శ్రీమహాభారతము - ఆనుశాసనికపర్వము - ద్వితీయాశ్వాసము - భీష్ముఁడు ధర్మజునకు గాంధర్వాది వివాహ పద్ధతులఁ తెఱఁ గెఱింగించుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

భీష్ముఁడు ధర్మజునకు గాంధర్వాది వివాహ పద్ధతులఁ తెఱఁ గెఱింగించుట (సం. 13-41-1)

వ.	అనిన విని యజ్జనపతి జాహ్నవీనందనుతోఁ ‘గన్యావరణ ప్రకారంబు విచారణీయం బైన కృత్యంబు; దాని తెఱం గెఱింగింపవే’ యనుటయు, నతం డతని కిట్లనియె.	220
క.	‘కులమును, శీలము, విద్యయు \| గలవానిం బిలిచి , ప్రీతిఁ గన్నియ నీఁ గా వలయు, నుదక ప్రదానా \| కలితంబుగ; బ్రాహ్మ కర్మ గతి యిది యధిపా!	221
ఆ.	క్షాత్ర మండ్రు బుధులు, గన్య పురుషుఁ గోర \| నతఁడు గన్య మీఁద నాస సేయ, నచల మగు పరస్పరానురాగము గని \| ప్రమదమెసఁగఁ జేయు పరిణయంబు.	222
క.	కన్ను మనంబును దనిసిన \| గన్నియ యెవ్వానిఁ గోరు గాంధర్వం బా యన్ను నతని కిచ్చుట, వెల \| వన్నుట యాసురము సూవె పౌరవముఖ్యా!	223
క.	బలిమి మెయి వరుఁడు గన్నెకుఁ \| గలవారిం బొడిచి, కరము క్రౌర్యంబున, న ప్పొలఁతుక దుఃఖింపఁగ, వా \| రలు వొగులఁగఁ, దెచ్చికొనుట రాక్షసము నృపా!	224
వ.	ఇట్లు సెప్పంబడునట్టి.	225
ఆ.	అయిదు దెఱఁగులందు నారయ మూఁడు వి \| ధములు ధర్మకృతులు ధర్మపుత్ర! యాసురంబు రాక్షసాహ్వయంబును ధర్మ \| దూర సంవిధాన దూషితములు.	226
తే.	మాతృ పితృ హీనయైనను, భ్రాతృరహిత \| భావ మొందిన నబ్బాల పరిణయార్థ వరణమున కర్హ గా దని, కురుకులాగ్ర \| గణ్య! చెపుదురు పరిణయకల్పవిదులు.	227
ఆ.	ఆత్మజాతియందు, నవుల జాతులు రెంటఁ \| గ్రమవివాహ మొప్పు బ్రాహ్మణునకు ననఘ! శూద్రవనితయందు నాతని కప \| త్యంబు గలిమి పాప మనియుఁ గలదు.	228
తే.	రాజునకు రాజవంశజ రమణి యైన \| వెనుక వైశ్యవరించుట విహిత విధము వైశ్యునకు శూద్రునకుఁ దమ వంశములన \| పరిణయంబు గాఁదగు నరపాలవర్య!	229
వ.	రాజునకు, వైశ్యునకు శూద్రకన్యావరణంబు సేయుటయును గలిగియుండు’ నని చెప్పిన విని యక్కౌంతే యాగ్రజుండు శాంతనవుతో’ బాహ్మణునకు శూద్రజాతి యందు భార్యా పరిగ్రహంబు సేయందగు నని విందును; అతనికి భార్యలు మువ్వురని నిర్దేశించితిరి. అది యెట్లొకో? యనుటయు నతం డమ్మహీపతి కిట్లనియె.	230
ఆ.	అనఘ! విషమ మైన యట్టికార్యంబు వా \| టిలినఁ జూచి, పెద్ద వలచి యైన లోభమునను శూద్రఁ దా భార్యఁగాఁ గొను \| విప్రుఁ డధికపాపవృత్తి గామి.	231
వ.	అవ్విధంబు నొక్కొక్క యెడం గల్గి దూష్యంబు గాక చెల్లునని చెప్పి వెండియు.	232
క.	‘ధరణీసుర, రాజ, వణిక్‌ \| తరుణులకును విప్రువలనఁ గల్గిన తనయుల్‌ కురునాథా! ద్విజు లనఁగా \| బరఁగుదు; రది లేదు శూద్రభామ సుతులకున్‌.’	233
వ.	అనవుడు ధర్మపుత్త్రుండు ‘భూసురుని వలన నాలుగు జాతుల నాతులకును బ్రసూతులైన సుతులకును నతని ధనంబునందు భాగం బెట్లుండు?’ నని యడిగిన.	234
సీ.	‘విను, జనమేజయ మనుజేంద్ర! యమ్మేది \| నీశ్వరుతో భీష్ముఁ డిట్టులనియెఁ; బ్రాహ్మణు నర్థంబు పది పాళ్ళుగాఁ జేయ \| నాలుగు బ్రాహ్మణి నందనుండు, క్షత్రియాత్మజుఁడు భాగములు మూఁడును, వైశ్య \| తనయుండు రెండు, శూద్రాతనూజుఁ డొక పాలు గొనుటకు నొడయులు; తుదివాఁడు \| వలచి పెట్టఁగఁ గొనువాఁడు గాని
తే.	తండ్రితోడఁ ద్రివిధ తనయులతోడను \| దనదు భాగమునకుఁ బెనఁగి కొనఁగఁ దగదు వారలకును దగదు నిర్దయతఁ ద \| ద్దశమభాగ మీక తార కుడువ.’	235
వ.	అనిన విని పాండవాగ్రజుండు ‘దక్కిన వర్ణంబులవారి ధనంబు లెట్లుగాఁగలయవి సెప్పు’ మనుటయు ననిమిష నదీనందనుం డతని కిట్లనియె.	236
సీ.	‘క్షత్రియు ధనము భాగము లెనిమిది సేయ, \| భూపాల వైశ్యుల పుత్రికలకు, శూద్ర పుత్రికకును, సుతులైన యట్టి వా \| రోలి నాలుగు, మూఁడు నొక్కటియును, గొనువారు పాళ్ళులు, కురుముఖ్య! వైశ్యుని \| సొమ్మున వైశ్యకు సూనుఁ డైన యతఁడు నాలుగును శూద్రాత్మజుఁ డొకటియుఁ \| గాఁగ నైదుగ నంశకములు గొండ్రు
తే.	పెనఁగి కొనఁగఁ దగమి విన శూద్ర కొడుకున \| కెందుఁ గలదు; వాని కీక కుడువఁ గామియును సమంబ యేమి జాతులవారి \| కయిన నిట్లు దెలియు మంశకృతులు.	237
తే.	ఆలు నిజజాతియందు, శూద్రాలి కెల్ల \| సమములుగఁ బంచికొండ్రు భాగముల శూద్ర తనయు లెందఱు గల్గినఁ దండ్రి ధనము \| ధర్మసంగ్రహతత్పర! ధర్మతనయ!\|	238
వ.	అని నిర్దేశించి వెండియు.	239
క.	‘విను హవ్య కవ్యములు మ \| జ్జన భోజనములును, విప్రజాతి వనిత దాఁ బనిసేయ నడపునది, య \| ప్పనులకుఁ బెఱసతులు గామి బ్రాహ్మణుఁడు నృపా!’	240