శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము - భీష్ముఁడు ధర్మజునకు మంకి యను బ్రాహ్మణుని చరిత్రంబు సెప్పుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

భీష్ముఁడు ధర్మజునకు మంకి యను బ్రాహ్మణుని చరిత్రంబు సెప్పుట (సం. 12-171-4)

వ.	అని చెప్పె ననిన విని ధర్మతనయుండు పితామహుతో ‘ధన తృష్ణాభిభూతుండగు పురుషుం డేమిట సుఖియగు?’ ననుటయు నయ్యమరనదీనందనుండు ‘ధనార్జనంబుతోడి విసువుటం బుట్టిన విడుపున సుఖంబు గలుగు నయ్యర్థంబుఁ దెలిపెడునది యొక్క యితిహాసంబు గలదు విను’మని యిట్లనియె.	39
సీ.	మంకి నాఁ బరఁగు బ్రాహ్మణుఁడు ధనేచ్ఛమై \| వర్తించు శిక్షింపవలయునట్టి గుజ్జుదోయిని జట్టిగొని ప్రీతి లంకించి \| యుండ లంకియతోన గండు మీఱి పాఱె నక్కోడియల్‌ పడియున్న గనపలొ \| ట్టేనుంగు పై నది యెగసి పఱవ నుభయ పార్శ్వంబుల నురిపోసిన ట్లవి \| వ్రేలి చచ్చినఁ జూచి విప్రుఁ డడలి
తే.	‘రత్నములుఁ బోని వత్సతరంబు లకట! \| వ్రేలుచున్నవి లొట్టేన్గు వెంటఁ దవిలి’ యనుచు నిర్వేద మొంది యిట్లనియెఁ దన్నుఁ \| గరుణతోడఁ గనుంగొను నరులతోడ.	40
తే.	సారమతిఁ బరికింపంగఁ బౌరుషంబు \| కంటె దైవంబు ముఖ్యంబు గార్యసిద్ధి; కెచట నేనియుఁ బౌరుష మెసకమెసఁగె \| నేని యది దైవదత్తంబ యింత నిజము.	41
వ.	కావున.	42
క.	మనమునకు సుఖము గోరెడు \| జనులకు నర్థక్రియా విశారద భంగుల్‌ పొనుపడ విడిచి భరము లే \| కునికియ యూహించి చూడ నుర వెబ్భంగిన్‌.’	43
వ.	అని పలికి యుద్దామంబైన కామంబు విడుపువడకున్నఁ జిత్తంబునకు నిర్వ్య తి గలుగునే? యను విచారంబు పుట్టి తదీయోత్సారణం బూహించి యా చిత్తధర్మంబు నుద్దేశించి.	44
క.	‘నీ మూలం బే నెఱిఁగితిఁ \| గామమ! సంకల్పమునన కలిగెదు సంక ల్పామర్శరహితమగు చే \| తోముద్రం దాల్తు నేను దుది యది నీకున్‌.	45
వ.	అని కామం బనునది గోర్కి గావునఁ గోర్కి యొప్పమి దేటపఱుపం దలంచి.	46
తే.	సొమ్ము గోరినయంతన సుఖము గలుగ; \| దది యుపార్జింపఁగా సిద్ధియగుట నిజమె? కలిగెనేని యనేక చింతల నొనర్చుఁ \| జెడుట చావుతోఁ దుల్య మయ్యిడుమ యేల?	47
వ.	ఇచ్ఛా నిరసనంబు సుఖం’బని వెండియు.	48
క.	‘శోకశ్రమ తృష్ణలకున్‌ \| నీ కలిమియ యోల మగుట నీ కగపడు వాఁ డే కర్తవ్యము గానం \| డో కామమ! నిన్ను దొఱఁగి యుండెద సుఖినై.	49
క.	నీ వాస పఱుప ధనములు \| గావించెదఁ బో వినాశకముల నుడుపఁగా నీ వశమె? కాన నీ చెడు \| టే వగపుం దేదు పెనుపదే దైన్యంబున్‌?	50
చ.	సులభమొ దుర్లభంబొ యని చూడ నెఱుంగవు గన్నదానిపై నలముదు కామమా! యిడుమ లందఁగఁ జేయుదు నిండు టేమిటం గలుగదు నీకు నీతెఱఁ గగాధ రసాతల భంగి నీవు స న్పొలమునఁ బోవకుండ నినుఁ బుచ్చెద బచ్చెన రూపు పోకలన్‌.	51
తే.	ధనము చేటున విసివి నామనము నిన్ను \| నెడలవిడిచెనో కామమ! యేను శాంతి దాంతి సత్యక్షమాభూతదయలఁ జెంది \| నాఁడ; లోభాదు లందవు నన్ను నింక.	52
తే.	కామ సుఖ దివ్య సుఖములు కాంక్ష దొఱఁగు \| మేలి షోడశాంశంబునఁ బోలలేవు గాన కామమ! నిను శత్రు కరణిఁ జంపి \| బ్రహ్మపురమున నుండెద రాజుఁ బోలె.’	53