 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఆనుశాసనికపర్వము - ప్రథమాశ్వాసము |  |
సనత్సుజాతుండు నారదున కుపదేశించిన తత్త్వప్రకారము (సం. 13-38-1 (కుంభ))
| క. |
దశకల్ప సహస్రంబులు | నిశ, యింతియ దివస, మిది సునిద్రారతికిన్. విశదప్రబోధమునకున్ | వశగతకాలములు విష్ణునకు విమలమతీ! |
319 |
| క. |
అవ్యక్తం బనఁగాఁ దన | దివ్యాత్మన కలిగియుండు ధీసారనిధీ! భవ్యాత్ము లభేదస్థితి | సవ్యాహతదృష్టిఁ గాంతు రయ్యమళమ్మున్. |
320 |
| వ. | అప్పరమేశ్వరుండు. | 321 |
| క. |
రే నిద్రించు, ప్రభాతం | బైనన్ మేల్కని సృజించు నంబువులఁ దగం దా నం దిడుఁ దనవీర్యము | దాన మహాండ మగు హేమతాస్ఫురితంబై. |
322 |
| వ. | తదనంతరంబ. | 323 |
| తే. |
బ్రహ్మఁ గల్పించి, దానికిఁ బతిగఁ జేయు, | నమ్మహాత్ముఁ డహంకార మావహించి, మనసుఁ బదియింద్రియములు, బుద్ధిని ఘటించి | చదలు మొదలగు భూత పంచకముఁ జేయు. |
324 |
| వ. | అ య్యాకాశ పవనాగ్ని జలభూము లగుభూతంబు లేనింటికి గుణంబులుగా శబ్దస్పర్శరూపరసగంధంబు లావహించుం; గ్రమంబున దేవముని దానవ గంధర్వ కిన్నర నరజాతి జంతు జాలంబులం గల్పించు నన్నియు నహంకార వ్యాప్తంబు లయి యవ్యక్త సాగరంబున మగ్నోన్మగ్నంబు లగుచుండు. | 325 |
| క. |
విభుఁ డావిష్ణుం డేతత్ | ప్రభవస్థితి విలయముల, శుభము నశుభంబుం బ్రభువై తగఁ గాంచి, నడపి | విభవోజ్జ్వలకేలి సల్పు, వినుము, మహాత్మా! |
326 |
| తే. |
అంబరాదిభూతములు శబ్దాది గుణము | లింద్రియంబు, లహంకార, మిద్ధతేజ! మనము, బుద్ధి, యవ్యక్తంబు, మహితవేద | వేద్యతత్త్వంబు లీ చతుర్వింశతియును. |
327 |
| వ. | అధ్యాత్మాదులు సెప్పెద నాకర్ణింపుము. | 328 |
| సీ. |
శ్రోత్ర మధ్యాత్మంబు సూవె, శబ్దం బధి | భూతంబు దిక్కులు పురుషముఖ్య! యధిదైవముల్, చర్మ మధ్యాత్మమందలి | సంస్పర్శ మధిభూతసంజ్ఞకంబు, దానికి నధిదైవతంబు మరుత్తు, నే | త్రంబు దా నధ్యాత్మకంబు, రూప మధిభూత, మాదిత్యుఁ డధిదైవతము, జిహ్వ | యధ్యాత్మకము, రస మారయంగ |
|
| తే. |
దాని యధిభూత ముదకము, దదధిదైవ | తంబు ఘ్రాణ మధ్యాత్మంబు దలఁప గంధ మనఘ! యధిభూత మగుఁ దదీయాధిదైవ | తంబు, మేదిని యండ్రు విద్వజ్జనమ్ము. |
329 |
| వ. | ఇది బుద్ధీంద్రియ ప్రపంచంబు. | 330 |
| సీ. |
పాద, పాయూ పస్థ, పాణి, వాగ్వర్గంబు | గర్మేంద్రియము లివి నిర్మలాత్మ ! యధ్యాత్మములు, వాని కగు నధిభూతముల్ | గంతవ్యమును విసర్గంబు నోలి నానందమును విను మనఘ! కర్తవ్య వ | క్తవ్యంబు లన, నధిదైవతములు వాసుమిత్త్ర ప్రజాపతి శక్రవహ్నులు | మఱి యహంకారంబు మనసు బుద్ధి |
|
| తే. |
పూజితాధ్యాత్మకము, లధిభూతవృత్తి | వెలయు, నభిమానమంతవ్యములును, నిశ్చ యంబు నధిదైవములు, మేధ యమృతకరుఁడు’ | బ్రహ్మ మిది వేదవాక్య నిర్ణయవిధంబు. |
331 |
| క. |
ఇవి యెల్ల విష్ణునం దు | ద్భవము లయముఁ బొందుచుండు; బహువీచిక ల ర్ణవమునఁ బొడమి యడఁగుమా | డ్కి విశేషము గల్గ దతనికిన్ విభుఁ డగుటన్. |
332 |
| క. |
విను మవ్యక్తం బనఁగాఁ | జను, మూలప్రకృతి పురుష చైతన్యము నె క్కొనినం జేతన యగుచు భు | వనతంత్రం బెల్ల నడపు వైభవ మెసఁగన్. |
333 |
| ఆ. |
అట్లు లోకకర్త యగు నంబుజాక్షుండు | పట్టుఁ గొమ్మ, భావభవహరుండు హరుని యనుమతమున నఖిలాబ్జజాండంబు | లట్లు పుట్టఁజేసి, యడఁచుచుండు’. |
334 |
| వ. | ఇట్లు సెప్పి సనత్సుజాతుండు నారదుం జరితార్థుం జేసె నని చెప్పి భీష్ముండు భీమాగ్రజుతో వెండియు. | 335 |
| ఉ. |
‘ఇంతకు మూలమై, యిరువదేనవ తత్త్వ మనంగ, వేద వే దాంత పురాణవేద్యుఁ డగు నప్పురుషుండు వెలుంగు, వాఁడ కా లాంతకుఁడైన యచ్యుతుఁ డనంతుఁడు, యోగిజనాంతరంగ వి శ్రాంతుఁడు, విష్ణుఁ డద్వయుఁ, డసంగుఁడు గౌరవవంశదీపకా!’ |
336 |
| వ. | అనిన విని యజాతశత్రుండు సరిత్పుత్రునితో ‘నియతు లయి యగ్నులు దమయంద సమాహితంబులు సేసికొని మహితాత్ములు నిజాత్మల నప్పరమాత్ము నెట్టివానింగా, భావింతు రెఱింగింపవే’ యనుటయు నతనికి భీష్ముం డిట్లనియె. | 337 |
| క. |
అమృతోత్పత్తి సమయమున | నమరులకును, దానవులకు నని వాటిలె; నం దమరులు దప్పిం జేడ్పడి | కమలభవుని నాశ్రయింపఁగా నియతిమెయిన్. |
338 |
| వ. | అతండు నారాయణు నాత్మయందు నిలిపి. | 339 |
| తే. |
‘భక్తవత్సల! పరమాత్మ! పద్మనేత్ర! సర్వభూతమహేశ | ఋక్సామ యజురు పాస్య! సాధుసంరక్షణ పరవిహార! సురలు రిపులచే నలఁగిరి, శరణ మగుము’. |
340 |
| వ. | అని సంస్తుతిపూర్వకంబుగాఁ బ్రార్థించె; నట్టియెడ. | 341 |
| క. |
జలదస్వనసన్నిభమై | యెలుఁ గొక్కటి సదలఁ జెలఁగె; ‘నే నిదె మిమ్మున్ గెలిపింపఁగ వచ్చితి; నను | విలసద్వర్ణములు, గాఢ విశదంబులుగాన్. |
342 |
| వ. | తదనంతరంబ యకుంఠిత విక్రముం డగు వైకుంఠుండు | 343 |
| క. |
గరుడారోహణలీలా | సరభసుఁడై, చక్రగదలు శార్ఙ్గముఁ, జంచ త్కరముల వెలుంగ నడరి య | సురగణములఁ ద్రుంచె సురలు చోద్యంబందన్. |
344 |
| వ. | ఇట్లు నిర్జించి తత్క్షణంబ యతం డంతర్ధానంబు నొందిన సంతసంబును, నచ్చెరువును బెనంగొను డెందంబుతో బృందారక బృందంబు ‘లిమ్మహాత్ముం డెవ్వం? డేమి భంగివాఁ డెఱింగింపవే?’ యని యడిగిన నజుం ‘డితండు విష్ణుండు; వైకుంఠాభిధానం బగు మూర్తి విశేషంబున విహరించె; విష్ణుని విధం బిట్టిదని యెఱుంగను; నెఱింగింపను శక్యం బగునే?’ యయిన నొక్క తెఱంగునం దెలిపెడునట్టి యితిహాసంబు గలదు; వినుం ‘డని పలికి వినిపించె’ ధర్మనందనా! యా నిర్మలవాక్యంబు లుపన్యసించెద; దాన నీయడిగిన యర్థంబు దేటవడు; నాకర్ణింపుము. | 345 |
|
 |
|