| పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఆనుశాసనికపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము |
| చ. |
హరుఁడు సనత్కుమారుకడ కర్థిమెయిం జనుదేర నమ్మునీ శ్వరుఁ డుచితాసనాదు లుపచారవిధిజ్ఞతఁ దా నొనర్చి యా దరభరితాత్ముఁడై ‘యభిమతం బగు కార్య మనుగ్రహింపు త త్పరమతి నిర్వహింతుఁ దగ దానిఁ ద్రిలోచన! మృత్యుమోచనా! |
169 |
| తే. |
అనిన ‘నీతోడ గోష్ఠికి నర్థిపుట్టి | యరుగుదెంచితిఁ దమ్ముఁడ!’ యని ప్రమోద మెసఁగఁ బల్కి యప్పరమేశుఁ డిట్టు లనియె | నఖిలలోకార్చితుం డగు నతనితోడ. |
170 |
| క. |
‘ధ్యానమున దర్శనీయం | బైనది యే వస్తు? వెన్ని యనఘచరిత! స మ్మానితతత్త్వంబులు? సం | ఖ్యానము యోగంబు నెట్టి గతులం జెల్లున్?’ |
171 |
| వ. | చెప్పుము. మఱియు నధ్యాత్మవిషయంబులగు విశేషంబులును వివరింపు మనుటయు నయ్యంభోజసంభవుం డయ్యభవున కిట్లనియె. | 172 |
| క. |
అరయఁగఁ దత్త్వము లనునవి | యిరువది నాల్గండ్రు గొంద ఱిభదనుజహరా! యిరువది మూఁ డనుటయుఁ గల | దిరువది యేనండ్రు వానినే యెట్లనినన్. |
173 |
| క. |
ఇరువది మూఁ డనువార | ల్గిరిజేశ్వర! ప్రాకృతుల్ మలీమసవిధ మ త్తెరువు మనోబుద్ధులు వా | రరయఁగ నొక్కండ యండు రది యట్లుండెన్. |
174 |
| క. |
ఇరువది నాల్గనువారలు | నరసి మనశ్శుద్ధి బుద్ధి యను కాన్పున న ప్పరుసునఁ బలికెద రేఁ గను | తెరువున విను తత్త్వవిధము దేవస్తుత్యా! |
175 |
| తే. |
పంచవింశ మధిష్ఠానభావ మొంది | విలసనము నిచ్చుఁ దగఁ జతుర్వింశతికిని; దన్నకని తనయంద డిందంగఁ జేయు | దాన నప్పిండు గలయది లేనియదియు. |
176 |
| వ. | చతుర్వింశతి తత్త్వంబులు వివరించెద. | 177 |
| తే. |
అవధరింపుము భూతంబు లయిదుఁ దద్గు | ణములుఁ బది యింద్రియములు మనంబు బుద్ధి యును మహేశ! యహంకారమును బ్రకృతియు | నాఁగఁ దత్త్వంబు లిరువది నాల్గు వొలుచు. |
178 |
| వ. | ఆ చతుర్వింశతి తత్త్వంబుల నధిష్ఠించి యుండు తత్త్వంబు నిర్దేశించెద. | 179 |
| క. |
దేహం బనియెడ నెరవున | నూహించును బుధుఁడు దాననుండుం గాష్ఠ స్వాహాప్రియు క్రియఁ బురుషుఁడు | సో-హ మనిన కాన్పు రుద్ర! యతనిఁ గను టగున్. |
180 |
| క. |
ఈ నెఱి నిలుచుట గలుగదు | మానేర్ష్యావంతు లైన మానవులకు ని ష్ఠానూన తపోవర్తకు | లైనను గార్హస్థ్యబహుముఖాత్మకు లగుటన్. |
181 |
| వ. | శ్రుతి పురుషు నమృతార్థ తత్త్వంబనియు బ్రహ్మం బనియు నిర్దేశించు. | 182 |
| తే. |
అన్ని తత్త్వంబులకు నమృతార్థతత్త్వ | మెక్కు డది ఈశ్వరంబు ననీశ్వరంబు సత్యపాకంబు నతిరహస్యంబు దానిఁ | గనిన మృత్యుజాలము చిక్కు గడవవచ్చు. |
183 |
| క. |
అనఘ! యనులోమమునఁ దోఁ | పును బ్రతిలోమమున లయము వొందుటయును గ ల్గును సర్వతత్త్వముల కవి | యెనయిక బ్రహ్మమును గలయు టేకత్వ మగున్. |
184 |
| తే. |
ఉత్తమశ్రద్ధ లేకున్నఁ జిత్త మేక | ముఖము గాకున్న నింద్రియముల జయింప కున్న వేదంబు చదువకయున్న నతని | కీ పరిజ్ఞాన మీఁ దగ దిద్ధచరిత! |
185 |
| వ. | అని చెప్పి తదనంతరంబ యధ్యాత్మంబుల నధిభూతంబుల నధిదైవంబుల నుపన్యసించె నా సనత్కుమారుండు దత్ప్రపంచంబు నారదునకుం జెప్పుట యేను నీకెఱింగించి యప్పరిపాటి నిన్ను మున్న వినిపించితి ధర్మనందనా! యమ్మునిపతి మఱియు నప్పశుపతితో నిట్లనియె. | 186 |
| ఆ. |
సకల జంతువులకు సామాన్య మధ్యాత్మ | మాదిగాఁగఁ గల్గు నంతవట్టు నిట్లు గాఁగ నెఱుఁగు టెఱుఁగుట యొండుమైఁ | గనుట యెఱుక గాదు కామదమన! |
187 |
| క. |
విను మధ్యాత్మప్రభృతులు | గనిరే? మున్నమరదనుజ గంధర్వులునుం గనుటయుఁ గల్గునె? బ్రహ్మం | బున నున్న నిజంబు తత్ప్రబోధం బసదే? |
188 |
| క. |
ఓం కారవాచ్య మది యన | హంకార నిరూఢ భావనారాధ్యము ని ష్పంక మశీత మనుష్ణము | శంకర మఖిలంబునకుఁ దృషాహరము శివా! |
189 |
| తే. |
అప్రమేయ మవిజ్ఞేయ మచల మాది | విరహితంబు నితాంతంబు విమల మవ్య యంబు పుండరీకాక్ష మనక్షవిషయ | మచ్యుతము సదసత్పరమైక్యభాసి. |
190 |
| క. |
అది నారాయణుఁ డొకనికి | విదిత మతనివలన సురలు వివిధమునులు ని ర్మదసిద్ధసాధ్యగణములు | మొదలగు నర్హుల సుబోధముల పొలమయ్యెన్. |
191 |
| వ. | అట్లయిన నా తత్త్వంబు దృశ్యత్వంబు నిరూఢంబుగా దెట్లనిన వినుము బంద విముక్తుండు కదా కనువాఁడు. | 192 |
| చ. |
స్మరహర! పొందు నింద్రియసమాజయుగంబు మనంబు బుద్ధియుం బరువడిమై నహంకరణబంధము వాసిన జీవుఁ దత్సము త్కరసహితంబుగా నతఁడు దాఁ బరతత్త్వమునందు లీనతం బొరయును, దాని నెవ్వరు ప్రబోధముగాఁ గనువారు? సెప్పుమా! |
193 |
| క. |
భూతము లన్నియు నడఁగిన | యాతఱిఁ దనుఁ దాన కనుచు నంజనరహిత త్వాతిశయ మెసఁగ వెలిఁగెడు | నాతెలి వాతత్త్వమునకు నమరు మహేశా! |
194 |
| ఆ. |
అని సనత్కుమారుఁ డభవుతో మఱియు ని | ట్లనియె దేహవర్తులైన దైవ తముల నెల్ల నాదరమున నాకర్ణింపు | మేర్పరింతు యోగహితము గోరి. |
195 |