ఇతిహాసములు రంగనాథరామాయణము బాలకాండము
దశరథాన్వయక్రమము
“భూమీశ! బ్రహ్మకుఁబుట్టె; మరీచి
యా మరీచికిఁబుట్టె నమరఁగశ్యపుఁడు;
నతని కర్కుఁడు సుతుఁ;డాజగదాప్త
మతికి వైవస్వతమనువు జన్మించె;
నతనికిఁనిక్ష్వాకుఁడను 610మహారాజు;
నతనికి మఱి కుక్షి యనునాత్మజుండు;
కుక్షి యన్‌ భూమీశుకొడుకు వికుక్షి;
యక్షతాత్ముఁడు బాణుఁడతని నందనుఁడు;
నతనికి ననరణ్యుఁ; డతనికిఁబృథుఁడు;
చతురమానసుఁడు ద్రిశంకుఁడాతనికి;
సతతపుణ్యుఁడు హరిశ్చంద్రుఁడాతనికి;
నతనికి లోహితుండను రాజవర్యుఁ;
డతనికి ధుంధుమారావనీ నాథుఁ;
డతనికి యువనాశ్వుఁడనునరేశ్వరుఁడు;
అతనికి మాంధాత యనుమహీవిభుఁడు;
సుతుఁడు మాంధాతకు సుతుఁడు సుసంధి;
యతనికి ధ్రువసంధి; యన్నరేంద్రునకు
సితకీర్తిరతుఁడు ప్రసేనజిత్తుండు;
దొరయఁబ్రసేనజిత్తుకు భరతుండు;
నరయ నా భరతున కసితుండు వుట్టె;
నతఁడు రాజ్యముసేయ నాతని శత్రు
లతులపరాక్రములైన హైహయులు,
దారుణాకారులు తాళజంఘులును,
నారంగ శశిబిందు లనువారుఁగూడి
యతిఘోరముగఁబోరి యనిలోన నతని
హతుఁజేయ నారాజునతివ లిద్దఱును
గర్భిణులై యుండఁగడగి 611యొండొకతె
గర్భంబుఁజెఱుప నొక్కతె విచారించి
యోవక విషము ప్రయోగించె; నంత
నా వనితయుఁ దుషారాద్రికి నరిగి
చ్యవనునిఁగాంచి యా సంయమీంద్రునకు
నవిరళభక్తిఁ బుత్త్రార్థిని యగుచు
నందంద కాళింది యనునాతి మ్రొక్కఁ
బొందుగాఁగరుణ నా పుణ్యుండు సూచి:
“ప్రతిపక్షభయదుండుఁబరమధార్మికుఁడు
నతులతేజుండు మహాత్ముండునగుచుఁ
బొగడొంద గరముతోఁబుత్రుండు నీకు
612నగుఁగాక కాళింది!”యనుచు దీవింప
వలగొని యమ్మునీశ్వరునికి మ్రొక్కి
యెలమితోఁదనయింటి కేఁగి యా యింతి
గరమొప్పఁబుత్త్రునిఁగాంచె; నాతండు
గరముతో జన్మించెఁగాన లోకమున
సతతంబు విలసిల్లె సగరుఁడన్‌ పేర;
నతనికిఁదనుజన్ముఁడసమంజసుండు;
అతనితనూజాతుఁడంశుమంతుండు;
అతనిపుత్త్రుఁడు దిలీపావనీవిభుఁడు;
అతని కున్నతపుణ్యుఁడగు భగీరథుఁడు
సుతుఁ;డతనికిఁగకుత్స్థుండను రాజు;
అతని సూనుఁడు రఘువను మహీపాలుఁ;
డతనిపుత్త్రుఁడు పురుషాదుఁడన్‌ రాజు
కమనీయసితకీర్తి కల్మాషపాదుఁ;
డమితవిక్రముఁడైన యా ధార్మికునకుఁ
బంకజహితవంశపాథోధివిధుఁడు
శంకణుండనఁబుట్టెఁ జతురత; నతని
సుతుఁడు సుదర్శనక్షోణీశచంద్రుఁ;
డతనితనూజాతుఁడగ్నివర్ణుండు;
అతనికి శీఘ్రగుం; డతనికి మరువు
సుతుఁ; డాతనికిఁబ్రశుశ్రుకుఁడు; నాతనికి
సుతుఁడయ్యె నంబరీషుండనురాజు;
సుతుఁడాతనికి నహుషుఁడు; నహుషునకు
సుతుఁడు యయాతి విశ్రుతయశోధనుఁడు
నతనికి నాభాగుఁ; డతనికి నజుఁడు;
నతనికి నతిరథుండగు దశరథుఁడు
సుతుఁడయ్యె; సఫలనిస్తులమనోరథుఁడు
రాముఁ డీదశరథరాజతనూజుఁ;
డేమనివర్ణింతు నే నింక నితని?
నితనికి నీ కూఁతునీఁ గంటి; 613వీవు
కృతకృత్యుఁడవు; శుభాంకితమయ్యెఁ గులము.”
నని యిట్లురఘువంశ మభినుతి సేయ
విని శతానందుండు విమల614మానసుఁడు[వా.రా. సర్గ 71]
సంతోషమునఁబొంది సమయజ్ఞుఁడగుచుఁ
615బంతంబు మెఱసి శుంభద్వాక్యసరణి

  1. రాజరత్న- మతనికిఁ గుక్షియౌ నాత్మసంభవుఁడు
  2. యందొకతె
  3. ఁగలుగుఁగాకనుచు నాకాంతదీవింప
  4. విపుడు
  5. భాషణుఁడు, వాక్యముల
  6. నెంతయు సభవారి కింపారఁబలికె మునినాథ…
AndhraBharati AMdhra bhArati - Ranganatha Ramayanamu - Ranganadha Ramayanamu - Ranganatha Ramayanam - Ranganadha Ramayanam - Gona Buddha Reddy ( telugu literature andhra literature )