ఆంధ్రభారతి - శతకములు - వేంకటేశ శతకము

కవితోడ నలిగినఁ గానిపద్యముజెప్పుఁ, గడుముచ్చుఁ దడవినఁ గన్న పెట్టు ధనికుతోఁ బోరినఁ దను జట్టిగాఁగొను, బశుకర్ము నొరసినఁ బదరిపొడుచు బట్టుతోఁ గినిసినఁ బలు తెఱంగులఁ దిట్టు, మూర్ఖుని జెనకిన మురియఁగొట్టు జేరి యమాత్యు మించిన భంగమండరించు మర్మజ్ఞుఁ దొడరిన మద మడంచు
నట్లు గావున నసమాన మైనవైర, మెట్టివారికిఁ దగవుగా దెంచి చూడ కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	21
ప్రాయంబు గలనాఁడె పంతంబు లీడేఱు, బలిమి గల్గిననాఁడె పరఁగు జయము సంపదగలనాఁడె జరగు సౌఖ్యములెల్లఁ, దనువుగల్గిననాఁడె ధర్మ మెసఁగుఁ బిలుపుగల్గిననాఁడె ప్రియములు సిద్ధించుఁ, బోఁడిమిగలనాఁడె పొసఁగుమాట మన్ననగలనాఁడె మనవిజేకూరును, జనవుగల్గిననాఁడె సరస మమరు
మోసపోయిన మఱిరాదు మొదలిచంద, మెఱిఁగి నడచినవాఁడెపో యెక్కుడెందు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	22
ధరణిదారిద్ర్యంబు దైన్యంబు నొందించు, బహుభీతి కార్పణ్యపడఁగఁ జేయు శంక యూరకయైన సరిదోడు వెదకించుఁ, బలులంపటుత్వము ల్భంగపఱుచుఁ దనసిగ్గు దనుదానె తలవంచికొనఁ జేయుఁ, జేసిననేరమి చింతఁ గొలుపు దడి నీచకృత్యంబు దహమాన మొదవించుఁ, జెందివృద్ధత్వంబు శిథిలపఱుచుఁ
దనువిదారంబు లివియపో దర్పమణఁచు, నవ్వినట్లనె యెట్టిమానవునినైన కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	23
సంసారి కనుచరించకపోవ దధిపుల, నంగనాసహితుల కడఁగ రాదు పుత్త్రవంతునకును బోదు యాచింపక, భువి గృహస్థున కాడి బొంకరాదు క్షుధితున కేమేనిఁ గూడఁ బెట్టకపోదు, క్షేత్రవంతున కప్పు సేయరాదు బంధుపోషకునకు భారమానకపోదు, దేహధారికిఁ గాంక్ష ద్రిప్పరాదు
నరులకెల్ల వైరాగ్యంబునడచుటెట్లు, రమణతో నినుగొల్చు వారలకుఁగాక కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	24
సుముఖుఁ డౌటకు నవ్వుచూపులే యిక్కువ, యింపొంది మెచ్చుటకీగి గుఱుతు కూడియుండుట కోర్చుకొనుటయ సూచన, మన్నించుటకు మంచిమాటయెఱుక వెస నమ్ముటకుఁ జాడి వినకయుండుటె చిహ్న, చేపట్టుటకుఁ బొరసినది సన్న దయదలంచుటకును దప్పు మానుటెసాక్షి, లలినేలుటకు నింపు లక్షణంబు
స్వామియగువాఁడు భటునకుఁ జనవులొసఁగి, మనుపఁ దలఁచిన యట్టి సన్మార్గమిదియ కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	25
దయతోడదీనుని దైన్యంబు వాపుట, చెడినమానవుని రక్షించికొనుట పేదకునర్థంబు పిలిచి తానిచ్చుట, కడలేని యార్తుని గాచికొనుట శరణుఁ జొచ్చినవాని జనవిచ్చి మనుపుట, యెదుటఁ బడ్డయనాథు నేలికొనుట చంపఁ దెచ్చినవాని చావుమాన్పించుట, యగతికుం డగురోగి నరసికొనుట
లింతకంటెను బుణ్యంబు లెందుఁగలవు, ధరణిపతులకు నరయ భూతలమునందు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	26
చెఱుపరానిమనుష్యుఁ జెల్లదు కోపింప, వాఁడు చేఁజిక్కిన వదలఁ జనదు విశ్వాసి యగువాని విడుచుట యవినీతి, ద్రవ్యాపహారిని దగదు మనుపఁ బాపాత్ముఁ డైనట్టి బంటు నేలఁగరాదు, ధర్మాత్ము నలఁగింపఁ దగవుగాదు బుద్ధిచెప్పినవాని బోలదు భర్జింప, నపరాధరహితుపై నలుక వలదు
వరుసనారసి యధిపులు వారి వారి, గుణములెఱుఁగుచుఁ గార్యంబు గొనఁగఁవలయు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	27
సముఁడైన శత్రుతో సంధిచేయుట కార్య, మెక్కుడైనను గప్పమిడఁగవలయుఁ దఱి నల్పదళమైన దండెత్తగాఁదగుఁ, దొలఁగి దాఁగినను బోద్రోలవలయు నిద్దఱైనను భేద మెసఁగఁజేయుట యొప్పుఁ, గాకగగ్గోలుగాఁ గడపవలయుఁ జనకున్న శత్రువు సంహరించుటలెస్స, యొండె ముట్టడి చేసి యుండవలయు
రమణ నీరీతిఁ దలపోయ రాజనీతి, యిట్లునడచిన విభుఁడిల యెల్లనేలు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	28
గరిమ నేలికలేనికయ్య మేడకు నెక్కు, నానాజ్ఞలేని రాజ్యంబు జడియు బహుధనంబులు లేక బల మేపనికివచ్చు, బలములేని ధనంబు బ్రాఁతిగాఁదు ధర్మంబు లేని యాస్థానమంతయు వృథ, సామునేరనిపోటు సరవిగాదు సవరణలేని విశాలదుర్గమంబేల, గట్టితాణెము లేనిగడి నశించు
లంకెలొకటికినొకటి లాగుదెలియ, వరుసదప్పక ధరయేలువాఁడెరాజు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	29
చెఱయుఁగొల్లయు లూటి సీమలోలేకుండ, దండెత్తవలయు శాత్రవులమీఁద గడ్డియు దవసంబుఁ గడు నీరు గల్గుచోఁ, టరసి పొందుగ విడియంగవలయుఁ గైకొన్న భూములఁ గాఁపుగాఁ దాణెంబు, లొనరించి మరి యవ్వ లొత్తవలయు గజము గుఱ్ఱము బంటు గాసి పొందకయుండ, లలిఁబోరఁబరగఁ గెల్వంగవలయు
బుద్ధిఁబదరక యెప్పుడు భూవిభుండు, మెల్లనే బాహుశౌర్యంబు మెఱయుటొప్పు కలితలక్ష్మీశ సర్వజగన్నివేశ, విమలరవికోటిసంకాశ వేంకటేశ.	30