ఇతిహాసములు రంగనాథరామాయణము బాలకాండము
విశ్వామిత్ర యజ్ఞరక్షణము
నంతరాఘవుఁడు విశ్వామిత్రుఁజూచి
సంతసంబున: “మునీశ్వర! మీరు నేఁడు[వా.రా. సర్గ 30]
యాగ242దీక్ష వహింపుఁడనుమానముడిగి;
యాగశత్రుల నెల్ల నడఁచెద నేను.”
అనిన 243హర్షించి విశ్వామిత్రమౌని
మునుల 244రప్పించి యిమ్ముల దీక్ష వడసి
యాగవేదులు మునులర్థిఁ గావింప
యాగాంగములు పూర్ణమై 245వేది యొప్పె.
246నంచితాజ్యాహుతు లందంద దొరుగ
మించి యగ్నులుమండిమింటికిఁ బ్రాఁక;
హోమాగ్నిఁ బ్రభవించు నున్నతధ్వనులు,
సామాదివేద 247ప్రసంగఘోషములు,
నాతత దేవతాహ్వాన రావములు,
హోతలపుణ్యమంత్రోరునాదములు
దిక్కులెల్లను నిండి తివిఱి ఘోషింప;
నక్కజంబై యాగమటు చెల్లుచుండ
రామచంద్రుఁడు ధనుర్ధరుఁడు 248దానగుచు
సౌమిత్రియును దాను జాగరూకతను
రక్కసుల్‌ వచ్చుమార్గము మున్నె యెఱిఁగి
యక్కౌశికుని మౌనియై యున్నవాని
విశ్వమంతయుఁదమోవృతము గాకుండ
శశ్వత్ప్రభలఁ గాచుచంద్రార్కు లనఁగఁ
గాచిరి కంటికిఁ గనుఱెప్ప కరణి
నేచినభక్తి నయ్యెడ నైదునాళ్లు
249అలుకమైఁగవగూడి యా మఱునాఁడు
బలిమి మారీచ సుబాహు లేతెంచి
మేలిఖడ్గద్యుతుల్‌ మెఱుఁగులు గాఁగఁ
గ్రాలు కాలాంబుదోత్కరములో యనఁగ
బలములుఁదారు నుద్భటవృత్తి మింట
నిలిచి గర్జనములు నిగుడిచి మించి
వదలక యయ్యజ్ఞ వాటంబులోన
మదమున నుప్పొంగి మాంసరక్తములు
గురియుచో హోతలకోలాహలంబు
గరిమ సదస్యుల కలకలధ్వనియుఁ,
బరిచారకుల దీనభాషణధ్వనియుఁ
బరికించి విని రామ250భద్రుండు251వొంగి;
“లక్ష్మణ! చూడు నా లా.”వంచు విజయ
లక్ష్మీధనుర్ఘోష 252లక్షణం బెసగ
నెలకొని వినువీధి నిజదృష్టి నిలిపి
బలువిడి వాయవ్యబాణ మేయుటయు
నురువడి మారీచు 253నువ్వెత్తుగాఁగ
సరభసవృత్తిమై శతయోజనములు
గొనిపోయి యఱిముఱిఁగ్రూరరాక్షసుని
వనధిలోపలఁ బాఱవైచె నాశరము;
అడరి వజ్రమునకు నలికి యంభోధిఁ
బడిన మైనాకమై 254పడినయయ్యసుర
యొకరీతి దరిఁజేరి యుగ్రాంశుకులుని
యకలంకవిక్రమం బందంద పొగడి
దనుజులఁబాసి యాతత నిష్ఠతోడ
ననయంబు నాసుచంద్రాశ్రమభూమి
శూరత విడిచి యాసురవృత్తి నడిచి
ఘోర 255తపంబుఁగైకొని సేయుచుండె.
నఱిముఱి రఘురాముఁడగ్నిబాణమున
నుఱక సుబాహుని నురమేసి చంపెఁ.
దక్కిన రాక్షస దళముల నొకటఁ
జక్కాడె 256మానవశరమహత్త్వమున.
సురలు మోదించి యచ్చోఁబుష్పవృష్టిఁ
గురిసిరి; మునికోటిగొనియాడె 257నతని.
నతినిష్ఠ వెలయ విశ్వామిత్రమౌని
గ్రతుకర్మమంతయుఁ గడతేర్చి వచ్చి
“నెలకొని రఘురామ, నీ 258ప్రసాదమునఁ
259గలఁగక చెల్లింపఁగంటి 260నీ క్రతువు
261నతికృతార్థుఁడనైతి.” నని కౌఁగిలించి
262యతని దీవించి సంయమియు 263హర్షించె264
మఱునాఁడు రామలక్ష్మణు లిరువురును
నఱలేనిమైత్రి విశ్వామిత్రుఁజూచి265[వా.రా. సర్గ 31]
“యింక నెయ్యదికార్యమెఱిఁగింపు;266నీకు
గింకరులము; నీదు కృపకుఁబాత్రులము.’
అనిన నచ్చటిమౌనులందఱు గాధి
తనయు మున్నిడికొని తా మిట్టులనిరి:

  1. దీక్షకుఁజొరుం
  2. విశ్వామిత్రుఁడట్ల (డంత)హర్షించి
  3. వరించి
  4. వేదులందు
  5. నంచితఘృతధార
  6. ప్రసన్న
  7. నైమైత్రి
  8. అలవు
  9. భద్రుఁడుప్పొంగి
  10. కినిసి
  11. లక్ష్యంబునె
  12. నురమునోనాటి
  13. పడియెనాయసుర
  14. తపముసేయఁగూర్చుండెనంత
  15. మానవ్య, మహనీయ
  16. నపుడు
  17. ప్రసాదంబు
  18. గలుగఁగఁజె
  19. నా
  20. నని
  21. వినుతించి రాము దీవించి హర్షించి
  22. హర్షించి
  23. యనఘమానసుఁడు విశ్వామిత్రుఁడంత - ననురాగమునఁబొంది యిచ్చోటఁ దాను, భూవరు లా రాత్రిఁ బుచ్చి యచ్చోటఁ- వేవిన పుర్వాహ్ణవిధు లాచరించి, మునులకుఁబ్రణమిల్లి మునులతో గాధి- తనయునిఁ గనుఁగొని తాపసప్రవర! యింక నెయ్యది…
  24. ఇంతటి మీఁద మా కేది కర్తవ్యఁ-మంతయు నెఱిగింపుఁ మనినఁ జిత్తమున. నలరి విశ్వామిత్రుఁ డాదిగారాము- నెలమిఁగనుంగొని యెల్లసంయములు
  25. మాకు
AndhraBharati AMdhra bhArati - Ranganatha Ramayanamu - Ranganadha Ramayanamu - Ranganatha Ramayanam - Ranganadha Ramayanam - Gona Buddha Reddy ( telugu literature andhra literature )