శ్రీమహాభారతము - ఆనుశాసనికపర్వము - ద్వితీయాశ్వాసము - భీష్ముఁడు ధర్మజునకు గంగాప్రభావంబు సెప్పుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

భీష్ముఁడు ధర్మజునకు గంగాప్రభావంబు సెప్పుట (సం. 13-27-19)

సీ.	అతనికి నాతఁ డిట్లను; ‘నివ్విషయమునఁ \| గల దితిహాస మొకండు, దానిఁ వివరింతు నీ కుంఛవృత్తిపరుం డగు \| నొక విప్రునింటికి నొక్క సిద్ధుఁ దతిథియై వచ్చిన, నాతిథ్య మొనరించి \| యతనితో సల్లాప మాచరింప, నమ్మహాత్ముండు నీ యడిగిన యట్టుల \| యా సిద్ధు నడిగిన, నతఁడు సెప్పె
తే.	ననఘ! యెవ్వాని నడుముగా నరిగెఁ బావ \| నాంబుపూర భాగీరథి యట్టి దేశ భూధరాది పదార్థముల్‌ పుణ్యతమము; లట్లు గాకయు గంగ మహత్త వినుము.	101
తే.	త్రిపథగా సేవనమున సిద్ధించునట్టి \| గతి, జనములకు నియత కల్పితము లయ్యు నధ్వరంబును, బ్రహ్మచర్యంబు, దపము \| సంపరిత్యాగమును, జేయఁజాల వనఘ!	102
క.	మే నించుక సోఁకిన గం \| గానది తోయములు జనుల కల్మష కోటిం బో నడిచి పురందర లో \| కానందముఁ బొందఁ జేయు నాగమవేదీ!	103
క.	మును పాపము లెన్ని యొన \| ర్చినఁ బిదపను గంగ నాడఁ జీఁకటి రవి దోఁ చిన విరియుగతి విరియు; న \| య్యనఘుఁ డిలాతలము దొఱఁగి యమరత నొందున్‌.	104
తే.	ఎన్ని యేఁడులు, మనుజుని యెమ్ము గంగ \| వారియం దుండు, నన్ని వేల్వత్సరములు నాకలోక మహాసుఖశ్రీకి నాతఁ \| డత్తి యుండును నిర్మలచిత్తవృత్తి.	105
సీ.	అనఘ! సోమము లేని యధ్వరంబును, శశి \| లేని రాత్రియు, రవి లేని నభము నాత్మధర్మము లేని యాశ్రమంబును, బుష్ప \| సంపద లేని భూజమును బోలె, హీనత నొందు, గంగానది లేని దే \| శంబు, చాంద్రాయణ శతము లైన గంగాపయః పానకరణంబు గావించు \| నిర్మలత్వముఁ జేయ నేర; వగ్ని
ఆ.	యందుఁ బడిన దూది యట్లగు గంగావ \| గాహనమునఁ బాతకంబు లఖిల భూతములకు దుఃఖములు వాపి కొనుటకు \| నేవిధములు గంగ కీడు గావు.	106
క.	శరణంబు లేని జనులకుఁ \| బరమశరణ మండ్రు మునులు భాగీరథి, ని ర్జరులకు నమృతము లట్టుల \| నరులకు గంగాజలం బనఁగ నే విందున్‌.	107
క.	తలపై జాహ్నవి వాలుక \| యలికికొనిన ఫాలతటిఁ దదంతర్మృత్సం కలితముఁ జేసిన, బాపం \| బులు దొలఁగు సుపర్ణుఁ గనిన భుజగముల క్రియన్‌.	108
క.	గంగాతరంగశీకర \| సంగతమగు మారుతమున సద్య స్స్పర్శం బంగీకరించునెవ్వఁడు \| భంగపఱుచు నతఁడు ఘోరపాపచయంబున్‌.	109
తే.	ఇవుల నేడు దరంబుల, నవుల నేడు \| దరములను, బితృవర్గంబు, నరుఁడు గంగ నాడి శుచిఁ జేయుఁ జూచిన యంతమాత్రఁ \| బాచు వాఙ్మనః కాయజ పాపతతుల.	110
తే.	వినిన, వేడుక సేసినఁ, గనినఁ జేత \| నంటినను, రెండు కులములయందుఁ గలుగు పితృగణంబుల నెల్ల, సద్గతికిఁ బుచ్చు; \| గంగ యెటు సేయునో యవగాహనమున.	111
క.	విను, గంగ గంగ యను కీ \| ర్తనములతో నొండునీటఁ దగ మునిఁగిన య జ్జనులు దురితములఁ దొఱఁగుదు \| రని యార్యులు సెప్ప విందు నంచితచరితా!	112
సీ.	అనఘ! చూడ సమర్థుఁ డగువాఁడు జాహ్నవిఁ \| జూడకయున్నఁ బశుప్రతిముఁడు నంధ సమానుండు నగు ; నింద్రుఁ డాదిగా \| సురలు గోరెడు గంగ నరులు గోర వలదె? చేకుఱు నపవర్గ ముత్క్రమణ కా \| లంబున గంగఁ దలంచి రేని; రాజభయంబుఁ, జోరభయంబుఁ బాప భ \| యంబును, భూతభయంబు, లోను
ఆ.	గాఁగఁ గలుగు భయనికాయంబు, గంగా ప్ర \| శంసనమునఁ బాయు; శంభుఁ డర్థి నతులపుణ్య యైన యద్దేవి దివినుండి \| రా ధరింపఁడే శిరస్తలమున.	113
తే.	మూఁడు పథములఁ జని, లోకములకు మూఁటి \| కుజ్జ్వలాలంకృతియుఁ బెంపు నొసఁగినట్టి, యమలతరమూర్తి యగు దేవి నాశ్రయించు \| వాఁడు కృతకృత్యుఁ డిది నిక్కువము కృతాత్మ!	114
క.	జనులకు నింద్రుఁడు, గ్రహముల \| కినుఁడును, దారలకు నోపధీశుఁడ పోలెన్‌ మనుజోత్తమ ! కడు నెక్కుడు \| వినుము, నరుల కెల్ల జాహ్నవి మహత్త్వమునన్‌.	115
ఆ.	సగరనృపతి పుత్త్రచయము, మునీంద్ర శా \| పమున భస్మమై యపారదురిత కల్మషంబుఁ బొందఁగా గంగ నిజజల \| సేక మొసఁగి యనిచె నాకమునకు.	116
తే.	దేవతలఁ జిత్రతపమునఁ దెలచి, గంగఁ \| బ్రచుర పౌరుషుఁ డగు భగీరథుఁడు దనదు పూర్వులైన సగర నృపపుత్రులకు ను \| దాత్త గతికయి తెచ్చె నిద్ధరణి కనఘ!	117
ఆ.	విష్ణుపదము వలన, విధుని వలన, సూర్యు \| వలన, మేరురూపకలితుఁ డైన విష్ణువలనఁ, ద్రిపుర విజయి మౌళివలన \| నుండి హిమనగమున నొలసె గంగ.	118
క.	విను, తత్పర భావంబున \| మనంబు నిశ్చలత వొంద మనుజుఁడు శరణం బని యాశ్రయింప జాహ్నవి \| సనాతన పదోపలబ్ధి సంపద నొసఁగున్‌.’	119
వ.	అని చెప్పి సిద్ధుండు, వెండియు.	120
క.	ఏ నెఱిఁగినంత సెప్పితిఁ గాని యనంత మహిమంబు గంగా గుణ సం తానంబు, శతానందము \| ఖానిమిష ప్రవరకీర్త్య మనఘచరిత్రా!	121
క.	మేరువు మణులును, వారిధి \| వారి కణంబులును నెన్ను వడు వగు గంగా స్ఫారగుణంబులు తగు సం \| ఖ్యారూఢంబులుగఁ జేఁత యతులవివేకా!	122
వ.	అని పలికి యిట్లనియె.	123
ఆ.	వేడ్క నీకు నేను వివరించినట్టి యీ \| జాహ్నవీ గుణములు, సంతతంబు మనసు, వాక్కుఁ దనువు ననఁగల సాధన \| ముల భజింపు భక్తిపూర్వకముగ.	124
తే.	అట్టులైన గంగా ప్రసాదాతిశయము \| వలన సిద్ధుండవై, త్రిభువనములందు నర్చనీయ సంక్రీడన మవిహతముగ \| సంచరించు మాహాత్మ్యంబు సంభవించు.	125
క.	నిజధర్మ నిరతుఁడై తను \| భజించు సజ్జనుని చిత్తపద్మము గృపఁ దా భజియింప గంగ యతనిం \| బ్రజనిత చిరసౌఖ్యుఁ జేయుఁ బావనచరితా!’	126
వ.	అని యిట్లు గంగా గుణంబు లమ్మహాద్విజునకు వివరించి యా సిద్ధుండు గగన గమనంబునం జనియె; అ వ్విప్రోత్తముండు నియతచిత్తుండై గంగాసేవనం బాచరించి యనన్యసులభ యగు సిద్ధింబడసెఁ; బాండ వాగ్రజా! నీవును గంగా భజనంబునం బరమశుభంబు నొందుము.’	127
క.	అని చెప్పి, శాంతనవుఁ డి \| ట్లను ; ‘గంగాస్తోత్ర సహితమై పరఁగిన యి వ్వినుతేతిహాసముఁ బఠిం \| చిన వినినను రుజలు వాయుఁ జెంద వఘంబుల్‌.’	128
క.	అనిన విని, యన్నరేంద్రుం \| డనుజ సహితముగఁ బ్రభూతహర్ష సమున్మీ లన కలనా సంవేశిత \| మనస్కుఁడై యాతనికి నమస్కృతి సేసెన్‌.	129
వ.	ఇట్లు పరమహర్షంబునం బ్రణతుండై, ధర్మజుండు మందాకినీ తనయుతో ‘నెవ్వరు సర్వ జనపూజ్యు? లెఱింగింపవే? భవద్వచనామృతంబునఁ దృప్తి సనక యడిగెద’ ననిన, నమ్మహాత్ముండు ‘వాసుదేవ నారద సంవాదంబను నితిహాసంబు వినుము; నీ యడిగిన యర్థంబు దానం దేటపడియెడు’ నని పలికి యతని కిట్లనియె.	130