ప్రౌఢుఁ డైనను వృద్ధుఁ \| డైన నొక్క విధమ యర్మిలియును నరయు భరముఁ దల్లి కా పదార్థంబు జ \| గంబు కలిమికెల్లఁ గారణంబు.	275
ఆ.	క్షుద్ర జంతువులకు గురులకు నెమ్మెయిఁ \| దలఁప నొక్కరూప తల్లి వలయు నూఱఁడిల్లఁ గలదె యొండుసోటుల సువ \| స్తువు నివాసమైన చోటఁ గాక!	276
క.	అప్పుడ యసమర్థుం డగు \| నప్పుడ దుఃఖియగు శూన్యమై తోఁచు జగం బప్పుడ మాతృవియోగం \| బెప్పుడు వాటిల్లె నపుడ యెంతయుఁ దూలున్‌.	277
క.	కలవాఁడు లేనివాఁడు స \| బలుఁ డబలుఁడు మూఢబుద్ధి ప్రౌఢుం డనఁగా వల; దెవ్వరికైన జనని \| కలిమియ యత్యంతసౌఖ్యకరమై యుండున్‌.	278
తే.	ఇట్టి జనని వధించుట యెల్లభంగి \| నధికపాప పయోరాశియందు ముంచు; దీని నెఱుఁగండె పసులవాఁ డైన? వధకు \| నేల తెంపు వాటిలుఁ? జేతు లెట్టులాడు?’	279
వ.	అని యిట్లు పెక్కు భంగుల నూహించుచుఁ జిరకారి యగుట నతండు శీఘ్రకారి గాక యుండం దడవెంతయేనియుం గలిగె నంతకుం దదీయ జనకుండు.	280
క.	వెడపనికి నాలిఁ జంపం \| గొడుకుఁ బనిచి వచ్చినాఁడ గ్రూరత్వమునం గడవంబడునొకొ పని?’ యని \| కడువెసఁ జనుదెంచె నశ్రుకణములు దొరఁగన్‌.	281
వ.	అట్లు సనుదెంచునప్పుడు.	282
క.	‘చిరకారి యెట్లునుం దన \| చిరకారితఁ జూపుఁ గాక శీఘ్రపుఁ జేఁతన్‌ దురటిల్లఁ జేయునే నను? \| వెరవరి వాఁ డిట్టి పనికి వేగిరపడునే?’	283
వ.	అని పుత్రునుద్దేశించి.	284
చ.	‘చిరముగ గర్భవాసమునఁ జెందితి పుత్ర చిరంబుగాఁగ ని న్నరసె గదయ్య తల్లి; యనయంబును నేఁబనుపంగఁ బూనియుం జిరమగునట్టి యిత్తెఱఁగుసేఁత దలంచితయేని సత్కృ పా పర! చిరకారి నాబరఁగు భాసితనామము సార్థకం బగున్‌.	285
ఆ.	నాకు నా తపంబునకు నింద రాకుండ, \| దురితభయము నిన్నుఁ బొరయకుండ నెమ్మిఁ జేసి తన్న నీ చిరకారిత \| సకల భూతములును సంస్తుతింప.	286
వ.	అనుచుం జనుదెంచి నివాసంబు ప్రవేశించినం గని చిరకారి నిజకరంబున నున్న వధసాధనంబు డిగ్గ విడిచి యగ్గౌతమవంశవర్యు చరణంబులు శిరంబు సోఁకఁ బ్రణామంబు సేసెం; బత్నియుం జాఁగి మ్రొక్కె; నయ్యిరువుర నెత్తి శోకబాష్పంబు లానందాశ్రువులుగా నమ్మునివరుండు దనయుని గాఢాలింగనంబును, మూర్ధఘ్రాణంబునుం జేసి దీవనలం బొగడ్తల నభినందించి దానును వారును సుఖాసీను లై యుండి యిట్లనియె.	287
క.	‘కార్యవిచారము చిరముగ \| ధైర్యముతో నడపవలయుఁ; దత్తత్క్రియలం దార్యుఁ డనార్యుఁడు వీఁ డని \| యార్యులు సేయుదురు నిశ్చయమును; దిరముగన్‌.	288
క.	మిత్రత్వము శత్రుత్వముఁ \| బాత్రతయు నపాత్రతయును బరికించు సుచా రిత్రుఁడు చిరతరగణనా \| సూత్రితముగ దాన నెల్ల శుభములు నొందున్‌.’	289
వ.	అని నిర్దేశించె; న ట్లా చిరకారి చిరకారిత్వంబు సఫలత్వంబు నొంది వినుతింబొందె.	290
క.	కావునఁ గురువంశోత్తమ! \| నీవును సదసత్ప్రకార నిశ్చయము చిరం బై వఱలఁ జేయుమీ! యది \| గావించుం జిరము లైన కార్యఫలములన్‌.	291
క.	విను మచిరవృత్తిఁ జేసిన \| పని కర్తకు నావహించుఁ బశ్చాత్తాపం బనఘా! చిరభావితశు \| ద్ధి నిరూపణకృతము శుభముఁ దేజముఁ దెచ్చున్‌.’	292
వ.	అనిన విని ధర్మపుత్రుండు ‘ప్రజల శిక్షించు వెరవెట్టి’ దని యడిగిన నాపగానందనుండు ‘దొల్లి ద్యుమత్సేనుం డను రాజునకు నిజతనూజుం డగు సత్యవంతుతోడ సంవాదంబు గలిగె నది నీయడిగిన యర్థంబునకుం బ్రకాశకం బగుఁ; జెప్పెద నాకర్ణింపుము’; వా రిద్దఱుం బ్రజాశిక్ష తెఱంగు మాటలాడు సమయంబున.	293
సీ.	వధము ధర్మంబుగా బుధులు సెప్పుదు రని \| యనుశాసనము సేయు జనకుతోడ సత్యవంతుఁడు ‘హింస కృత్యకర్మంబగు \| నేని యకృత్య మిం కేది?’ యనుడు ‘మ్రుచ్చులు ప్రల్లదుల్‌ సచ్చువారల యట్లు \| గాకున్న బాధలు లోకమునకుఁ బుట్టవె?’ యనిన నబ్భూపతి యమ్మాట \| కతఁడు ‘సంపుటదక్క నన్యదండ
తే.	విధిన శిక్ష సెల్లించుట వెరవుగాదె?’ \| నావుడును బతి ‘య ట్లేల నడచు? దృష్టి దండ వాగ్దండ ధనదండ తనువికార \| దండములు సేయునది తప్పు దర మెఱింగి.	294
క.	విను చంపఁ దగిన తప్పున \| కనఘా! చంపుటయు వలయు; నాప్తుఁడు బంధుం డనుజుఁడు దనుజుఁడు ననుమ \| న్ననయును దుష్టునెడ రాజునకుఁ బాప మగున్‌.	295
తే.	తాను మున్ను వినీతుఁడై తనదు మంత్రి \| వరులఁ బుత్రుల భృత్యుల వరుసతోడ వినయవంతులఁ జేసి భూవిభుఁడు ప్రజకు \| రక్షణము సేయ నిహముఁ బరంబుఁ గల్గు.	296
క.	దోష మరసి కామంబును \| రోషంబును లేక తగిన రూపునఁ జేయం బోషక మగు ధర్మమునకు \| వైషమ్యవిహీనమైన వధము గుమారా!	297
క.	చంపఁగఁ జూచియు లోభము \| పెంపునఁ గ్రోధమునఁ గామపీడను మది శం కింపక దుష్టులు గీడొన \| రింపఁగఁ జూడమె కలంక రేఁగు నహింసన్‌.	298
ఆ.	విను మహింస విప్రజనులకు నెల్ల భం \| గులను వలయుఁ బ్రజలవలనఁ గరుణ గలిగి వారిఁ గీడు గదురక యుండంగఁ \| గాపు పతి కహింసకత్వ మనఘ!’	299