పురాణేతిహాసములు శ్రీమహాభారతము అశ్వమేధపర్వము - చతుర్థాశ్వాసము
అర్జునుఁడు బభ్రువాహనుని శరంబుచేతఁ బుడమిం ద్రెళ్ళుట (సం. 14-78-35)
క. వడి నది వీఁపున వెడలినఁ | బడియెఁ బుడమి నర్జునుండు; పదపడి త్రెళ్ళెం
గొడుకును ము న్నతఁ డేసిన | బెడిదపుటేటుల యలంతఁ బృథ్వీనాథా!
064
వ. అట్లు తనపతియును సుతుండును భండనంబునం బడుట విని శోకాక్రాంత యగుచుఁ జిత్రాంగద యులూపి (చి) యుం దోడన చనుదేర నచ్చటికి వచ్చె; నట్లు వచ్చి యచ్చెలువ యయ్యిరువురం గనుంగొని యుల్లంబు జల్లనఁ దల్లడిల్ల మూర్ఛమునింగి మేదినిం బడి, కొంత వడికిం దెలిసి యులూపి నాలోకించి. 065
సీ. ‘నీ కతంబునఁ బతి నాకుమారునిచేత | ననిఁ బడియున్నవాఁ డతివ! కంటె;
నీవు పతివ్రత గావె; ధర్మజ్ఞవు | గాని దానవె; యేమి కారణమున
నిది కార్యముగఁ జెప్పి తీపిన్నవానికిఁ | గొడుకు దిక్కున నాకు నడలు లేదు;
వరుఁజూచి పొక్కెద; వామాక్షి! నీ దెసఁ దప్పు సేసినను నీతనిఁ గృపార్ద్ర
 
తే. చిత్తవై యెల్లభంగి సంజీవితుఁడుగఁ | జేయవమ్మ; యక్కట! నాథు నేయఁ బనిచి
చావు చూచియు వగవవు; సాహసమున | కొలఁది లేదు; ని న్నేమందుఁ గులపవిత్ర!’
066
వ. అని పలికి పార్థుం జేరంబోయి. 067
ఆ. ‘మహిత కీర్తిలోల! మత్ప్రాణవల్లభ! | యన్యజనుల ప్రాణ మరసి కావఁ
జాలునట్టి నీకు నేల ప్రాణంబుల | నిట్లు వదలి పోవనిచ్చియుండ.
068
సీ. ‘నాథ! నీ వెప్పుడు నన్ను మన్నింతువు; | కనువిచ్చి చూడక యునికి దగునె;
హయమున కెవ్వరు నడ్డంబు రాకుండ | నాఁగితి వగ్రజు నధ్వరంబు
వమ్మయిపోకుండ; లె మ్మిత్తురంగంబు | వెనుకొన వలవదే యనఘ! నీకు’
నని యార్తిఁ బలవించి యహిపుత్త్రి దెసఁ జూచి | ‘సుతుఁ డెట్టులుండినఁ బతికి నిమ్ము
 
తే. జీవ; మాండ్రురఁ బెక్కండ్రఁ జేసికొనుట | పురుషులకుఁ దప్పె; భార్య లిత్తెరువునందు
నడవరే; యోర్చి నీదుమనమున నింత | యెఱిఁగి కలిగింపు వరు; వేయు నేల తల్లి!’
069
వ. అని యంత నిలువక. 070
ఆ. ‘కొడుకు చేతఁ జచ్చి పడియున్న యిక్కురు | కులవరేణ్యుఁ గరుణ గూరి నీవు
బ్రదుకఁ జేయకున్నఁ బ్రాయోపవేశన | మాచరింతు నహికులాగ్రగణ్య!’
071
వ. అనిపలికి పతిచరణంబులు శిరంబు సోఁకం బ్రణమిల్లి, యాసీనయై యూరకుండె; నట్టియెడ బభ్రువాహ నుండు దెప్పిఱి లేచి యప్పొలంతిం జూచి. 072
ఉ. ‘ఇంచుకయేనియున్‌ వనట నెన్నఁడుఁ బొందని తల్లి నేఁడు నా
మంచితనంబునన్‌ బలుకు మాలిన నాథుని నుగ్రశత్రులన్‌
మంచు నినుండు వోలెఁ బరిమార్చు మహాబలుఁ జూచి యిట్లు దుః
ఖించుచు నుండఁ జూచితి; సకిల్బిషచిత్తున కింత పెద్దయే?
073
క. గాదిలి తనయుఁడ నగు నేఁ | గా దన కిక్కురుకులాగ్రగణ్యుని నిమ్మై
మేదినిఁ గూల్చితి మణికిర | ణోదాత్తంబైన మకుట ముర్విం బొందన్‌.’
074
వ. అని విలాపంబు చేసి వివ్వచ్చుతోడం గూడ యజ్ఞతురంగానుసారులై వచ్చిన యాజ్ఞవల్క్య శిష్యప్రభృతి బ్రాహ్మణ జనంబులు నయనపథప్రాప్తు లగుటయు. 075
సీ. ‘అధ్వర హయ విషయంబుగా వీ రేమి | పనిచేయు వారొక్కొ? పార్థుఁ డిట్లు
పడియున్నవాఁడని పలవించి జనకుని | నిట్లు చేసిన పాపుఁ డెవ్విధమున
నాచరించునొకొ? ప్రాయశ్చిత్త మని పల్కి | పండ్రెండు వర్షముల్‌ భైక్షవృత్తి
నిమ్మహాత్ముని కపాలమ్మున నడపంగ | వలయుఁగా కొం డెద్ది గలుగ నేర్చు?’
 
ఆ. నని యులూపి దిక్కు గనుఁగొని ‘నీవు ప | న్పంగఁ దండ్రి నిట్లు భండనమున
విగత జీవితుఁడుగఁ దెగఁ జేసితిని నింక | నెలమిఁ బొందు భరతకులపవిత్ర!’
076
వ. అని వెండియు. 077
క. ‘జనకునిఁ దెగటార్చిన పా | పునకుం బ్రాణంబు తోడి పొత్తు మనంగా
మనమునఁ దాలిమి గలుగునె? | చనుఁగాక యతండు చనిన సద్గతిక తగన్‌.’
078
వ. అని యుగ్గడించి స్థావరంబులు జంగమంబులు నగు భూతంబులు విన, భుజంగపుత్త్రియు నాకర్ణింపఁ; జెప్పి ‘వ్రతంబు నిష్ఠం బూనెద; మా తండ్రి లే కునికి నిజంబగు నేనిఁ బ్రాయోపవేశంబ యుత్తమ కృత్యంబు; వీరవధంబు పాపం; బంతకంటెను రాజవధం బెక్కు; డంతకంటెఁ గడు నగ్గలంబు ధార్మికవధంబు; జనక వధ పాతకం బింత యని కొలంది యిడరా; దిట్లుండ వీరుండును రాజును ధార్మికుండును జనకుండును నైన యిమ్మహితాత్ముని వధియించిన మహాపాతకుని కేత ద్వ్రతానుష్ఠానంబు దక్క నొండుమెయి నిష్కృతి గల్గునే; దీని నడపెద’? నని పలికి యప్పరమనియతుం డుపస్పర్శనం బాచరించి పలుకు లుడిగి కూర్చుండె; నప్పుడు. 079
AndhraBharati AMdhra bhArati - AndhramahAbhAratamu - #00# parvamu - kavitraya bhAratamu - kavitrayamu - nannaya - tikkana - eRRana - nannyya tikkanna eRRana - andhramahabharatamu aandhramahaabhaaratamu ( telugu literature andhra literature )