శ్రీమహాభారతము - ఆనుశాసనికపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము - ఇంద్రమతంగసంవాదం బను నితిహాస ప్రకారము - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

ఇంద్రమతంగసంవాదం బను నితిహాస ప్రకారము (సం. 13-3-8)

వ.	అది యింద్రమతంగ సంవాదం బను నితిహాసం బాకర్ణించిన నెఱుంగ నగుం గావున నక్కథ యుపన్యసించెద; నొక్క విప్రుని కొడుకు మతంగుం డనువాఁడు యజ్ఞార్థంబైన పనికిం దండ్రిపనుపునం బోయి.	088
క.	మదమునఁ బెలుచన యొకగా \| డిద కొదమం గోల గొని యడిచె, నడిచిన నొ వ్వొదవి, తనతల్లిఁ జేరఁగ \| నది సని, నన్నీతఁ డడిచె నని చెప్పుటయున్‌.	089
వ.	ఆ గార్దభి తన కొదమతో ‘వీఁడు చండాలుండు ప్రచండస్వభావుండు గాకుండునే?’ యనినం, బూర్వజన్మకర్మ విశేషంబునం దిర్యగ్జాతి భాషావిదుండగుట నవ్విప్రపుత్రుం డప్పల్కులు విని, ‘యిది దూషణ భాషణంబు గాదు; నిరూపణాలాపంబై యున్నది; యట్లు గావున మాలతనంబు గలుగనేర్చు’నని నిశ్చయించి యగ్గాడిద కడకుం బోయి.	090
క.	తనకుం జండాలత వ \| చ్చిన కారణ మడిగి, దానిచేతం గంద ర్పుని చెయిది మంగలికి నిజ \| జననికిఁ బొందగుట విని విషాదముతోడన్‌.	091
వ.	తనపోయెడు పనికిం బోవక, మరలి సదనంబునకుం జని, జనకున కత్తెఱం గెల్ల నెఱింగించి, యతనితో ‘శూద్రబీజంబున బ్రాహ్మణియందు జన్మించినవాఁడు చండాలుం డగుటకు సందియం బేమి? గార్దభి శాపజాత గానోపు నది యున్నరూపపలికె; బ్రాహ్మణ్యంబు దపంబున సంపాదించెదం గాక’ యని పల్కి, వీడ్కొని వనంబునకుం బోయి.	092
క.	పరమ తపమాచరింపఁగ \| సురపతి వొడచూపి యడుగు సువ్రత! నీకున్‌ వర మిచ్చెద’ ననిన; ‘ధరా \| మరత్వ మి’ మ్మనియె; నతఁడు మది ముద మొదవన్‌.	093
చ.	అనవుడు ‘బ్రాహ్మణత్వము మహత్త్వ మెఱుంగవ? యన్యజాతి కం దునె యది? యొండు వేఁడు; మది దోఁచిన మే’ లనియెన్‌ బలారి; వాఁ ‘డనితరసాధ్య మైన తప మస్ఖలితంబుగఁ జేయుచుండెదం; జనుము మహాత్మ! నీ’ వనిన, సస్మితుఁడై యతఁ డేఁగె; నేఁగినన్‌.	094
వ.	మతంగుం డేకపాదంబున నూఱేండ్లు తపంబు సేసిన నింద్రుండు గ్రమ్మఱ వచ్చి.	095
తే.	‘ఏను వలదని చెప్పిన మాన వెట్లు? \| పరమదుర్లభ పద మాసపడి, కరంబు మేలితప మాచరించి చండాలు డిట్టి \| దాన నశియించు; నిది నీకుఁ దగదు, విడువు.	096
వ.	విను మిత్తెఱంగుతపంబునకుఁ బదిమడుంగులు సేసి చండాలుండు శూద్రుండగు; నూఱుమడుంగు లనుష్ఠించి శూద్రుండు వైశ్యుండగు; వేయిమడుంగు లాచరించి వైశ్యుండు క్షత్రియుం డగు; నప్పుణ్యాచరణంబునకుఁ బదివేలు మడుంగులు నిర్వర్తించి క్షత్రియుండు దుర్బ్రాహ్మణుం డగు; నా నియమంబునకు లక్షమడుంగులు సల్పి శమదమ సత్యాహింసల సమాత్సర్యంబున నార్య బ్రాహ్మణహృదయంబులు సదయంబులు గావించి దుర్బ్రాహ్మణుండు సద్బ్రాహ్మణుం డగు; నిట్లు బ్రాహ్మణ్యం బలఁతులం బడయవచ్చునే; పడసియు, నది సెడకుండ నడప శక్యంబగునే? యనేక జన్మంబుల నొకప్పుడు బ్రాహ్మణజన్మంబు నొందియుం గొందఱు ధనవాంఛా విషయ లౌల్యాదులం దదాచారంబు దిగవిడిచి చెడుదు; రిట్టి మహాపదంబు గోరి నిన్ను నీవ యేల వినాశంబు నొందించుకొనియెద? వీ తపోనిష్ఠ సాలించి, తగునది యొక్క వరంబు వేడు’ మనియె, ననిన వాఁడూరకున్న, నాఖండలుం డరిగె; వెండియు.	097
క.	అంగుష్ఠ మొకటి మోపి, మ \| తంగుఁడు నూఱేండ్లు సేసెఁ దపము నియతిమై. నంగము తో లస్థులతో \| సంగతముగఁ దోఁప, వెక్కసముగా నరముల్‌.	098
ఆ.	ఇట్లు సేసి శక్తి యెల్లను గడచన్న \| నతఁడు, నేల వ్రాలె; నతిరయమున వచ్చి, యమరఁ బట్టి వాసవుఁ ‘డక్కట! నీకుఁ జెప్పనయ్య! నెమ్మి నేను.	099
వ.	క్షత్రియాదులచేతనుం బట్టువడని బ్రాహ్మణశార్దూలంబుతోడి మేలంబు దక్కుము; నీకు నొక్కవరం బిచ్చెదం గైకొను’ మని పల్కుటయు, నతం డొడంబడినం బరమాదరంబున.	100
ఆ.	చండదేవుఁ డనఁ బ్రశస్తి వహించి, సు \| స్త్రీలు, పూజనంబు సేయఁ, గామ రూపధారివై, నిరూపింప విహగభా\| వంబుగల్గి, ప్రమదవర్తి వగుము’.	101
క.	అని వరమిచ్చి, మహేంద్రుఁడు \| సనియె’ ననిన విని, యజాతశత్రుఁడు గాంగే యునితో ‘బ్రాహ్మణ్యము పెఱ \| జనులకుఁ బొందంగ ని ట్ల శక్యం బేనిన్‌.	102