| పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఆనుశాసనికపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము |
| సీ. |
జిహ్వ సోముఁడు వాణి శిఖి ప్రాణమున గాడ్పు | దానంబునందు శతహ్రదాలి వ్యానస్తనాంతరవర్తులై పర్జన్య | గగనముల్ బలమునఁ గౌశికుండు మతి నపానమున సమానంబునందు నీ | శాన మిత్రాప్సరస్సమితు లక్షు లందు సూర్యుఁడు మేన నంఘ్రులఁ జెవి భూమి | ధరణిధరుండు దిక్తతి యుపస్థ |
|
| తే. |
మునఁ బ్రజాపతి బుద్ధి యం దనఘ! బ్రహ్మ | యుండు నింతకు బుధ్యమానుం డనంగ వెలుఁగు నాత్మ యధిష్ఠాత విను ప్రబుద్ధుఁ | డన నబుద్ధుండు నా నొప్పు నతఁడు మఱియు. |
196 |
| క. |
ఈ దైవతముల నన్నిటి | నాదరమునఁ గనుచు యోగి యచలితనిష్ఠన్ వేదమయా! మూర్ధగతుం | డై దక్షతపేర్మి నిలుపుఁ బ్రాణము లచటన్. |
197 |
| తే. |
అపుడు బుధ్యమానునిఁగను నవ్వరిష్ఠ | తత్త్వ మవ్యక్త మండ్రు తద్దర్శియగుఁ బ్ర బుద్ధుఁ డాతని నతని నబుద్ధుఁ డెఱుఁగు | చుండు నివి యాత్మదశ లతఁ డొకఁడ యనఘ! |
198 |
| క. |
ఇవ్విధము గాంచు యోగికి | నెవ్వరు సరిగారు యతు లనేకు లచలులై యవ్వస్తువు గోరుదు రది | దవ్వొరులకు యోగితతికిఁ దక్క మహేశా! |
199 |
| ఆ. |
క్షరుఁడు నక్షరుండుఁ బరుఁడును నందు ర | వ్వినుతదశలఁ బంచవింశకుఁడు ప్ర బుద్ధనాముఁ డతఁ డబుద్ధునిఁ గనుఁ బురు | ష విధముగను బ్రకృతిసంగ మెఱుఁగు. |
200 |
| క. |
విను షడ్వింశుఁ డబుద్ధుం | డనఁ జను వాఙఙ్మనసములకు నందక యునికిం దనుఁగా నాతత్త్వంబుం | గనిన ప్రబుద్ధుండ యతఁడు కామధ్వంసీ! |
201 |
| క. |
వేఱుగఁ గనినం బ్రకృతికిఁ | జూఱ విడిచినట్ల తనదు సుజ్ఞానము న క్కాఱు విడిచి తనకంటెను | మీఱ నొకటి లేమి గాన్పు మెయికొనవలయున్. |
202 |
| వ. | అని చెప్పి. | 203 |
| తే. |
తత్త్వమునఁగల్గు మూఁ డవస్థలను దెల్ల | ముగ భవద్భవ్యసన్నిధి నిగదనమునఁ గూర్చు టఖిలేశ! నీ వెఱుంగుటయు నాకు | నెల్ల యోగిజనంబులు నెఱుఁగు టయ్యె.’ |
204 |
| వ. | అని పలికి ‘మునిజనకృత్యంబులు వివరించెద నవధరింపు’ మనుమాటయు సువ్యక్తంబుగా నాడి యాక్రీడా తపస్వికి నప్పరమయశస్వి యిట్లనియె. | 205 |
| క. |
ముని వనమున శూన్యాలయ | మున నైన గుహానికేతమున నేనిని నా సనబంధధీరుఁడై మన | మునఁ గొని యింద్రియము విషయమునఁ బెడఁబాపున్. |
206 |
| క. |
గురు నుపదేశము నడపుం | బురహర! విణ్మూత్ర వేగముల నాఁకలితోఁ బొరయం డయ్యభ్యసనము | గురువుగ నాహార మెపుడుఁ గొనఁ డే చవులన్. |
207 |
| క. |
కుడిచిన యప్పుడ యోగము | దొడఁగుటయును వలదు; మనసు దూలకయుండన్ మృడ! వినుము బుద్ధిగొని యె | క్కుడు నిష్ఠను వలయు దానిఁ గుదియింపంగన్. |
208 |
| క. |
అది గుదిసిన విజ్ఞానము | గదలక నిర్వాత దీపకాంతియుఁ బోలెం బొదలును జిత్తంబును నుప | లదశాసంప్రాప్తి నిశ్చలం బగు దానన్. |
209 |
| తే. |
అనఘ! నిర్జన నిశ్శబ్దమైన యట్టి | చోటు హృదయస్థుఁ డగు దేవుఁ జూచుపనికి వలయు; లేకున్న శబ్దసంకలిత మేని | సజ్జనాన్విత స్థల మార్యసమ్మతంబు. |
210 |
| క. |
విను తమము నిస్తమముఁ జే | తనారహిత చేతనా సుధామయతా స్థా ననిరూఢము నగు తత్త్వము | గను నిన్నియుఁ గలుగు యోగి కరుణామూర్తీ! |
211 |
| క. |
మదనహరా! యోగనిరతు | లది గని దుఃఖముల దొఱఁగి యజరామరతా స్పదమగు నెలవుల నిలుతురు | పొదలుదు రణిమాదిచయ విభూతిపదమునన్. |
212 |
| వ. | అని మఱియును. | 213 |
| తే. |
యక్షగంధర్వసిద్ధ సాధ్యాది భూత | కోటికంటెను మిగిలి యోగులు నిజేచ్ఛఁ బరఁగుదురు భవ్యయోగతత్పరుల మేము | నిట్టు లగుట యోగీశ! నీ యెఱుఁగు పనియ. |
214 |
| వ. | అని సహజన్ము లయిన సనక సనందన సనత్సుజాతులం దలఁపించిన వాఁడయి వెండియు. | 215 |
| తే. |
యోగధర్మంబు కంటెను నుత్తమంబు | గలుగ నేరదు ధర్మ మొక్కటియు నపున రాగమం బగు పదమున కరయ నిదియ | మేటి నిచ్చెన సంయమికోటి కెల్ల. |
216 |
| క. |
యోగంబుతెఱఁగు సెప్పితి | భోగివరాభరణ! సాంఖ్యమును జెప్పెదఁ ద ద్భాగులగు నైష్ఠికులు భవ | సాగరముం గడతు రైక్యసంబోధమునన్. |
217 |