ఇతిహాసములు రంగనాథరామాయణము బాలకాండము
శివధనుర్భంజనము
594“విల్లున్న మందస వేగఁదెం.”డనుచు
బల్లిదులగువారిఁ బదివేలఁబనిచె
నది లోహమయమును నత్యాయతంబు
విదితాష్టచక్రంబు విపులంబునగుచు
నమరెడుమందస యా వింటితోడఁ
దమతమసత్త్వముల్‌ దలకొన వారుఁ
గనకాద్రితోఁగూడఁగమలజాండంబుఁ
గొనివచ్చుగతిఁ595ద్రోచికొనివచ్చి దాని
సభలోన నునుపంగ జనకభూవిభుఁడు
శుభమూర్తి నా గాధిసుతుని వీక్షించి:
“కిన్నర గంధర్వ గీర్వాణ యక్ష
పన్నగ రాక్షసప్రవరులెవ్వరును
ఎక్కువెట్టఁగఁ జాల రీ చాప మనినఁ
దక్కిన నరులకుఁ దలఁపంగఁదరమె?
కౌశిక!రామలక్ష్మణులకుఁజూపు
మీ శరాసన.” మన్న నెలమి నమ్మౌని
రామచంద్రునిఁజూచి: “రఘు596వీర!వత్స!
యీ మహాధనువెత్తి యెక్కిడితివియు.”597
మనియిట్లు మునివరుఁ డానతిచ్చినను
మనువంశతిల598కుండు మందస దెఱచి
ధరణిభరంబెల్లఁ దనమీఁదఁ బెట్టి
చిరనిద్రఁ599బడియున్న శేషాహియనఁగఁ,
గాలమేఘములోనఁ గదలక రుచులు
దూలక పొలుచువిద్యుద్దండ మనఁగ
నిరుపమాకారత నిండారి యందుఁ
గరమొప్పు విల్లెత్తి గవుసెన దిగిచి
గర్వించి తను600దివ్వఁగడఁగి యేతెంచు
నుర్వీశబలము లాహుతులుగా మ్రింగి
యరుణరత్నప్రభలను మంటలొలుకఁ
బెరుగుచు నిలుచున్న పెనుఁజిచ్చువోలె
నక్కజంబగు చాప మవలీల రాముఁ
డెక్కువెట్టుచు నుండ నెఱిఁగి కౌశికుఁడు:
“హరునిచాపము రాముఁడతిసత్త్వయుక్తిఁ
బెరిగి నేఁ డిదె యెక్కుపెట్టుచున్నాఁడు:
అదరకు భూదేవి! యాత్మలో నీవు;
చెదరి చలింపకు శేషాహి! నీవు;
కడఁక ధరింపుము కమఠేంద్ర! నీవు;
కడు నేమరకుఁడు దిక్కరులార! మీరు;
గడగడవడఁకకు కమలబాంధవుఁడ!
జడియకుఁడీ జంతుసంతతులార!
యనియనిపల్కుచో నా మేటివిల్లు
గొనయమెక్కించి కైకొనక రాఘవుఁడు
తన బాహుసత్త్వంబు దర్పంబు మెఱసి
జనకుతో ననియె నా చాపంబు సూపి:
“యిది చాలఁజులకన; యిది చాలఁబ్రాఁత;
యిదిచాల601నిస్సార; మిది చాల నలఁతి;
తెగగొన నిలువదు; దీని నా యెదురఁ
బొగడితి పలుమాఱు భూపాల!”యనుచు
సురలు602ఖేచరులు భూసురులఁగిన్నరులు
నరులును నృపవరుల్‌ నలిఁబర్వి చూడ
నెడపక తన జయంబెల్లెడఁ జాటు
వడువున విలుగుణధ్వని 603సెలంగించి
సీతగుణంబులు సెవి సోఁకె ననఁగఁ
జేతివింటిగుణంబు సెవి సోఁకఁదిగిచి.
వడి రక్కసులపట్టు వదలె నన్నట్టు
పిడి 604పట్టు వదలినఁబెటిలి పేడెత్తి
పెళపెళధ్వనులును బెటపెట ధ్వనులుఁ
గలయ దిక్కులఁబర్వఁగా విల్లు విఱిగె.
విఱిగె రాజన్యుల 605విపులమానములు;
పఱియలువాఱె భూభాగమంతయును;
606చిదిసె దిగ్గజములు; శేషాహిమ్రొగ్గె
బెదరె భూతములుఁ; గంపించె లోకములు;
జనకుఁడు రామలక్ష్మణులును గాధి
తనయుండు నొగిఁదక్కఁదక్కినవారు
బిట్టుల్కి మూర్ఛిల్లి పృథివిపైఁబడిరి
నెట్టనఁబొడము నా నిష్ఠురధ్వనికి.
జనకభూవరుఁడంత సంతోషమంది
ఘనవిస్మయముతోడఁగౌశికుఁజూచి:
“నామాట దప్పక నా ముద్దుఁగూఁతు
నీ మహితాత్మున కిచ్చెద నింకఁ

  1. ననుచు నచ్చటనున్న యలఘుసత్త్వులను - గనుఁగొని జనకుండు ఘనులార! మీరు, విల్లు మందసముతో వేగ దెండనుచు
  2. మోచికొని, నీడ్చికొని
  3. వంశవర్య
  4. మాది వరాహమై యవలీలఁగోఱ-మేదినీతలమెత్తి మెఱసిన నీకుఁ, దనర నీ విల్లెంత దలపోయ ననిన- మనువంశ…
  5. కంబు
  6. సుఖియించు
  7. నెత్తఁ;దివ్య
  8. నిస్సత్వ
  9. ఖేచరులునుసొరిదిఁ
  10. చేసిచెలఁగి
  11. కట్టు
  12. వీపులునభము (విపులసత్త్వములు)-పఱియలువారె భూభాగంబు వగిలె
  13. చెదరె
AndhraBharati AMdhra bhArati - Ranganatha Ramayanamu - Ranganadha Ramayanamu - Ranganatha Ramayanam - Ranganadha Ramayanam - Gona Buddha Reddy ( telugu literature andhra literature )