శ్రీమహాభారతము - శాంతిపర్వము - పంచమాశ్వాసము - భీష్ముఁడు ధర్మజునకు యోగతంత్రప్రకారము చెప్పుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

భీష్ముఁడు ధర్మజునకు యోగతంత్రప్రకారము చెప్పుట (సం. 12-289-2)

క.	తెలుపుదురు సాంఖ్యులును యో \| గులుఁ దమతమ తెఱఁగు మేలగుట కారణసం కలితముగ నాకుఁ జూడఁగ \| నలఘుగుణా! యొక్క రూప యయ్యిరు దెఱఁగున్‌.	572
క.	ప్రత్యక్షహేతువాదులు \| సత్యపరా! యోగపరులు సాంఖ్యులు శాస్త్రా ర్థాత్యంతనైపుణులు స \| ద్గత్యాకలనంబు సరియ తదుభయమునకున్‌.	573
క.	ఆ తెరువులు రెంటికి వే \| ఱై తోఁచుట దర్శనంబునంద నరేంద్రా! భూతహితము సద్వ్రతచ \| ర్యాతిశయము శౌచమును నియతకృత్యంబుల్‌.’	574
వ.	అనిన విని యుధిష్ఠిరుండు ‘భూతదయయును, సద్వ్రతధారణంబును, శౌచంబును దుల్యంబులై సాంఖ్యయోగంబులకు దర్శనంబు వేఱగుట యెట్లు? వివరింపవే’ యనుటయు, నన్నరదేవునకు దేవవ్రతుం డిట్లనియె.	575
క.	‘యోగులకు యోగబలమున \| రాగము మోహంబునుం జిరస్నేహముఁగా మాగమముఁ గ్రోధము గుణా \| యోగము వరుసఁ బెడఁబాప నున్నతి యొలయున్‌.	576
చ.	ఘనఝషమున్‌ సముద్ధతమృగంబును జాలము వ్రచ్చి వాగురా వినిహతిఁ జేసి యిష్టపదవిం జను చాడ్పున యోగతంత్రరో ధనమగు లోభ జాత దురితవ్రజముం బెడఁబాచి సత్పథం బునఁ జరియించు యోగి సుఖమూర్తిత సుస్థితగా వహించుచున్‌.	577
ఆ.	యోగబలము లేని యొకభంగి యోగి బల్‌ \| ద్రోపు లేని మీను నేపు లేని మృగము వలయు నురియుఁ దెగిపోవ నుఱుకంగ \| లేనియట్ల భవములోన నడఁగు.	578
ఆ.	అల్పమైన యగ్ని యడఁగు నింధనములు \| మీఁద వైవ బలము మిగులలేని యోగమట్ల తనకు నురునట్టి దానన \| సాదమొందు సకలజనమనోజ్ఞ!	579
ఆ.	ఇద్ధమైన యగ్ని ఇంధన సంపద \| నతిశయిల్లు నట్టు లధికబలస మగ్రసారయోగ మహిమయు నంతంత \| కగ్గలించు వ్రతము లగ్గలింప.	580
క.	స్రోతోవేగము పటుగతి \| వీతబలుం దిగుచునట్లు విషయము లీడ్చుం జేతోబలసంభృత యో \| గాతిశయుఁడు గాని వాని నంచితచరితా!	581
క.	నది రయము వారణేంద్రుఁడు \| గుదియించిన యట్ల పోలెఁ గురువర! దైన్యా స్పదమగు విషయోల్లాసముఁ \| గుదియించును యోగసిద్ధి గురుహృద్బలుఁడున్‌.	582
తే.	కుపితుఁడగు నంతకుండును గ్రోధఘోర \| మృత్యువును నైన నియమసమృద్ధయోగ బలునిదెస వోవఁ జాల రప్రతిహతముగ \| నెందుఁ జరియించు నతఁడు నరేంద్రముఖ్య!	583
క.	భోగంబుఁ దపముఁ బొరిఁబొరి \| రాగవిరాగతల హృదయరంగమునకుఁ గే ళీగతులఁ దెచ్చి యార్చుచు \| యోగి యనుభవించుఁ దగిలియుండం డెందున్‌.	584
క.	జగతీవర! యోగస్థూ \| లగతులు సెప్పితి వినం గలదు సూక్ష్మవిధం బగుమార్గ ప్రచయము ద \| న్నిగదన మవధానమున వినిన మతి దేఱున్‌.	585
క.	ఏమిగతి లక్ష్యభేదముఁ \| దా మేలుగఁ జేయు ధన్వి తత్పరుఁడై యో గామల చిత్తుఁడు మోక్షం \| బామెయి సాధించువాఁ డహంకృతిదూరా!	586
ఆ.	నేతికుండ మోచి యే తెఱఁగున సోబ \| నాలు వ్రాఁకు నైపుణంబు గలుగు పురుషుఁడట్ల యోగపరిణతుండును నాత్మ \| నేమఱక విముక్తి కెక్క వలయు.	587
తే.	రథికునకుఁ గలమరికి సారథియుఁ గర్ణ \| ధారుఁడును బోలె నాత్మకుఁ దాను సుపథ వర్తనైకవిధాయి గావలయు యోగ \| ధారణా నిశ్చలుం డగు ధీరు డధిప!	588
క.	శిరమును నాభియు హృదయము \| నురమును గర్ణములుఁ బార్శ్వయుగళము నాత్మా దరణీయస్థానము ల \| య్యిరవులఁ గనుయోగి యాత్మ నిభపురనాథా!’	589
వ.	అనిన నజాతశత్రుం డాపగాపుత్రునితో నిట్లనియె.	590
తే.	‘యోగి యెట్టి యాహారంబు లుడుగవలయు? \| నాతఁ డెబ్భంగి భోజ్యంబు లనుభవించి బలము వడయువాఁ?డిది నాకుఁ దెలియఁజెప్ప \| వే జనస్తవనీయసమిద్ధబుద్ధి!	591
సీ.	అనవుడు నతనితో నతఁడు ‘సుస్నిగ్ధంబు \| లైన యాహారముల్‌ మానువాఁడు యోగి; నీరసముల నుదకంబులను జాల \| నాఁకలి పుచ్చుచు నవియు నుదర మధికపూర్ణంబగు నట్లుగాఁ గొనక వ \| ర్తించుట బలము వర్ధింపఁజేయు’ నని చెప్పి వెండియు ననుఁ ‘గామమును గ్రోధ \| మును నిద్రయును దృష్ణయును భయంబు
తే.	రతియు నరతియుఁ బవనంబుగతియు నుడిపి \| ధారణా నిశ్చలుం డయి తన్నుఁ దాన కనుచునుండెడు యోగి దుర్గంపుఁజోటు \| వెడల నరిగి సుఖస్థానవిభవ మొందు.	592
క.	జనవర! యసిధారావ్రత \| మనఁదగియెడు ధారణానియతి పనుపడు నె వ్వని చిత్తంబున నా యో \| గనిరూఢున కరిది యైన కార్యముఁ గలదే.	593
క.	యోగనిరూఢుఁడు సంగ \| త్యాగానందైకరతుఁ; డతనికి జనన సం యోగము మృతిదైన్యంబును \| భోగాభోగ సుఖదుఃఖములు లే వధిపా!	594
క.	అతనికి సరిత్సముద్ర \| క్షితిభృ ద్ద్వీపములు గేలికిం బట్టులు దా మతిఁ దలఁచెనేనిఁ బరిశాం \| తత నున్నను గుడియు గుహయుఁ దగుమందిరముల్‌.	595
క.	విముఖుం డగుటయుఁ గీళులు \| దమయంతన చెందు జనులఁ దా వారలకున్‌ సుముఖుం డగుటయు శుభములు \| సమకూరును శివునియట్ల చరితము లెల్లన్‌.’	596
వ.	అని చెప్పి వెండియు.	597
తే.	‘యోగతంత్రంబు సకలశాస్త్రోదితంబు \| విను విశేషించి లోకైక విభుఁడు సెప్పె దీని నారాయణుఁడు; మునిమాననీయ \| మిది మనంబునఁ దెలిసికొ మ్మిద్ధచరిత!’	598
వ.	అనిన విని ధర్మతనయుండు ‘యోగతంత్రప్రకారంబు భవత్ప్రసాదంబునం బ్రబుద్ధంబయ్యె; సాంఖ్యస్వరూపం బెట్టిది యెఱింగింపవే’ యని యడిగిన, నతనికి దేవవ్రతుం డిట్లనుఁ ‘గపిలాది మహాముని దర్శితంబైన మార్గంబున వివరించెద.	599