పురాణేతిహాసములు శ్రీమహాభారతము శాంతిపర్వము - షష్ఠాశ్వాసము
వసిష్ఠ జనకరాజ సంవాద ప్రకారము (సం. 12-291-7)
వ. జనకజనేశ్వరు బోధించుటకై వసిష్ఠ మునీశ్వరుం డి ట్లనియె. 4
క. ‘నయనముఖ పాణిపాదము | లయమహితా! యెందుఁ గలిగి యాద్యంతపరి
క్షయవృద్ధి రహితమై ని | ర్ద్వయ మగు తత్త్వంబు నక్షరంబండ్రు బుధుల్‌.
5
క. క్షరమండ్రు దానివలనను | క్షరియించిన తత్త్వములను జనవత్సల! య
య్యిరువది నాల్గింటిని దర | తరమ విభాగించి చెప్పెదం దెలియంగన్‌.
6
తే. అక్షరము విక్రియాశబలాత్మకత్వ | మొందు నవ్విక్రియకును బేళ్ళొలసెఁ బ్రకృతి
యనఁ బ్రధానంబునాఁగ నవ్యక్త మనఁగ | దానఁబుట్టు మహన్నామతత్త్వ మనఘ!
7
తే. విను మహంకార మా తత్త్వమున జనించు | దాన భూతపంచకమును దద్గుణంబు
లైన శబ్దాది విషయంబులైదు నింద్రి | యములుఁ బదియును మనసును నావహిల్లు.
8
క. క్షరమయ్యిరువది నాలుగు | నరనాథా! యక్షరంబునకు నెయ్యెడలన్‌
క్షరభావము లే దయ్య | క్ష రము విలాసములు సూవె క్షరతత్త్వమ్ముల్‌.
9
వ. ఈ చతుర్వింశతి తత్త్వంబులును విజ్ఞానగోచరంబులు, పంచవింశతితమంబై యక్షరంబనం బరఁగు నిప్పరమతత్త్వంబు విను మవిజ్ఞేయం బవ్యయం బకలంకం బనామయం బమృతంబు. 10
క. జననాథ! యక్షరం బెం | దును గ్రీడఁ జరించుఁ ద్రిగుణ దోహలపరమై
తనకుఁ బ్రబోధము లేకు | న్నను నానాయోనిగత జననముల వెంటన్‌.
11
క. విను సత్త్వరజస్తమముల | యనుసరణమువలన వివిధమగు యోనిగణం
బున వెలసిన యా తత్త్వము | దనుఁ జూడఁగలేక యవియ తానని యుండున్‌.
12
ఉ. సత్త్వరజస్తమోగుణవశస్థితి నక్షర మర్హధర్మ సం
గిత్త్వము మధ్యకర్మతయుఁ గిల్బిషకృత్యమునొంది యొంది ది
వ్యత్వనరత్వగోమృగఖగాదిక తిర్యగనేక హీనజం
తుత్త్వములన్‌ సుఖంబులును దుఃఖములున్‌ నరకంబులుం గనున్‌.
13
క. జనవర! శుక్లము లోహిత | మును గృష్ణమునైన వర్ణముల నక్షర మొం
దును సత్త్వరజస్తమముల | యనుసారంబున నవర్ణమయ్యు వికృతమై.
14
క. అగుణంబయ్యును నిమ్మెయిఁ | బ్రగుణతఁ బ్రాపించు నక్షర మహంకార
స్థగుణంబూఁదిన, విడిచినఁ | దెగు నన్నియు నిర్వికారదీప్తంబునగున్‌.’
15
వ. అని చెప్పి వెండియు. 16
చ. ‘క్రతువులఁ దీర్థయాత్రలను రాత్ర్యశనంబుల భూమిశయ్యలన్‌
వ్రతపరినిష్ఠలన్‌ జడలు వల్కలముల్‌ వివిధంపు దండముల్‌
సతతముఁ దాల్చుటన్‌ వపువు సంకటపాటునఁ బెట్టు నాద్యమ
చ్యుత మమలంబు దాను దనుఁ జూడక యక్షరమప్రబుద్ధమై.
17
క. అమృతము నభవము నజరము | నమలమునగు తన్ను మృతము నాహితభవమున్‌
సమథికజరమును మలసహి | తముగా నక్షరము మమతఁ దలఁచు నరేంద్రా!
18
ఆ. తనకుఁదాన బంధమొనరించుకొనియెడు | పొత్తినూలికాయ పురువు భంగి
నగుణమయ్యు సగుణతావాప్తిఁ బొందు న | క్షరము ప్రకృతి గుణము సంక్రమించి.
19
ఆ. అమలవాయుసేవనము నిర్మలత్వంబు | గలుగఁగాఁ బదాఱు కళలఁ బూర్ణుఁ
డగు సుధాంశు మాడ్కి నక్షర మమలినా | ఖండశాంతిబోధఘనత వెలుఁగు.’
20
వ. అనిన విని జనకుం డమ్మునీశ్వరున కిట్లనియె. 21
క. ‘వనితకుఁ బురుషునకుం దన | తనయంతన రూపొకం డొదవఁ జేయఁగ వి
న్ననువు గలుగ దొండొరువుల | నెనయుటఁగాని శ్రుతిమతము నిట్ల మహాత్మా!
22
క. వనితగుణంబులు చర్మం | బును మాంసము శోణితంబుఁ బురుషగుణతతిన్‌
విను మజ్జాస్థిస్నాయువు | లనఘతపోవిభవ! యిట్లయని శ్రుతి సెప్పున్‌.
23
వ. అది తిర్యఙ్మనుష్యాదులైన సకల యోనులయందును జన్యంబులు ఆవహిల్లెడి తెఱంగు. 24
క. నరనారీసంబంధము | వరుసగదా పురుషునకును బ్రకృతికి నన్యో
న్యరమణ మది సర్వజనన | కర మిట్టులు శ్రుతులు సెప్పుఁ గారుణ్యనిధీ!
25
క. వినుము ప్రకృతి పురుషుల భం | గి నిరూపింపంగ ముక్తికిని మార్గంబుం
గను వెరవు లేకయున్నది | మునినాయక! యెఱుఁగఁ జెప్పు మోక్షపదంబున్‌.
26
క. అనుపమ మజర మతీంద్రియ | మనామయ మనంత మమల మన వెలుఁగు నొకం
డని వేదశాస్త్రములచే | వినియుండుదు దానిఁ దెలుపవే కృప నాకున్‌.’
27
వ. అని వేఁడిన నమ్మునివరుండు సాదరంబుగా నతని కిట్లనియె. 28
AndhraBharati AMdhra bhArati - AndhramahAbhAratamu - #00# parvamu - kavitraya bhAratamu - kavitrayamu - nannaya - tikkana - eRRana - nannyya tikkanna eRRana - andhramahabharatamu aandhramahaabhaaratamu ( telugu literature andhra literature )