శ్రీమహాభారతము - స్త్రీపర్వము - ద్వితీయాశ్వాసము - గాంధారి శకుని కళేబరంబు గాంచి యతని చేఁత లుగ్గడించి శోకించుట - కవిత్రయ భారతము - కవిత్రయము - నన్నయ - తిక్కన - ఎఱ్ఱన - ఆంధ్రమహాభారతము

గాంధారి శకుని కళేబరంబు గాంచి యతని చేఁత లుగ్గడించి శోకించుట (సం. 11-24-21)

సీ.	మేనల్లుఁడగు నకులానుజు నేటులఁ \| బడియుండి శకునుల పాలువడ్డ శకునిఁ జూచితె? మురసంహర! యితఁడు మా \| యా జాలమునకు నాఁడోజ సకల మాయలు నీ చేత మడిసె దుర్ద్యూతంబు \| నొనరించి రాజ్యంబు గొనియె ధర్మ తనయునిచే నిప్డు దన చెయ్ది ఫలియించె \| ననియను జూదంబునందుఁ బ్రాణ
ఆ.	మోటు వడియె నెత్తమాటకు నీతండు \| గఱచు టెల్లఁ గురునికాయనాశ మునకు నయ్యె నీ నృపుఁడ కాఁడె పాండు నం \| దనుల తోడివైరమునకుఁ గర్త?	137
క.	హిత మొనరించెద నంచున్‌ \| ధృతరాష్ట్ర తనూభవునకుఁ దెక్కలికాఁడై మృతి యొనరించెం దానును \| మృతుఁ డయ్యెను భ్రాతృపుత్ర మిత్ర యుతముగన్‌.	138
మత్తకోకిల	వార లస్త్రహతాంగులై యనవద్యలోకము గాంచి రీ వైరకర్తయు నట్లు గాంచెను వారి నల్పవిచారులం బోరి కెత్తెడునట్లుగాఁ దగఁ బొంది వెఱ్ఱులఁ జేసె నీ క్రూరుఁ డందును నన్నదమ్ములకున్‌ విరోధము సేయఁడే?	139
క.	రుచిరాంగదు శస్త్రనిచయు \| నిచితాంగకునిం గళింగనృపుఁ గంటి సమి ద్విచరణ విహరణమున నితఁ \| డ చలితధృతి యగుట యెఱుఁగ నయ్యెడుఁ గృష్ణా!	140
ఆ.	ఇతని చుట్టునున్న యెలనాఁగ లడలునఁ \| గూరి వందియును ముకుంద! యొప్పు వాయకున్నవారు బలితంపువడఁబడ్డ \| పుష్పదామకముల పొలుపు దోఁప.	141
ఉత్సాహవృత్తము	మానినీ జనంబు సేరి మగధనాథుఁడగు జయ త్సేను చుట్టు నేడ్వ నధిక దీన నాదములకు నా మానసంబు సాంద్రకరుణమయతఁ బొందె మోహనం బైన యిట్టి యేడ్పు లెందు నంబుజాక్ష! వింటిమే?	142
సీ.	కోసలనాథుండు భాసురమూర్తి బృ \| హద్బలుచుట్టుఁ బ్రియాంగనాజ నంబులు సేరి కంపంబుతోడఁ జెమర్చు \| కరముల నభిమన్యు కరవిముక్త శరములఁ బెఱుకుచుఁ బొరి మూర్ఛఁ బొరయుచు \| నప్పటికప్పటి కతని ముఖముఁ దేఱి చూచుచు విధిఁ దిట్టుచు శోకాగ్ని \| నుల్లంబు లెరియంగ నున్నవారు
ఆ.	తునిమివైవ నెండఁ దనికినఁ బెద్దయు \| వంది చూడ్కి దిగువ వలను కలిమి దొఱఁగకున్నయట్టితోయజంబుల చంద \| మయ్యెఁ జూడ వీరి యాననములు.	143
వ.	ద్రోణబాణపరిపీడితప్రాణులై పడియున్నవారు ధృష్టద్యుమ్ననందనులు.	144
మత్తకోకిల	అంగదంబులుఁ గంకణంబులు హారవల్లులు నాదిగా నంగకంబుల భూషణంబులు హారికాంతి వెలుంగఁ సంగరాంగణభూమికిం దమచారుభావ మలంక్రియా సంగతిం గలిగింప నొప్పిరి శౌరి! చూచితె వీరలన్‌?	145
నర్కుటము	త్వరిత రథాశ్వమారుత గతస్ఫురితాకృతియై శరబహుళార్చిరుద్గమవిశాలతఁ బొల్చు ధను ర్గురుఁడను చిచ్చుపై శలభకోటిగతింబడి మ్రం దిరిఁ గనుఁగొంటె యేవురు నుదీర్ణులఁ గేకయులన్‌?	146
క.	పంచాననంబుచేతం \| బంచత్వముఁ బొందియున్న బంధురకరిఁ బో లించుటకుం దగి యొప్పెం \| బాంచాలుఁడు ద్రోణుకడిమిఁబడి కంసారీ!	147
క.	ద్రుపదనృపాలుని ధవళా \| తపత్రమస్త్రంబులె చోటుఁ దాఁకక జిగియా రి పొలిచె శారద చంద్రుం \| డుపమాపాత్రంబు గాఁగ నుర్వియను దివిన్‌.	148
తే.	వల్లభులును గోడండ్రు నీ వసుమతీశ్వ \| రునకు నగ్నిసంస్కారంబు నొనరఁ జేసి యుమ్మలికమునఁ దద్దయు వెమ్మునంత \| రంగములతోడ నరిగిరి గంగ దెసకు.	149
క.	ద్రోణుఁడు దలరం దలపడి \| బాణకళావేది చేదిపతి యుజ్జ్వల త ద్బాణహతిఁ గూలి సమర \| క్షోణి పరిష్కారమగుచు శోభిల్లెఁ గడున్‌.	150
తే.	తలయుఁ గాళులు దమయూరుతలములందు \| బెట్టికొని వీని భార్యలు బెట్టిదంపు టడలు తాఁకునఁ గడు బెగడారఁ గూరు \| నుల్లములతోడఁ బలవించుచున్నవారు.	151
క.	మానవనాథు లనేకులు \| వీని భుజావిక్రమంబు వేఁడిఁ బడిరి నీ మేనమఱఁది శిశుపాలుని \| సూనుం డీ ధృష్టకేతుఁ జూచితె? కృష్ణా!	152
ఉత్సాహవృత్తము	అతని నందనుఁడు సుకేతుఁ డల్లవాఁడె ద్రోణ పా తితుఁడు వీనిఁ జూడగా మదిన్‌ సుయోధనుండుఁ ద త్సుతుఁడు దోఁచుచున్నవారు శోకవహ్నితాప మూ ర్జితము గాఁగ బంధుజనుల చిత్తమెంత గుందునో?	153
తే.	అల్ల వారె యవంతీశు లధిక బాహు \| బలులు విందానువిందులు బహుళభూష ణోజ్జ్వలులు పడియున్నవా రుగ్ర వాయు \| పతిత కుసుమిత నవసాల భంగి దోఁప.’	154
వ.	అని చూపి యిట్లనియె.	155
సీ.	‘శాంతనవుండు నాచార్యుండుఁ గర్ణుండు \| భూరిశ్రవుఁడు గురుపుత్రకుండుఁ గృపుఁడు సైంధవుఁడును గృతవర్మయును గురు \| రాజు నమానుషరథికవరులుఁ గలయంగ నెన్నెడు కొలఁదులవారె? వా \| రలిగిన జెడుదు రయ్యమరులైన నట్టి వీరుల బారికగపడియుండియు \| నేమియుఁ గారైతి రీవుఁ బాండు
తే.	తనయు లందఱు నీ కూర్మితమ్ముఁడును \| మహాద్భుత మ్మిది దలఁప భీష్మాదులైన వారి నటె పోర నిర్జింపవచ్చు నెట్టి \| పనియు భరమె? దైవమునకుఁ బద్మనాభ!	156
వ.	దైవంబు దుర్యోధనాదులగు నూర్వురకు నొక్కెత్తున నిట్లగునే?’ యని వెండియు.	157
తరువోజ	కురురాజు మొదలైన కొడుకుల నెల్ల గోల్పోవు టిప్పుడు గోవింద! కలిగె; నరిగితి సంధి సేయఁగరాకయున్న నటయప్డు నీ చెప్పుటైనది కాదె? పరమహితంబుగఁ బలికిరి గంగపట్టియు విదురుండు పాటించి పెక్కు వెరవుల నొత్తిన విననైతి నా వివేకుల చూ పేల వృథ నోవనేర్చు?’	158
వ.	అని పలికి పశ్చాత్తాప దుఃఖంబు పెల్లున నొల్లంబోయి తెలిసి చిత్తస్థాయియైన పుత్రశోకం బడరి యలంతి గాని యలఁతఁ బెట్ట నూరకుండి యక్కౌరవరాజపత్ని పద్మనాభుదెసఁ గనుంగొని కోపోద్దీపితయై.	159
సీ.	‘ధృతరాష్ట్ర పాండుభూపతుల కుమారులు \| తమలోన నీసున సమరమునకుఁ దొడఁగిన నీ వడ్డపడవైతి తగుచాలు \| మానిసుల్‌ గలిగియు మాననీయ వాక్యుండవయ్యును శక్యసమస్త కా \| ర్యుండనఁ బేర్కొనియును నుపేక్ష చేసితి కురురాజుఁ జెఱుపన తిరిగితి \| నిఖిలరాజులఁ దదనీకములను
ఆ.	నామ మడఁచి తెల్లభూములుఁ బాడయ్యె \| నంతవట్టు ఫలము ననుభవింపు మేపడంగ నిన్ను శాపానలజ్వాల \| దగ్ధమూర్తిఁ జేయుదాన వినుము.	160