 |
    |
    |
 |
    |
    |
 |
 |
పురాణేతిహాసములు | శ్రీమహాభారతము | శాంతిపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము |  |
భీష్ముఁడు ధర్మజునకు విష్ణుమంత్రప్రభావంబు తెఱం గెఱింగించుట (సం. 12-200-3)
| వ. | ఆ ధర్మతనయుతోడ నద్దేవవ్రతుం డిట్లను; ‘నారదునిచేత వినిన తెఱంగు వివరించెద నాకర్ణింపుము. | 208 |
| తే. |
పరము నక్షరు విష్ణునిఁ బ్రస్తుతించి | నారద మునీంద్రుఁ డంజలి నమితమైన మస్తకముఁ జేర్చి భక్తిసమగ్రచిత్త | వృత్తి నల్లన యిట్లని విన్నవించె. |
209 |
| క. |
‘దేవా! మోక్షార్థి జనము | లే వెరవున నిన్నుఁ దలఁతు? రే జప్యము సం భావింతురు? నా కానతి | యీవే? భక్తపరతంత్ర! యేర్పడఁ గరుణన్. |
210 |
| తే. |
అనిన నద్దేవముని పలు కాదరించి | వరదుఁ డగు విష్ణుఁ డిట్లనుఁ బరమభక్తి నిర్మల శ్రద్ధ యింద్రియనిగ్రహంబు | మన్మయ ధ్యానమునకు నమాత్యకోటి. |
211 |
| క. |
విను, వీతకల్మషున కవి | పనుపడుఁ; గల్మషము లెల్లఁ బాపఁగ నా మె చ్చిన యట్టి పరమసాధన | మనుస్మృతి జపించునది నియతిమెయి దానిన్. |
212 |
| తే. |
ప్రణవ పూర్వకమగు నమః పదము పొంత | షడ్గుణైశ్వర్య వాచక సర్వవసన నిర్వచన శబ్దములు గ్రమనిష్ఠ మెయిఁ జ | తుర్థిఁ గూర్పంగ మంత్రంబు తోఁచు బెరసి. |
213 |
| క. |
తొలి తొలి యిమ్మంత్రము ని | శ్చల మానసుఁడై జపించి జపియింపంగా వలయు; ననుస్మృతి దానం | గలుగుఁ జతుర్వర్గ సాధకత పురుషునకున్.’ |
214 |
| క. |
అని మఱియు ‘దయ ననుస్మృతి | యనుపేరం గలుగుదాని నమ్మునిపతి కి ట్లని చెప్పె నచ్యుతుఁడు నిజ | మనఃప్రియం బైన యట్టి మహితస్తవమున్. |
215 |
| సీ. |
‘అవ్యక్తు శాశ్వతు నఖిల ప్రభవ భూమి | భక్తివత్సలు విష్ణుఁ బరమపురుషు నక్షయుఁ బ్రాంజలియై యాశ్రయించెదఁ | బుండరీకాక్షుని భువనసాక్షి నిత్యుఁ బురాణు వర్ణించెదఁ బరు సహ | స్రాక్షు నక్షరుని లోకైకనాథు భవ్యుఁ గొల్చెద భూతభవ్య భవత్ప్రభు | సర్వతోముఖు భూతసంప్రవర్తి |
|
| ఆ. |
నమృతు నచ్యుతుని ననంతు హృషీకేశు | రవిసహస్రనిభు హిరణ్యగర్భు నబ్జనాభు సత్యు నాద్యంతరహితు భూ | గర్భుఁ బ్రభువు భక్తిగమ్యుఁ దలఁతు. |
216 |
| తే. |
అచలు సూక్ష్ము వరేణ్యు సహస్రశీర్షు | నభయకారి నశీర్షు నారాయణుని స నాతనుని యోగమూర్తి లోకాతిరిక్తు | ధ్రువుని నీశ్వరు హరి భక్తితోడఁ గొలుతు. |
217 |
| క. |
ఎవ్వఁడు సచరాచర గురుఁ, | డెవ్వని నాభీసరోజ మీనె విధాతన్, నివ్వటిలు జగములన్నియు | నెవ్వనిచే నమ్ముకుందు నెప్పుడుఁ గొలుతున్. |
218 |
| తే. |
స్థావరములు జంగమములు ధాత లోను | గాఁగఁ బ్రళయంబు నొందిన కాలమునను నిలుచు నెవ్వఁ డొకండ యానిత్యసత్య | లలితు శారిఁ బ్రపన్నుఁ గాఁ గొలుతు నియతి. |
219 |
| క. |
కాలముఁ బర్జన్యుండును | నేలయు సస్యంబుఁ గ్రియయు నిష్క్రియయును ధ ర్మాలోకమునై మహిమన్ | లీల సలుపు వాసుదేవునిం బ్రణుతింతున్. |
220 |
| క. |
అనలునకు రవికిని శశాం | కునకును గ్రహ తారకములకును దేజం బె వ్వనివలన నావహిల్లెడు | ననుపాధిక తేజుఁ గొల్తు నవ్విశ్వాత్మున్. |
221 |
| తే. |
నాలుగింటను వెండియు నాలుగింటఁ | రెంట నైదింట మఱియును రెంట వేల్చి యజ్ఞశీలు రారాధించునట్టి విష్ణుఁ | డిష్టదాయి ప్రసన్నుఁ డయ్యెడును నాకు. |
222 |
| ఆ. |
యజ్ఞధరుఁడు పంచయజ్ఞుండు లక్ష్మి కి | నునికిపట్టు యోగమునకు నెలవు సర్వమునకు నిష్టసదనంబుగా నొప్పు | వాని నాశ్రయింతు వరదుఁ బరము. |
223 |
| క. |
అగమనునిం బాంథు నఖిల | జగద్భరణపరు నమూర్తి సాగరనిభ బో ధ గరిష్ఠుఁ బంచకాల | జ్ఞు గుణాత్మకు నిర్గుణత్వ శోభితుఁ గొలుతున్. |
224 |
| క. |
వ్యక్తమునకుఁ బ్రభవం బ | వ్యక్తం బాతత్త్వమునకు నవల యను వచో యుక్తికిఁ బరాయణం బగు | భక్తపరాధీను భవ్య భావ్యు నుతింతున్. |
225 |
| క. |
జ్ఞాన ధ్యాన పరాయణు | లైన మహాత్ములు జితేంద్రియత్వ మహితు లె వ్వానిం బొందిన మరలరు | వాని శరణుఁ జొచ్చి బ్రదుకువాఁడ సుకృతినై. |
226 |
| క. |
లోకం బంతయు నెవ్వం | డేకాంశంబునన నిర్వహించుచు నగ్రా హ్యాకారుండై వెలుఁగు ద | యాకరు నప్పద్మనాభు నభివర్ణింతున్. |
227 |
| తే. |
అయిదు దెఱఁగులఁ బ్రకృతిఁ బంచాననముల | ననుభవించు క్షేత్రజ్ఞు సత్త్వాది గుణ చ యంబు లీల భుజించు మహత్త్వ కలితు | సంశ్రయింతు మదాత్మ ప్రసక్తిఁ గోరి. |
228 |
| క. |
మతి గల సాంఖ్యులు, యోగా | న్వితులు నగుమహాత్ము లెవ్వనిం గని పున రా గతిలేని సుగతి వడయుదు | రతర్క్య వైభవునిఁ దలఁతు నప్పరమాత్మున్. |
229 |
| క. |
ఇనునడుమ వెలుంగుచు సో | ముని మధ్యమునం జలత్వముం బొందని ని ప్పున వెలయు దీప్తి యగు వా | ని నిరంజను నంతరాత్మునిం బాటింతున్. |
230 |
| క. |
సోమార్కాగ్నిమయముఁ దా | రామయమును నిత్య సుస్థిరంబును నగు తే జోమయతత్త్వము నాత్మా | రామత్వంబున నిరంతరంబును జూతున్. |
231 |
| క. |
గుణములకు నాదియై ని | ర్గుణమ్ములకు నాద్యుఁడగు నరూపుని లక్ష్మీ ప్రణయవరు నజుని సూక్ష్ము నిఁ | బ్రణుతింతుఁ బ్రసన్నుఁగాఁ బరము సర్వగతున్. |
232 |
| క. |
కలయంగ నెల్లయెడలం | దలలును లోచనములును వదనములు నగు ని ర్మలు నిర్వికారు నిన్నుం | గొలిచెద సర్వైకసాక్షి గోవింద హరీ! |
233 |
| క. |
నిను నెఱుఁగకున్న సంసా | ర నిమగ్నత వోదు; గోచరము గావు మనం బునకు నఖిలేంద్రియములకు | నను నేమనువాఁడ నిఁక నారాయణుఁడా! |
234 |
| క. |
రోషముఁ గామము రాగ | ద్వేషములును లేక భక్తి తిరమై యేకా శ్లేషిణిగాఁ గొలుతు రవి | శ్లేష మనోనిలయ వృత్తి సిద్ధులు నిన్నున్. |
235 |
| క. |
ఫలములు గోరక కర్మం | బులు నడపుచు వాని విమలబోధాగ్నిహతిం బొలియించుచు నిర్ద్వంద్వత | నెలకొను నేకాంతిజనులు నినుఁ గండ్రు హరీ! |
236 |
| క. |
దేహస్థు నదేహు నఖిల | దేహిసమున్ నిన్ను భక్తిఁ దెలుతురు దురిత వ్యూహమ్ముఁ బుణ్యచయము న | మోహత నిరసించు యోగిముఖ్యులు కృష్ణా! |
237 |
| చ. |
ప్రకృతియు, బుద్ధ్యహంకృతులు, భావము, భూతచయంబు, నింద్రియ ప్రకరముఁ గేశవా! భవదుపాశ్రయ భాసిత వర్తనంబు; లా సకలమునందు నీవును బ్రసన్నత ని; ల్తవి నీకు, నీవు వా నికి నిలువంగఁ బట్టగుట నిక్కముగా నిటులై వెలుంగవే? |
238 |
| క. |
ఏకత్వం బన్యత్వ మ | నేకత్వము గలుగు నీ మహిమ చందం బా లోకింప నిపుణులగు సు | శ్లోకులకుం బరమపదము సులభము శార్ఙ్గీ! |
239 |
| తే. |
అచరములును జరంబులు నైన భూత | సముదయంబులు మణులు సూత్రమున నున్న కరణి నీ యంద యున్నవి గాన సమత | నేక భక్తి నేఁ గోరెద నిమ్ము దేవ! |
240 |
| క. |
హేతురహితుఁడవు, కర్తవు, | భూతస్రష్టవు, సమస్తభోక్త, వతత్త్వం బై తత్త్వము నగుదు జగ | న్నేతవు కూటస్థుఁడవును నీవ ముకుందా! |
241 |
| సీ. |
ద్వేష్యంబుఁ బ్రియ మను వేర్పాటు లేదు, భూ | తములయం దెల్లను సముఁడ నాకు భూతసంయోగంబు బుద్ధ్యహంకార యు | క్తియు గుణత్రయసంగతియును లేవు ప్రారంభణంబు ధర్మాధర్మములు నింద్రి | యముల పొందును విషయాభిరతియుఁ బరిహృతంబులు జరామరణమోక్షార్థి నై | శరణంబు వేఁడెదఁ గరుణ నాదు |
|
| తే. |
ఘ్రాణజిహ్వలు మహి నుదకమున దృక్కు | త్వక్కు దేజంబునందును వాయువునను శ్రోత్ర మాకాశమునఁ గ్రమసూత్రితముగఁ | బొందఁ జేసి గోవింద! యానంద మిమ్ము. |
242 |
| సీ. |
ఇల జలంబుల జలంబులు, శిఖి శిఖి, వాయు | వున వాయు, వంబరంబునను నంబ రంబు, చిత్తమునఁ జిత్తం, బహంకృతి నహం | కృతి, బుద్ధిఁ దగ నొదిఁగించి యింత వట్టును గూడ నవ్యక్తంబుఁ జేర్చి య | వ్యక్తంబు నిజభంగి యైనఁ ద్రిగుణ సామ్యవ్యవస్థితి సడిసన్నఁ గారణ | భూత తన్మాత్రలు పొదువకుండఁ |
|
| తే. |
దొలఁగఁ బెట్టుట దొరకొనవలయు దానఁ | బరమమున కేవలము నగు పదము గలిగి యేన నీ వను నైక్యంపు టెఱుక వొడముఁ | గాత గమనాగమనములు గ్రాఁగి పోవ. |
243 |
| క. |
హరియం దేనును నాయం | దరయంగా హరియుఁ గలము; హరి నాకును నా హరి కేను ననశ్వరులము | హరిప్రసాదోదయము మహత్తర మహిమన్. |
244 |
| తే. |
బుద్ధియును బ్రాణమును నిన్నుఁ బొరయఁ జేయఁ | జాలు భక్తి నా కొసఁగుము జలధిశయన! పూర్వ కర్మఫలంబులు పొందుఁగాక!; | యవి ఋణంబులు గడతేఱుటై సుఖింతు. |
245 |
| తే. |
నిన్ను నెప్పుడుఁ దలఁచెద; నన్ను నీవు | వత్సలుఁడ వయి వీఁడు నావాఁ డనంగ వలయుఁ జుమ్మయ్య! మఱవక వాసుదేవ! | దేవ దేవ! మునీశ్వర భావనీయ! |
246 |
| క. |
తనుఁ దనయంద నిలిపి పే | రనువున బుద్ధికడ వెలుఁగు నచ్యుతుని సనా తను నగ్రాహ్యునిఁ జిన్మయు | ననుస్మరించునది యపునరావృత్తికినై. |
247 |
| క. |
పరమాత్ముని నారాయణుఁ | జిరంతనుని భక్తశేముషీనిష్ఠా స్వీ కరణైకాయనుని నమ | స్కరణంబునఁ దలఁతు నతుల షడ్విధభూతిన్.’ |
248 |
| తే. |
అని జపించి సర్వావస్థలందు నను వి | శిష్టభక్తి ననుస్మరించిన యతండు సకల పాపంబులను బాసి శాంతి నొంది | యవ్యయానంద పదమున నతిశయిల్లు. |
249 |
| తే. |
వైష్ణవియుఁ గల్మషవ్రజధ్వంసినియును | నైన యీ యనుస్మృతి ప్రాజ్ఞుఁ డైన నజ్ఞుఁ డైన నెవ్వాఁడు పఠియించు యజ్ఞదాన | సమయముల వాఁడు తత్ఫలశతము వడయు. |
250 |
| క. |
సురపితృపూజలఁ బావక | పరిచర్యలయందు నన్ను భక్తిఁ దలఁచుచుం బరమనియతి నివ్వాక్యో | త్కరముఁ బఠించిన యతండు గనుఁ బుణ్యగతిన్. |
251 |
| క. |
వినుపించునది యనుస్మృతి | నను భక్తిం గొలుచు బహుజనముల కమావా స్యను బున్నమ బారసిని స | వినయంబుగ దాననెల్ల విభవము గలుగున్. |
252 |
| క. |
జనము లనుస్మృతిఁ జదువఁగ | విని మ్రొక్కిన యంత్యజునకు విశ్రుతగతి గ ల్గు ననిన సద్భక్తి జపిం | చిన యుత్తమజాతిజునకుఁ జెప్పఁగ నేలా? |
253 |
| ఆ. |
అఖిల కర్మఫలము నంతవంతంబు మ | ద్భక్తులకు ననంతపదము గలుగు నట్టు లగుటఁ దలపు మమర మునీంద్ర! ని | న్నది మదీయపదమహార్థిఁ జేయు. |
254 |
| క. |
జ్ఞానము గేవలకృప న | జ్ఞానికి నుపదేశ విధిఁ బ్రజనితము సేయం గా నది సకలధరిత్రీ | దానంబునకంటె నధికతరఫలద మగున్. |
255 |
| క. |
కావున నీకేఁ జెప్పిన | యీ విధ మంతయును శుద్ధహృదయులకుఁ గృపా శ్రీ వెలయఁ జెప్పుమీ! పు | ణ్యావహశీలురకు సులభమగు సర్వంబున్. |
256 |
| తే. |
అశ్వమేధ సహస్రంబు లాచరించి | పడయరాని మహోన్నత పదము నస్మ దీయ భక్తిరసైక పరాయణుండు | వడయనేర్చు సుకరముగ బ్రహ్మపుత్ర! |
257 |
| సీ. |
అని చెప్పె నిట్టు లయ్యనిమిష మునిపతి | యడుగంగ శంభుఁ డెయ్యది సమాద రంబున నెఱిఁగించె రాజవంశోత్తమ! | తెల్లంబుగా నది యెల్ల నీకుఁ జెప్పితి; నేకాగ్రచిత్తుండవై పర | మాత్ము న న్నారదునట్ల భక్తి సంభృత శ్రద్ధానుషంగ తాత్పర్యంబు | తోఁ దలంపుము కృతార్థుండ వగుదు; |
|
| తే. |
పరమ వరద రహస్యానుభావ పూజ్య | మానమూర్తి యనుస్మృతి దీనిజపము బుద్ధిఁ బెనుచు, దుఃఖంబులఁ బోవఁ ద్రోచు, | బంధములఁ బాపు, నిత్యశుభంబు నొసఁగు.’ |
258 |
| క. |
అని భీష్ముం డుపదేశిం | చిన విని యానందభరిత చిత్తుండై పాం డు నృపాత్మజుఁ డప్పుణ్యా | త్మునకుం బ్రణమిల్లె వినయమునఁ దనువొప్పన్. |
259 |
| వ. | ఇట్లు ప్రణామంబు సేసి యాధరణీవరుండు గురుపితామహుతో ‘మోక్షమార్గ బోధన ప్రపంచం బుపదేశింపవే?’ యని యడిగిన నతండు వార్షే ణ యాధ్యాత్మం బను నితిహాసంబుగల ‘దా తంత్రంబు నీ యడిగినదియైయుండు’ నని పలికి ‘వినుము వార్షే ణ య నామధేయుం డగువాఁడు. | 260 |
|
 |
|