 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | ఆనుశాసనికపర్వము - పంచమాశ్వాసము |  |
శివుఁడు పార్వతికి సాంఖ్యప్రకారంబు దెలుపుట. (సం. 13- అను. 1-15-4096)
| ఆ. |
జ్ఞానమున విముక్తి సాంఖ్యులు పడయుదు | రరసిచూడఁగా నిరర్థకంబు ఘోరతరము నండ్రు శారీరమైన త | పంబుఁ బంచ వింశ భజన మూఁది. |
244 |
| సీ. |
ప్రకృతి కవ్యక్తనామకమును గల; దందు | మహదహంకార తన్మాత్రలును మ నము నింద్రియములు భూతములు జన్యములుగా | నోలిన యిరువది నాలు గయ్యెఁ; బంచవింశక తత్వభావితక్షేత్ర మా | తత్వ సంతానంబు సత్త్వమును ర జస్సుఁ దమస్సు నాఁ జను నిజగుణములఁ | బ్రకృతిదాఁ గరణ రూపములు గాఁగఁ |
|
| ఆ. |
గొని సృజించు లోకకోటి నయ్యవ్యక్త | మణువు నిత్య మేక మక్రియం బ హైతుకంబు చక్షురాదుల కగ్రాహ్య | మది ప్రధాన మనఁగ నతిశయిల్లు. |
245 |
| తే. |
సౌఖ్యతుష్టిప్రకాశముల్ సాత్త్వికములు | మోద ఖేదాదిక ద్వంద్వములు లతాంగి! రాజసము లప్రకాశ సంత్రాస మోహ | ములును దంద్రయుఁ దామసములుగ నెఱుఁగు. |
246 |
| క. |
ధృతి విజ్ఞాన శ్రద్ధలు | నతివ! యసమ్మోహమును దయయు హర్షము నం చిత సత్త్వ వృద్ధిఁ బరి వ | ర్ధితంబులగు సత్త్వ మరుగఁ దెరలుం దారున్. |
247 |
| క. |
క్రోధ లోభ కామానృత ద్రోహచింత | తాపములకు రజోభివర్ధనము వృద్ధిఁ జేయు వానికి నెల్ల సంక్షీణ భావ | మావహిల్లు రజఃక్షయ మావహిల్ల. |
248 |
| తే. |
సంశయంబు విషాదంబు జడత నిద్ర | విను తమస్సు వర్ధింపఁగాఁ బెనుపు నొందు నది విహీనతఁ బొందిన నవియు హీన | భావ మొందు వికస్వర పద్మనయన! |
249 |
| సీ. |
ఒక్కఁ డొక్కనిచేత నెక్కుచుఁ దఱుగుచుఁ | ద్రిగుణంబులును బ్రవర్తించు; వీన జనితంబులగు ప్రీతి సంతాప మోహాదు | లొదవినఁ దత్తద్గుణోదయములఁ గని యుపేక్షించుచు మనము నూనఁగ నీమి | కార్యంబు ధర్మార్థకామములకు నమర మనుష్య తిర్యగ్జననములకు | మూలముల్ సత్త్వాదు లోలి నెఱుఁగు |
|
| తే. |
బుద్ధి యనఁగ మహత్తత్వమునకు నామ; | మది వివేక విజ్ఞాన చిహ్నంబు; భూత జని యహంకారమునకు లక్షణ; మహంక | రణము దొఱఁగుట మోక్షకారణము దేవి! |
250 |
| ఆ. |
అన్నియింద్రియముల నడరింప మగుడఁ జే | యంగ మనసు చాలు; నవియు నదియు భూత తద్వికారములును దేహము తద | న్యుండు దానఁ బరఁగి యుండు దేహి. |
251 |
| క. |
విను దేహియు దేహము వే | ఱను నిశ్చయదృష్టి గల్గునాతఁడు చాలున్ మనసు మగిడింప నది ని | ర్మనస్కతఁ బొనర్చి మోక్షమార్గముఁ జూపున్. |
252 |
| వ. | అప్పుడు ప్రకృతిం దొఱంగి పంచవింశకుండు వెలుంగు; నాతత్త్వంబు పరమ హంసుండనం బరఁగుఁ దద్విజ్ఞానంబు శాంతిసాధ్యంబును బరమశాంతి ప్రదంబునై యుండు. | 253 |
| మ. |
రసగంధాది గుణాలి లేమి నవికారత్వంబునన్ సర్వ సం వసనవ్యాప్తి నణుత్వభంగిని మహత్త్వస్ఫూర్తిఁ జక్షుః ప్రభృ త్యసమాలంబితఁ దేజరిల్లు పరమాత్మాఖ్యంబు షడ్వింశకం బు సమత్వంబునఁ జూచు శాంతుఁ డతివా! పొందున్ విమోక్షస్థితిన్. |
254 |
| వ. | ఇది కపిలాది పరమర్షిసేవితంబైన సాంఖ్యధర్మంబు; యోగ ప్రకారంబు వివరించెద. | 255 |
| సీ. |
విను మింద్రియంబులు మనసును బుద్ధియు | నాత్ముండు నొక్కటి యగుటఁ గాన్పు యోగ పరిజ్ఞాన ముగ్మలి యగ్ని స | మా రాధనంబును నధిక వాగ్వి వర్జనంబును సత్త్వవత్వంబు దానాధ్య | యనములు శౌచ సత్యములుఁ బాప ములఁ బాపుఁ బాపనిర్ముక్తుఁడై మఱియోగ | మాచరింపఁగ యోగ్యుఁ డగు నరుండు |
|
| తే. |
మనసు పట్టుట ముఖ్యపుటనువు దాని | కామిషము గాలగాని కెట్లట్ల శుచియు నజనమును నగుచోట మృద్వాసనమునఁ | గాయమున కార్జవము భంగి గలుగనుండి. |
256 |
| క. |
మనమున నైదింద్రియములు | నునిచి మనం బాత్మ నల్ల నొదిఁగింపఁగ నె క్కొని ప్రాణంబు నపానం | బును వశ్యత నిలుచు యోగమున సిద్ధికినై. |
257 |
| తే. |
అవహితుం డయి తద్దశ యనుభవింపఁ | గా నపానమిశ్ర ప్రాణ గతికి మూర్ధ మతివ! యమ్మెయి నెలవగు; నతఁడ చూవె | జీవుఁ డనఁ బరమాత్ముండు నా వెలుంగు.’ |
258 |
| వ. | అని వెండియు. | 259 |
| ఉ. |
ప్రాణు నపానునందును నపానునిఁ బ్రాణునియందు నిల్పి ని ర్వాణముఁ గోరి చిత్తము తిరంబుగఁ బట్టఁగఁ బ్రాణసంయమా క్షీణత దేహమధ్యశిఖిఁ జిమ్మఁగఁ దత్త్రయ మొంది మూర్ధపా రీణతఁ గోర్కి సల్పు నపరిచ్యుతిఁ దద్గతుఁడైన యోగికిన్. |
260 |
| వ. | అని చెప్పి వెండియు. | 261 |
| చ. |
అలసతయున్ విచిత్తతయు నత్యశనాదరణంబు రోగముం గలయును లోభమున్ భయముఁ గామముఁ గ్రోధము లౌల్యమున్ విరో ధులు విను యోగసేవకు; నదుష్టతఁ బేర్చిన యోగ మిచ్చు సి ద్ధు లెనిమిదింట నప్రతిహతుం డయి యోగి చరించు నెల్లెడన్. |
262 |
| ఆ. |
నిద్రపెంపు నిద్ర నిగ్రహించుటయును | గొలఁది మీఱు కుడుపుఁ గుడువమియును యోగి కొప్ప; వతఁడు యుక్త వర్తనుఁడైన | నువిద! దుఃఖహారి యోగ మొందు. |
263 |
| వ. | ఇట్టిది యోగధర్మం’ బనిన నంబిక ‘సాంఖ్యయోగ శ్రవణంబునఁ బరిజ్ఞాత పరమార్థ నైతి; భవదీయ సాయుజ్యంబుభక్తు లెట్టి పరిచర్యం బడయుదు? రెఱింగింపవే’ యని యడిగిన మృడుండు మృడాని కిట్లనియె. | 264 |
|
 |
|